Dù giàu dinh dưỡng, quả khế chứa độc tố có thể phá hủy hệ thần kinh và gây suy thận cấp tính, đặc biệt là đối với những người có chức năng thận suy giảm.
Khế là một loại trái cây nhiệt đới có kết cấu giòn và mọng nước. Loại quả này gần như có quanh năm tại Đài Loan, rất giàu vitamin A, C, phức hợp vitamin B, cùng các khoáng chất như kali và magie. Mỗi 100 gram khế chứa 34 calo và 2,8 gram chất xơ. Mặc dù giá trị dinh dưỡng cao, loại quả này lại tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc, theo bác sĩ Lin Hsuan-jen, chuyên khoa thận tại Đại học châu Á, ở thành phố Đài Trung, Đài Loan, Trung Quốc.
Trong bài chia sẻ trên trang cá nhân, bác sĩ Lin cho hay vào năm 1998, Brazil là quốc gia đầu tiên ghi nhận các trường hợp bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính xuất hiện triệu chứng động kinh sau khi ăn khế. Sự việc này đã thôi thúc giới y khoa bắt tay vào nghiên cứu. Năm 2013, một nhóm nghiên cứu tại Đại học São Paulo (Brazil) đã phân lập được độc tố từ quả khế. Nghiên cứu này chứng minh rằng loại độc tố trên vừa ức chế các chất dẫn truyền thần kinh, vừa kích thích các dây thần kinh hoạt động quá mức. Điều này phá vỡ sự cân bằng của hệ thần kinh trung ương, khiến cơ thể rơi vào trạng thái hưng phấn quá độ và mất kiểm soát.
Bên cạnh đó, khế còn chứa một lượng lớn axit oxalic. Khi chất này tích tụ nhanh trong cơ thể sẽ tạo thành muối canxi oxalat lắng đọng tại các ống thận, kích hoạt phản ứng viêm thận cấp tính. Axit oxalic cũng chịu tác động từ độc tố trong quả khế, làm giảm tác dụng ức chế của nó đối với hệ thần kinh, từ đó kích ứng gây ra các cơn nấc cụt liên tục hoặc co giật, động kinh.
Ảnh minh họa: Anna Sedneva
Ở trạng thái khỏe mạnh, thận của mọi người đều có thể dễ dàng chuyển hóa và đào thải các độc tố từ quả khế ra ngoài. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân có chức năng thận kém, khả năng lọc của thận bị suy giảm, các độc tố này sẽ bị ứ đọng lại trong cơ thể thay vì được bài tiết. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân có chức năng thận kém và khả năng lọc của thận suy giảm, các độc tố này sẽ không thể đào thải hiệu quả mà tích tụ lại trong cơ thể, gây tổn thương hệ thần kinh trung ương và dẫn đến trạng thái lú lẫn, co giật và động kinh liên tục.
Triệu chứng ban đầu phổ biến nhất khi bị ngộ độc khế là các cơn nấc cụt liên tục không thể kiểm soát. Khi tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn, độc tố sẽ kích ứng hệ vận động thần kinh, gây tê bì chân tay, rối loạn cảm giác, suy giảm cơ lực hoặc lú lẫn nhẹ. Một khi hệ thần kinh bị rối loạn từ mức độ trung bình đến nặng, bệnh nhân có thể rơi vào hôn mê, co giật, tụt huyết áp và sốc. Trong trường hợp nghiêm trọng nhất, nhiễm độc khế hoàn toàn có thể dẫn đến tử vong.
Bác sĩ Lin cho biết các số liệu thống kê cho thấy ngay cả những người có chức năng thận hoàn toàn bình thường, việc ăn từ 4 quả khế trở lên một lúc vẫn có thể dẫn đến suy thận cấp tính. Trong khi đó, đối với các bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn 3, khả năng chống độc của cơ thể bị sụt giảm nghiêm trọng. Ở nhóm này, chỉ cần tiêu thụ một lượng rất nhỏ, khoảng một phần tư quả khế, cũng đủ để kích hoạt phản ứng ngộ độc.
Hiệp hội Thận học Đài Loan khuyến cáo 4 nhóm sau đây không tiêu thụ khế gồm: bệnh nhân đang chạy thận nhân tạo, người mắc bệnh thận mạn tính từ giai đoạn 3 trở lên, người đang trong quá trình hồi phục sau suy thận cấp và những người từng phẫu thuật cắt bỏ một bên thận trong vòng 6 tháng trở lại đây.
Bác sĩ nhấn mạnh có tới 23% số ca ngộ độc khế xảy ra ở những bệnh nhân tiểu đường hoặc cao huyết áp, những người vốn tin rằng chức năng thận của mình "bình thường". Nguyên nhân là do họ có thể đã bị tổn thương thận giai đoạn đầu âm thầm mà chưa được khám và chẩn đoán ra.
Bình Minh (Theo HK01,Commonhealth Magazine)
