Luật hóa trung học nghề để đào tạo nhân lực từ sớm

Tại hội thảo, TS Phạm Vũ Quốc Bình - Phó cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - cho rằng việc luật hóa mô hình trung học nghề là bước đi quan trọng, tháo gỡ những điểm nghẽn trong phân luồng, liên thông giáo dục hiện nay.

Học nghề sớm, rộng cửa việc làm

Trước đây, việc phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS vào hệ thống giáo dục nghề nghiệp chưa đáp ứng kỳ vọng, việc học song song chương trình văn hóa - chương trình nghề bộc lộ nhiều bất cập, gây quá tải cho học sinh.

Theo ông, Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 đã làm rõ mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thị trường lao động và hội nhập quốc tế. Trung học nghề còn mang ý nghĩa quan trọng trong tận dụng lợi thế của dân số vàng.

Ông Bình dẫn kinh nghiệm từ Đức, thanh niên sau 18 tuổi có thể lựa chọn đi làm ngay nếu không có nhu cầu học tiếp. Trong khi tại Việt Nam, không ít người học tiếp lên các bậc cao hơn, nhưng sau khi tốt nghiệp vẫn làm những công việc không đòi hỏi trình độ chuyên môn cao.

"Trung học nghề sẽ tạo thêm một lựa chọn phù hợp cho học sinh sau THCS, giúp các em được định hướng nghề nghiệp sớm, đồng thời bảo đảm cơ hội học tập và phát triển lâu dài", ông nói.

Theo ông Bình, sắp tới cơ quan chức năng sẽ có quyết định liên quan đến triển khai mô hình trung học nghề - mô hình mới trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, trong đó có khung pháp lý, hướng dẫn…

Còn TS Đồng Văn Ngọc - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội - cho hay mô hình trung học nghề giúp người học được trang bị năng lực nghề nghiệp từ sớm, tạo cơ hội tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp cho hàng triệu học sinh.

Theo ông Ngọc, trước đây nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp THCS lựa chọn học nghề thường rơi vào tình thế "kẹt giữa" do thiếu đồng bộ giữa kiến thức văn hóa với kỹ năng nghề, và khó khăn trong quá trình liên thông lên các trình độ đào tạo cao hơn.

Ông đánh giá Luật Giáo dục nghề nghiệp mới chính thức hóa chương trình, vị thế của trung học nghề là bước tiến quan trọng, giúp tích hợp kiến thức phổ thông với thực hành nghề nghiệp, giảm tải nội dung lý thuyết, tăng thực hành, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp...

Băn khoăn về giá trị bằng cấp, vị trí việc làm

Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM thì mong muốn cơ quan chức năng xác định rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ của trung học nghề, bởi nếu các em không học lên tiếp mà đi làm luôn thì trình độ tương đương đối tượng học trung học phổ thông ra sao, vị trí việc làm như thế nào… Ví dụ, doanh nghiệp tuyển dụng một người học trung học nghề thì khai lý lịch là học lớp 10, 11, 12 hay năm thứ 1, 2, 3.

Tại hội thảo, các đại biểu chia sẻ băn khoăn về công nhận trung học nghề thế nào, thiết kế môn học để liên thông lên các cấp tiếp theo hay quy định rõ việc doanh nghiệp tham gia, góp ý chương trình đào tạo.

Kết luận hội thảo, tiến sĩ Vũ Thanh Mai - Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương - cho biết hội thảo nhận được 24 tham luận tiếp cận nhiều góc nhìn về vị trí, mô hình của trung học nghề; quan hệ nhà trường - doanh nghiệp - thị trường lao động; vấn đề văn bằng, chương trình, liên thông…

Theo tiến sĩ Mai, hội thảo thống nhất rằng trung học nghề không phải lối đi dành cho học sinh không vào được THPT công lập và phải có lộ trình tương đương, nền tảng văn hóa, kỹ năng nghề, liên thông, việc làm và cơ hội phát triển suốt đời.