"Xuống tiền" từ năm 2005, tuy nhiên rất nhiều khách hàng của dự án khu nhà ở tại Thạnh Mỹ Lợi do Công ty cổ phần Tiếp vận Đông Sài Gòn (ESL) hiện làm chủ đầu tư không thể nhận đất để xây dựng - Ảnh: C.T.
Dự án "đắp chiếu" cả hai thập kỷ vì sai vướng chồng chất
Dự án khu nhà ở Thạnh Mỹ Lợi (14,39ha) do Công ty cổ phần Tiếp vận Đông Sài Gòn (ESL) làm chủ đầu tư từng được kỳ vọng trở thành khu dân cư hiện đại tại trung tâm quận 2 cũ. Thế nhưng thực tế lại là chuỗi ngày dài khiếu kiện của khách hàng.
Phản ánh với Tuổi Trẻ Online, bà Lê Thị Tuyết Mai (65 tuổi, ngụ phường Cát Lái, TP.HCM), đại diện nhóm 34 khách hàng đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất nền khu nhà ở Thạnh Mỹ Lợi với chủ đầu tư là Công ty TNHH MTV Phát triển khu công nghiệp Sài Gòn (nay là Công ty cổ phần Tiếp vận Đông Sài Gòn - ESL), cho biết từ năm 2005 người dân đã "xuống tiền" gần như toàn bộ giá trị nền đất nhưng đến nay vẫn chưa được bàn giao đất để làm nhà.
Ghi nhận thực tế cho thấy phần lớn diện tích dự án vẫn là đất trống, hoang hóa. Toàn bộ khuôn viên hiện chỉ có 7 căn nhà xây dựng kiên cố - một thực trạng gây lãng phí nguồn lực và bức xúc kéo dài cho người dân.
Nguyên nhân bắt nguồn từ những "nút thắt" pháp lý chưa được tháo gỡ. Dự án vốn là thành phần của khu dân cư 174 ha Thạnh Mỹ Lợi, nhưng ESL - doanh nghiệp nhà nước thuộc Thành ủy TP.HCM, sau cổ phần hóa với tỉ lệ vốn nhà nước 75% - bị xác định có nhiều sai phạm trong việc tự ý chuyển nhượng tài sản không qua đấu giá và xác định giá trị vốn góp nhà nước.
Hiện dự án chưa thể xác định nghĩa vụ tài chính và tiền sử dụng đất do vẫn đang chờ kết luận từ cơ quan điều tra và các cấp có thẩm quyền về sai phạm trong quá trình cổ phần hóa.
Trong các văn bản phản hồi khách hàng, ESL thừa nhận dự án đang ở thế "bị động", phải chờ hướng dẫn từ cơ quan chức năng. Công ty cho biết đã gửi nhiều văn bản đến Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND TP.HCM để kiến nghị xác định nghĩa vụ tài chính, tháo gỡ vướng mắc đất đai.
Tuy nhiên, những nỗ lực này chưa mang lại kết quả cụ thể. ESL lý giải việc chậm trễ nằm ngoài khả năng chủ động của doanh nghiệp, do phải chờ chỉ đạo của UBND thành phố và kết quả xử lý từ Cơ quan Cảnh sát điều tra.
Phần lớn diện tích đất mà 34 khách hàng đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất nền khu nhà ở Thành Mỹ Lợi, hợp đồng hoán đổi đất nông nghiệp (tái định cư tại chỗ) với chủ đầu tư là Công ty TNHH MTV Phát triển khu công nghiệp Sài Gòn (nay là Công ty cổ phần Tiếp vận Đông Sài Gòn) hiện đã hoang hóa - Ảnh: C.T.
Không còn là trường hợp cá biệt xin vào danh sách cần gỡ vướng
Việc khách hàng tại dự án Thạnh Mỹ Lợi chủ động đòi quyền lợi - gửi ý kiến đến chủ đầu tư và đề xuất đưa dự án vào danh sách gỡ vướng - không phải chuyện lạ. Tại TP.HCM, thực trạng người dân "tự cứu mình" đang trở thành xu thế tại nhiều dự án "treo" lâu năm.
Điển hình là dự án khu dân cư Bắc Rạch Chiếc. 372 khách hàng đã cùng ký đơn tập thể gửi lãnh đạo TP.HCM, đề nghị áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 29 của Quốc hội để tháo gỡ khó khăn cho dự án kéo dài suốt 25 năm.
Chủ đầu tư chính là Công ty cổ phần Địa ốc 10 (thuộc Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn) vướng nhiều sai phạm, chây ì và không đủ năng lực thực hiện, khiến dự án đến nay vẫn chưa đền bù xong, chưa hoàn thành hạ tầng.
Tương tự, khách hàng tại dự án khu dân cư Hồng Lĩnh (Nhà Bè) đã mỏi mòn 26 năm chưa được cấp sổ hồng. Họ buộc phải đoàn kết lại, yêu cầu chủ đầu tư đưa ra mốc thời gian cụ thể thay vì những lời hứa chung chung.
Dự án Hồng Lĩnh triển khai từ đầu những năm 2000 nhưng liên tiếp phát sinh vướng mắc về quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, nghĩa vụ tài chính và thủ tục pháp lý đất đai.
Cần cơ chế bảo vệ, gỡ vướng cho "bên thứ ba ngay tình"
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) - cho biết tại nhiều dự án mà chủ đầu tư "mất tích", mất năng lực triển khai hoặc chây ì, khách hàng hoàn toàn có quyền trực tiếp kiến nghị cơ quan chức năng đưa dự án vào danh sách tháo gỡ vướng mắc.
Ông Châu cho rằng với các trường hợp đã có giao dịch thực tế nhiều năm và hạ tầng tương đối hoàn thiện, thành phố có thể xem xét cơ chế liên ngành để rà soát hiện trạng pháp lý.
Quan trọng hơn, cần nghiên cứu cơ chế hoàn tất nghĩa vụ tài chính theo từng giai đoạn hoặc từng nhóm hồ sơ, ưu tiên cấp sổ hồng cho những khách hàng đã nộp đủ tiền. Điều này vừa bảo đảm quyền lợi cho "bên thứ ba ngay tình" - tức người mua nhà đất - vừa giúp khôi phục trạng thái pháp lý cho các tài sản đã tồn tại thực tế, tránh lãng phí và ổn định trật tự xã hội.
Với sự vào cuộc của Tổ công tác 1645 và mục tiêu giải quyết hàng chục nghìn trường hợp chậm cấp sổ trong năm 2026, cơ hội để những dự án như Thạnh Mỹ Lợi được "rã đông" là hoàn toàn có cơ sở - nếu có sự phối hợp quyết liệt từ chủ đầu tư và kiến nghị xác đáng từ phía người dân.
