Ba binh sĩ Ukraine cùng nhau đào hầm trú ẩn để có thể tồn tại trên tiền tuyến, song sau gần một năm, chỉ còn Krynitskyi sống sót.
Serhii Krynitskyi, 42 tuổi, chứng kiến sự sống dần rời xa người đã cùng anh trải qua địa ngục trần gian này. Anh và đồng đội đã cùng nhau sinh tồn gần một năm dưới căn hầm trên tiền tuyến. Bất chấp tình cảnh kinh hoàng đang diễn ra, họ vẫn tranh luận và cười đùa với nhau.
Giờ thì Krynitskyi chỉ còn lại một mình trong căn hầm. Người đồng đội trúng mảnh văng từ quả đạn do drone thả xuống, khiến động mạch bị cắt đứt và chảy máu không ngừng cho đến khi chết.
"Vào buổi sáng, chúng tôi còn đùa giỡn với nhau. Đến buổi tối, cánh cổng địa ngục đã vẫy gọi", Krynitskyi nói trước camera điện thoại, khuôn mặt anh lấm lem và mệt mỏi.
Đó là ngày thứ 326.
Họ phải trú ngụ trong căn hầm biệt lập này do drone đã thay đổi hoàn toàn chiến trường. Sự phổ biến của drone đã buộc cả hai phe trong xung đột Nga - Ukraine phải từ bỏ phương thức tác chiến truyền thống là tập trung binh sĩ, pháo binh và thiết giáp trong một hành lang hẹp dọc theo tiền tuyến dài.
Những mục tiêu lớn và dễ bị phát hiện như vậy giờ là miếng mồi ngon cho drone giá rẻ đang được hai bên triển khai dày đặc trên chiến trường.
Serhii Krynitskyi tại thành phố Kramatorsk thuộc tỉnh Donetsk hồi tháng 5. Ảnh: Reuters
Thay vào đó, hai nước hiện bố trí phân tán các tổ đội nhỏ, đôi khi chỉ gồm 2-3 người, bên trong các hầm trú ẩn được đào sâu xuống lòng đất trên chiến trường rộng khoảng 30 km, còn được gọi là "vùng chết" do mối đe dọa thường trực từ drone.
Những tổ đội này tìm cách thâm nhập qua các lỗ hổng trong phòng tuyến của đối phương, hay phải đối mặt với rủi ro rất lớn chỉ để giành được phần lãnh thổ rất nhỏ. Họ thường mắc kẹt tại vị trí của mình trong nhiều tháng, do việc luân chuyển lực lượng tới thay quân là điều rất nguy hiểm.
Krynitskyi được triển khai đến gần thành phố Chasov Yar ở tỉnh Donetsk từ ngày 20/4/2025 đến 31/3/2026. Anh đã ghi lại cuộc sống như địa ngục ở đây bằng video điện thoại, thứ đôi khi được cấp nguồn bằng pin thu được từ drone Nga bị bắn rơi.
Trong 346 ngày trên tiền tuyến, Krynitskyi dành gần như toàn bộ thời gian ở bên trong căn hầm chật hẹp rộng khoảng 3x4 mét này. Cứ vài ngày một lần, lực lượng Nga lại tiến quân theo các nhóm nhỏ, thường gồm 2-3 người, có lúc chỉ còn cách khoảng 20 mét trước khi bị binh sĩ Ukraine nhắm bắn.
Krynitskyi cho biết đã hạ 23 quân nhân Nga ở khoảng cách gần. Anh nhớ rõ nhất một trong những vụ đầu tiên. Khi đó, một quân nhân Nga bị thương do lựu đạn đã giả vờ đầu hàng trước khi dùng súng trường nhắm bắn Krynitskyi, buộc anh phải bắn trả.
Từ người nuôi thỏ cho đến cuộc sống trên tiền tuyến
Krynitskyi vốn không phải quân nhân chuyên nghiệp. Anh từng làm nông và thợ xây, rồi chuyển sang kiếm sống bằng nghề nuôi thỏ.
Cuối năm 2024, tại làng Bilohirya ở miền tây Ukraine, anh bị các sĩ quan tuyển quân đưa lên xe buýt chở đến thành phố Rivne, nơi Krynitskyi trải qua một khóa huấn luyện ngắn. Anh sau đó được phân vào biên chế Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 24 và triển khai tới mặt trận phía đông, nơi lực lượng Nga với quân số áp đảo đang tấn công "vành đai pháo đài" gồm các thành phố chiến lược do Ukraine kiểm soát tại tỉnh Donetsk.
Tháng 4/2025, anh cùng hai quân nhân Ukraine khác đào hầm trú ẩn gần thành phố Chasov Yar. Họ biết rằng đào càng sâu thì cơ hội sống sót càng cao. Krynitskyi đùa rằng không biết nên gọi đây là hầm trú ẩn hay ngôi mộ.
Hầm trú ẩn của Krynitskyi và hai đồng đội gần Chasov Yar hồi năm 2025. Video: Reuters
Sau khi nơi này bị drone đánh trúng, họ đã phải đào lại từ đầu. Cuộc tấn công xảy ra vào giai đoạn đầu của đợt triển khai đã khiến một đồng đội của Krynitskyi thiệt mạng, đồng thời khiến anh bị chấn động não và mất thính lực tạm thời.
Krynitskyi cùng người đồng đội còn lại phải chống chọi với thời tiết khắc nghiệt, bịt kín các lỗ hổng để ngăn gió lạnh lùa vào. Họ quy định mỗi ca canh gác không kéo dài quá hai giờ, do không thể chịu được lâu hơn thế khi ở ngoài trời.
Đôi khi phải mất 3-4 ngày mới có một drone vượt qua được hỏa lực của đối phương để mang đồ tiếp tế đến. Do đó, Krynitskyi phải nhặt nhạnh thức ăn và đồ lặt vặt từ thi thể binh sĩ Nga thiệt mạng để sống sót.
Binh sĩ này, người có hai con, bắt đầu quay nhật ký video từ tháng 8/2025 để cho mọi người thấy những gì mình đã trải qua sau khi trở về nhà, cũng như để tự nhắc nhở bản thân. Trong một video, anh khoe những khẩu súng "chiến lợi phẩm" lấm lem bùn đất mà mình thu giữ được.
"Đây là kho vũ khí nhỏ của tôi", Krynitskyi nói và tự hào đếm 13 khẩu súng được xếp thành hàng.
Nỗ lực tuyệt vọng nhằm cứu đồng đội
Krynitskyi đào hầm trú ẩn ở một trong những khu vực nguy hiểm nhất của "vùng chết".
Hôm 11/3, sau khi nghe thấy tiếng nổ lớn ở bên ngoài, anh lập tức chạy ra và thấy đồng đội đang nằm trên mặt đất với vết thương ở chân do bị drone tấn công. Krynitskyi kéo đồng đội xuống hầm và vội xé toạc quần cotton dày của người này để tìm vết thương. Anh buộc garo, song đã quá muộn để cứu đồng đội.
Sau khi liên lạc với cấp trên qua bộ đàm, Krynitskyi được lệnh bỏ vị trí vì lực lượng Nga đang áp sát. Đêm đó, anh bò ra khỏi hầm lần cuối để hội quân với một số binh sĩ Ukraine khác gần đấy và tiếp tục trú ẩn trong gần ba tuần nữa, trước khi thực hiện chuyến hành quân đầy hiểm nguy đến vị trí an toàn ở cách đó 25 km. Hành trình này càng khó khăn hơn do sức khỏe Krynitskyi đã suy yếu sau khi trải qua nhiều tháng dưới lòng đất.
Krynitskyi giúp đồng đội nạp đạn súng máy tại thành phố Kramatorsk thuộc tỉnh Donetsk hồi tháng 5. Ảnh: Reuters
Quân nhân này buộc phải bỏ lại phía sau thi thể người bạn của mình, người mà anh đã thấu hiểu sâu sắc sau vô số cuộc trò chuyện giữa những đợt tấn công của đối phương.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hồi tháng 5 trao cho Krynitskyi huân chương Anh hùng Ukraine vì đã thể hiện lòng dũng cảm.
Andriy Derun, quản lý tại Come Back Alive, tổ chức từ thiện hàng đầu của Ukraine chuyên cung cấp trang bị và các hỗ trợ khác cho quân đội, cho biết lực lượng nước này có rất nhiều người đã phải trải qua những điều không thể tưởng tượng nổi như Krynitskyi.
"Điều đó có thể hủy hoại hoàn toàn một con người", Derun, người thường xuyên trao đổi với các binh sĩ ở tiền tuyến, cho biết.
Gần hai tháng sau khi Krynitskyi rời khỏi tiền tuyến, những vết sẹo vẫn hiện rõ ở bên ngoài. Anh cố kìm nước mắt, còn đôi tay thì run rẩy.
"Rất nhiều người đã phát điên", Krynitskyi nói khi mô tả về tổn thương tinh thần mà hoạt động chiến đấu dài ngày ở tiền tuyến gây ra.
Phạm Giang (Theo Reuters)
