Theo hệ thống tính điểm dựa trên cơ chế đấu loại trực tiếp tương tự cách tính đai trong môn quyền Anh, đội tuyển Mỹ đang là nhà vô địch bóng đá thế giới chứ không phải Argentina.
Alex Freeman (giữa) và các đồng đội ăn mừng bàn thắng trong trận Mỹ - Australia ở vòng bảng World Cup 2026 trên sân Seattle, Washington, Mỹ ngày 19/6/2026. Ảnh: Reuters
Để một đội tuyển bước lên đỉnh thế giới, lộ trình đã quá quen thuộc. Cứ 4 năm một lần, những anh hào xuất sắc của hành tinh (48 đội kể từ năm 2026) lại hội quân để tranh tài qua vòng bảng và vòng loại trực tiếp. Đội thắng trong trận chung kết sẽ có đặc quyền thêu thêm một ngôi sao lên ngực áo. Đó là cách Argentina lật đổ Pháp năm 2022, và một cái tên khác (hoặc chính Argentina) sẽ tiếp quản vị trí này vào ngày 19/7 năm nay, sau trận chung kết tại SVĐ MetLife, New Jersey (Mỹ).
Tuy nhiên, chạy song song với World Cup là một phương pháp tính điểm khác, mang tên giải vô địch bóng đá thế giới phi chính thức (UFWC – Unofficial Football World Championship). ĐKVĐ hiện tại của UFWC là đội tuyển Mỹ, sau khi giật "đai" vô địch từ tay Australia bằng trận thắng 2-0 ở lượt trận thứ hai bảng D World Cup 2026 hôm 19/6.
Trước đó, chính đội tuyển đến từ châu Đại Dương giữ ngôi vị này, sau khi đánh bại Thổ Nhĩ Kỳ 2-0 vào ngày 14/6 cũng ở vòng bảng World Cup 2026. Trận bảo vệ UFWC của thầy trò Mauricio Pochettino sẽ là trận cuối vòng bảng gặp Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 25/6.
Ý tưởng độc đáo này bắt nguồn từ sự hóm hỉnh của CĐV bóng đá Scotland và một bộ phận truyền thông nước này vào năm 1967. Vào ngày 15/4 năm đó, trong khuôn khổ giải British Home Championship, Scotland thắng kình địch Anh 3-2 ngay trên sân Wembley, đội bấy giờ vừa vô địch World Cup 1966. Trận thua này cũng chấm dứt chuỗi bất bại của "Tam Sư" kể từ sau khi nâng cao cúp vàng thế giới.
Các cầu thủ Scotland và người hâm mộ ăn mừng sau chiến thắng ở trận Anh – Scotland trên sân Wembley, London, Anh vào năm 1967. Ảnh: BBC Sport
Áp dụng quy luật của làng quyền Anh - nơi một võ sĩ đánh bại nhà ĐKVĐ sẽ chiếm lấy chiếc đai vương - các CĐV Scotland đã tự phong cho đội nhà là "nhà vô địch thế giới phi chính thức". Trò đùa vui thuở ấy phải rất lâu sau, vào đầu thế kỷ 21, mới kích thích sự tò mò của các nhà thống kê và cánh báo chí.
Năm 2002, các chuyên gia thống kê bóng đá gồm James Allnutt, Paul Crankshaw, Jostein Nygard và Roberto Di Maggio đã chính thức hóa các quy tắc của UFWC, phục dựng lại toàn bộ phả hệ lịch sử của danh hiệu này và đăng tải trên hệ thống dữ liệu của Quỹ Thống kê Thể thao RSSSF.
Một năm sau, nhà báo tự do người Anh Paul Brown đi sâu tìm hiểu và đưa khái niệm UFWC ra ánh sáng, trong một bài viết trên tạp chí bóng đá danh tiếng Anh FourFourTwo. Brown cũng tự lập một website riêng để theo dõi, cập nhật liên tục hành trình "nhường" ngai vương của các đội tuyển. Năm 2011, ông thậm chí còn xuất bản một cuốn sách chuyên sâu về chủ đề này.
Tất nhiên, UFWC hoàn toàn không được LĐBĐ Thế giới (FIFA) công nhận và không có bất kỳ giá trị pháp lý nào chính thức.
Luật chơi của UFWC
RSSSF cũng như Brown đặt ra ba quy tắc đơn giản và ngược dòng thời gian về tận trận đấu đầu tiên trong lịch sử giữa Anh và Scotland vào năm 1872 (tỷ số hòa 0-0). Kể từ đó, toàn bộ dòng chảy lịch sử bóng đá được tái hiện theo nguyên lý: đội nào đánh bại nhà ĐKVĐ sẽ tiếp quản ngôi vương.
Ba quy tắc ấy gồm: một trận tranh danh hiệu phải là trận đấu cấp độ A của ĐTQG (International "A" match - giao hữu hoặc chính thức) có sự góp mặt của nhà ĐKVĐ UFWC, đội thắng sau thời gian quy định (90 phút, hiệp phụ lẫn luân lưu) sẽ tiếp quản ngôi vương, nếu tỷ số hòa thì ĐKVĐ sẽ bảo vệ thành công danh hiệu.
Nestory Irankunda (phải) và đồng đội ăn mừng sau bàn thắng trong trận Australia - Thổ Nhĩ Kỳ ở vòng bảng World Cup 2026 trên sân BC Place, Vancouver, Canada ngày 14/6/2026. Ảnh: L'Équipe
Vì trận đấu đầu tiên năm 1872 giữa Anh và Scotland khép lại với tỷ số hòa, nhà vô địch thế giới phi chính thức đầu tiên được lộ diện vào năm 1873, khi Anh thắng Scotland 4-2. Từ đó đến nay đã có thêm 1.046 trận tranh chiếc đai UFWC được diễn ra.
Trong lịch sử UFWC, Scotland là đội tuyển giàu thành tích nhất với 86 lần giành danh hiệu, xếp ngay sau là Anh với 73 lần và thứ ba là tuyển Argentina với 72 lần. Sự thống trị này đến từ việc hai quốc gia thuộc Vương quốc Anh này chạm trán nhau rất nhiều lần trong giai đoạn sơ khai của lịch sử bóng đá.
Phải đến năm 1909 mới có một đội tuyển nằm ngoài nhóm Anh, Scotland, Wales và CH Ireland lộ hiện trong một trận tranh chức vô địch, đó là Hungary ở trận đấu thứ 98 của UFWC. Và phải đến năm 1931, danh hiệu này mới lần đầu tiên rời khỏi Vương quốc Anh, khi Áo hủy diệt Scotland 5-0 ở trận đấu thứ 159.
Giả sử vào ngày 25/6, Mỹ thua Thổ Nhĩ Kỳ, danh hiệu UFWC sẽ phải mất một thời gian mới có khả năng đổi chủ. Bởi Thổ Nhĩ Kỳ sau trận đấu đó sẽ xách va-li về nước (do đã bị loại vì hai trận đầu toàn thua) và phải chờ đến trận đấu tiếp theo của họ để "chiếc đai" UFWC mới lại được mang lên "sàn đấu".
Hoàng Thông
