Ngoại trưởng Rubio thông báo phát động chiến dịch vận động, gây sức ép các đồng minh rút khỏi ICC, cáo buộc tòa án này "chống lại nước Mỹ".
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 13/7 cáo buộc Tòa Hình sự Quốc tế (ICC) đang "tiến hành một cuộc chiến chống lại nước Mỹ, không phải bằng tên lửa hay bom đạn, mà bằng sức mạnh của cái gọi là luật pháp quốc tế".
"Chúng tôi sẽ sử dụng mọi công cụ mà chính phủ có trong tay, cùng các đồng minh sẵn sàng hợp tác, để làm tan rã ICC từng bước một", ông viết trong bài bình luận đăng trên Wall Street Journal.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết chiến dịch do cơ quan này dẫn đầu sẽ huy động toàn thể bộ máy chính phủ nhằm "làm tê liệt một cách có hệ thống khả năng hoạt động của ICC", ngăn tòa án này truy tố các binh sĩ và quan chức Mỹ hoặc "đe dọa chủ quyền của Mỹ".
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại Nhà Trắng ngày 27/6/2025. Ảnh: AFP
Theo một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ, Washington sẽ gây sức ép để các quốc gia thành viên ICC rút khỏi tòa án và cắt toàn bộ hỗ trợ tài chính, buộc cơ quan này phải giải thể. Mỹ cũng kêu gọi các nước chưa phải là thành viên ICC cùng sử dụng mạng lưới ngoại giao nhằm cô lập ICC, tổ chức có trụ sở tại The Hague.
Quan chức nói thêm rằng Mỹ sẽ xem xét áp dụng nhiều biện pháp, gồm cấm nhập cảnh, thu hồi thị thực và mở rộng các lệnh trừng phạt đối với các thẩm phán ICC. "Những quốc gia tiếp tục dựa vào viện trợ của Mỹ nhưng không bác bỏ thẩm quyền giả tạo của ICC sẽ đối mặt sự giám sát chặt chẽ hơn", người này nói.
Bộ Ngoại giao Mỹ còn kêu gọi những nước hợp tác với lực lượng thực thi pháp luật hoặc quân đội Mỹ bác bỏ quyền tài phán mà ICC tuyên bố đối với các quan chức và quân nhân Mỹ.
Ông Rubio cho rằng Mỹ chưa bao giờ chấp nhận quyền tài phán của ICC, nhấn mạnh kể từ khi Quy chế Rome được thông qua, các đời tổng thống Mỹ đều giữ quan điểm tòa án này không có thẩm quyền đối với công dân Mỹ.
Tuyên bố của Ngoại trưởng Rubio lập tức vấp phải chỉ trích từ giới chuyên gia luật quốc tế. Ông Kenneth Roth, cựu giám đốc điều hành tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), lo ngại rằng nếu ICC bị tê liệt, các hành động phạm tội ác chiến tranh trong tương lai có thể không bị truy cứu.
Ông lưu ý ICC chỉ có thẩm quyền điều tra những vấn đề xảy ra trên lãnh thổ các quốc gia tham gia Quy chế Rome, trong khi Mỹ chưa phê chuẩn hiệp ước thành lập tòa án này và ICC chưa từng mở cuộc điều tra đối với các hành vi xảy ra trên lãnh thổ Mỹ.
ICC được thành lập năm 2002 và đặt trụ sở tại Hà Lan, hiện có 125 thành viên. Đây là tòa án thường trực để truy tố cá nhân phạm tội ác diệt chủng, chống lại loài người và tội ác chiến tranh. Mỹ và một số quốc gia như Nga, Trung Quốc, Israel không tham gia Quy chế Rome, hiệp ước thành lập ICC.
Chiến dịch do Bộ Ngoại giao Mỹ phát động đánh dấu bước leo thang đáng kể trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump nhằm cô lập ICC. Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Washington từng phản đối việc ICC điều tra cáo buộc tội ác chiến tranh của binh sĩ Mỹ tại Afghanistan.
Chính quyền Tổng thống Trump kể từ năm 2025 đã áp lệnh trừng phạt, bao gồm cấm nhập cảnh vào Mỹ và đóng băng tài sản ở nước này, đối với ít nhất 11 quan chức ICC, trong đó có cả công tố viên trưởng. Động thái nhằm đáp trả cuộc điều tra của ICC nhắm vào Israel, đồng minh chủ chốt của Mỹ. ICC năm 2024 phát lệnh bắt Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vì cáo buộc phạm tội ác chiến tranh.
Thanh Danh (Theo AFP, CNN)
