Mỹ vừa siết xuất khẩu một khoáng sản chiến lược: Vì sao MSR được chú ý?

Khi Trung Quốc tiếp tục kiểm soát xuất khẩu và Mỹ bắt đầu giữ lại nguồn nguyên liệu thứ cấp, vonfram không còn đơn thuần là câu chuyện giá hàng hóa.

Khả năng đảm bảo nguồn cung đang trở thành một lợi thế cạnh tranh, qua đó gia tăng giá trị cho các doanh nghiệp sở hữu nguồn tài nguyên và năng lực chế biến quy mô lớn ngoài Trung Quốc.

Cuộc đua giữ nguồn cung đang định giá lại vonfram

Theo Bloomberg, từ cuối tháng 8-2026, Mỹ sẽ hạn chế xuất khẩu phế liệu vonfram và vật liệu tái chế từ pin lithium-ion nhằm tăng cường nguồn cung khoáng sản thiết yếu trong nước.

Quy định tạm thời của Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ (BIS) yêu cầu các tổ chức kinh doanh phế liệu vonfram và "black mass" phải phân bổ 100% doanh số hàng tháng cho người mua tại Mỹ, trừ trường hợp được cấp ngoại lệ. Chính sách dự kiến được áp dụng trong một năm.

Đây không phải lệnh cấm đối với toàn bộ sản phẩm vonfram xuất khẩu từ Mỹ, nhưng cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong cách các nền kinh tế lớn nhìn nhận tài nguyên chiến lược.

Trong khi Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu vonfram từ năm 2025, Mỹ giờ đây cũng bắt đầu giữ lại nguồn nguyên liệu thứ cấp. Khi hai đầu cung lớn đều được kiểm soát chặt hơn, lượng vonfram có thể tự do lưu chuyển trên thị trường quốc tế có nguy cơ ngày càng thu hẹp.

Áp lực nguồn cung diễn ra đúng thời điểm nhu cầu tiếp tục mở rộng. Với độ cứng cao, khả năng chịu nhiệt và chống mài mòn, vonfram được sử dụng trong công cụ cắt chính xác, khai khoáng, điện tử, hàng không và bán dẫn.

Sự phát triển của AI cũng đang thúc đẩy nhu cầu đối với các vật liệu phục vụ chip, điện tử và quản lý nhiệt, trong khi nguồn cung mới ngoài Trung Quốc cần nhiều năm để phát triển do thời gian cấp phép, xây dựng và đưa các dự án khai khoáng, chế biến vào vận hành.

Sự mất cân đối này đã phản ánh rõ vào giá. Theo Fastmarkets, giá APT High bình quân trong quý II/2026 đạt khoảng 3.245 USD/mtu, cao hơn hơn 6 lần so với cùng kỳ năm trước và tiến sát 3.250 USD/mtu vào cuối tháng 6.

Tuy nhiên, thay đổi lớn hơn không chỉ nằm ở giá. Kiểm soát xuất khẩu, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và xu hướng tích trữ nguyên liệu chiến lược đang khiến khả năng đảm bảo nguồn cung trở thành một yếu tố ngày càng quan trọng. Thị trường đang dịch chuyển từ câu hỏi "vonfram có giá bao nhiêu?" sang "nguồn vonfram có ổn định và có thể tiếp cận lâu dài hay không?".

Trong bối cảnh đó, những nguồn cung quy mô lớn, ổn định và nằm ngoài Trung Quốc ngày càng có giá trị chiến lược.

MSR đứng ở đâu trong sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng?

Tại Việt Nam, Masan High-Tech Materials (UPCOM: MSR) đang sở hữu một vị thế đáng chú ý khi vận hành mỏ đa kim Núi Pháo cùng nền tảng chế biến vonfram tại Thái Nguyên. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng phân mảnh, lợi thế của MSR nằm ở khả năng kết hợp nguồn tài nguyên, năng lực chế biến và cung ứng vonfram ngoài Trung Quốc.

Kết quả quý II/2026 phần nào phản ánh giá trị của nền tảng này. Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu 8.138 tỉ đồng, gấp hơn 5 lần cùng kỳ; lợi nhuận đạt kỷ lục 1.666 tỉ đồng, so với 6 tỉ đồng một năm trước; EBITDA (lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao) đạt 2.492 tỉ đồng nhờ giá vonfram tăng mạnh và sản lượng tinh luyện cải thiện.

Song song với kết quả kinh doanh, MSR tiếp tục củng cố nền tảng dài hạn thông qua việc xúc tiến xin cấp phép bổ sung khoảng 115 triệu tấn tài nguyên tại Núi Pháo mở rộng và Núi Chiếm, có thể kéo dài thêm 20 - 30 năm hoạt động khai thác và chế biến nếu được phê duyệt.

Công suất oxit vonfram cũng được định hướng nâng lên khoảng 8.000 tấn mỗi năm vào năm 2027, kết hợp với mở rộng nguồn nguyên liệu từ các đối tác bên ngoài.

Dòng tiền cải thiện giúp doanh nghiệp đẩy nhanh tiến trình giảm đòn bẩy tài chính, với tỷ lệ nợ ròng/EBITDA giảm còn 2,1 lần vào cuối quý II/2026. Doanh nghiệp kỳ vọng vượt mục tiêu khoảng 1,7 lần vào cuối năm và hướng tới vị thế tiền mặt ròng trong giai đoạn 2027 - 2028.

Giá vonfram cao là chất xúc tác trước mắt, nhưng câu chuyện dài hạn lớn hơn nằm ở sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu. Những nền tảng có tài nguyên, năng lực chế biến quy mô lớn và khả năng cung ứng ổn định ngoài Trung Quốc như MSR ngày càng trở nên đáng chú ý.