Trời nắng nóng, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu, dễ hình thành huyết khối, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim ở người mắc bệnh động mạch vành xơ vữa.
Say nắng là tình trạng cơ thể không kịp thích nghi với nhiệt độ môi trường quá cao, dẫn đến rối loạn điều hòa thân nhiệt, gây đau đầu, chóng mặt, da nóng đỏ. Trường hợp nặng có thể rối loạn ý thức, co giật hoặc tiến triển thành sốc nhiệt nguy hiểm.
Theo ThS.BS Nguyễn Tuấn Long, khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, khi trời nóng, tim phải làm việc nhiều hơn để duy trì thân nhiệt ổn định. Cơ thể tăng lưu lượng máu đến da nhằm giải phóng nhiệt ra môi trường, khi đó mạch máu ngoại vi giãn rộng, tim phải đập nhanh hơn và bơm nhiều máu.
Ở người khỏe mạnh, cơ chế này thường không gây vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, với người có động mạch vành đã bị xơ vữa hoặc hẹp từ trước, tim có thể không nhận đủ oxy đáp ứng nhu cầu, làm xuất hiện cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim.
Bác sĩ Long giải thích khi say nắng, cơ thể mất nước do đổ mồ hôi quá mức. Lượng dịch trong cơ thể giảm khiến thể tích tuần hoàn giảm theo, máu trở nên cô đặc hơn, thuận lợi cho sự hình thành huyết khối (cục máu đông trong lòng mạch). Huyết khối có thể làm bít tắc động mạch vành vốn đã hẹp do xơ vữa khiến vùng cơ tim phía sau đoạn tắc không được cung cấp đủ oxy, dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Ở mức độ nặng hơn, say nắng tiến triển thành sốc nhiệt - thân nhiệt trung tâm thường trên 40 độ C kèm rối loạn ý thức. Nhiệt độ cơ thể tăng quá cao có thể kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, tổn thương lớp nội mạc mạch máu, làm hệ thống đông máu hoạt động bất thường. Các thay đổi này làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối và tổn thương nhiều cơ quan, trong đó có tim. Một số trường hợp sốc nhiệt nặng còn gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp, suy tim cấp hoặc tổn thương cơ tim trực tiếp.
Người dân miền Bắc ra đường ngày nắng nóng. Ảnh minh họa: Gia Chính
Nguy cơ không giống nhau ở mọi người. Người lớn tuổi, người từng đặt stent mạch vành, có tiền sử nhồi máu cơ tim, bệnh mạch vành, suy tim hoặc tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường... thường dễ gặp biến chứng hơn khi tiếp xúc với nhiệt độ cao kéo dài.
Nghiên cứu tổng hợp được đăng tải trên Thư viện Quốc gia Y khoa Mỹ (Pubmed) năm 2022, dựa trên 282 nghiên cứu trong vòng 33 năm từ 1990 đến 2022 tại nhiều quốc gia cho thấy các đợt nắng nóng, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch tăng trung bình 11,7%.Tiếp xúc với nhiệt độ cao dẫn đến nguy cơ mắc bệnh và tử vong cao hơn đối với phụ nữ, người từ 65 tuổi trở lên, người sống ở vùng khí hậu nhiệt đới và những người ở các quốc gia có thu nhập trung bình thấp.
Để giảm nguy cơ biến cố tim mạch trong mùa nắng nóng, đặc biệt là người cao tuổi (trên 65 tuổi) và người có bệnh nền tim mạch, nên hạn chế ra ngoài đường vào các thời điểm nắng gay gắt. Không làm việc thời gian dài hoặc tập luyện cường độ cao dưới trời nắng gắt. Uống đủ nước, nghỉ ngơi tại nơi thoáng mát và tránh để cơ thể mất nước kéo dài. Người có bệnh tim mạch cần tuân thủ điều trị, theo dõi huyết áp thường xuyên và đi khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.
Bác sĩ Long lưu ý các triệu chứng của nhồi máu cơ tim đôi khi có thể bị nhầm với mệt mỏi hoặc kiệt sức do nắng nóng, khiến việc cấp cứu bị chậm trễ. Khi xuất hiện đau tức ngực, khó thở, hồi hộp kéo dài, vã mồ hôi lạnh, chóng mặt nhiều hoặc ngất, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để chẩn đoán và có biện pháp can thiệp kịp thời.
Ly Nguyễn
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
