Tàu thuyền tại eo biển Hormuz nhìn từ Musandam, Oman - Ảnh: REUTERS
Động thái này được xem là một trong những ưu đãi tài chính ban đầu, theo thỏa thuận vừa được ký kết để chấm dứt xung đột.
Kế hoạch hướng tới việc giúp Iran sử dụng một phần trong khoảng 100 tỉ USD tài sản bị đóng băng trên toàn cầu, trước mắt là 6 tỉ USD hiện được giữ tại Qatar.
Theo đề xuất, Qatar sẽ cho phép Iran sử dụng số tiền này để thanh toán các đơn hàng thực phẩm, thuốc men và các mặt hàng thiết yếu khác do Ngân hàng Trung ương Iran đặt mua.
Nguồn tiền chủ yếu đến từ doanh thu dầu mỏ của Iran bị mắc kẹt ở nước ngoài do các lệnh trừng phạt.
Một số nguồn tin cho biết cơ chế này có thể trở thành hình mẫu để xử lý các khoản tài sản bị phong tỏa khác của Iran trên toàn cầu, đồng thời là bước khởi đầu cho đợt giải ngân đầu tiên trong tổng số 24 tỉ USD mà Tehran muốn được giải ngân sớm.
Đây là một trong nhiều đề xuất mà Washington dự kiến đưa ra trong hai tháng tới, trong khuôn khổ các cuộc đàm phán với Tehran sau khi hai bên đạt được thỏa thuận tạm ngừng xung đột và mở lại eo biển Hormuz.
"Ngay cả việc giải phóng tài sản ở mức hạn chế cũng vừa đóng vai trò cứu trợ kinh tế, vừa phát đi tín hiệu chính trị cho thấy căng thẳng đang hạ nhiệt", bà Sanam Vakil, Giám đốc khu vực Trung Đông tại tổ chức nghiên cứu Chatham House (London), nhận định.
"Đây là một trong số ít các ưu đãi cụ thể mà Iran có thể đạt được từ Washington nhằm ổn định đồng nội tệ và giảm áp lực kinh tế trong nước", bà nói thêm.
Trước đó ngày 18-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký bản ghi nhớ (MoU) gồm 14 điểm nhằm hướng tới chấm dứt xung đột.
Theo nội dung thỏa thuận, hai bên sẽ chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, dỡ bỏ phong tỏa hàng hải và khởi động tiến trình đàm phán kéo dài tối đa 60 ngày để hướng tới thỏa thuận cuối cùng.
Các khoản tiền và tài sản bị phong tỏa sẽ được cấp cho Ngân hàng Trung ương Iran sử dụng. Tehran cũng có thể tiếp cận một quỹ tái thiết trị giá 300 tỉ USD, dù Mỹ không đảm bảo đóng góp tài chính cho quỹ này, theo Hãng tin AFP.
Đổi lại, Iran cam kết không phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời nhất trí xử lý lượng uranium đã làm giàu dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).
