Sebastian Thrun, nhà đồng sáng lập Google X, cho rằng chỉ 1% phát minh thú vị đã xuất hiện và con người đang sống trong giai đoạn đặc biệt với AI.
Sebastian Thrun là một trong những nhà khoa học máy tính và doanh nhân công nghệ có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và xe tự lái. Ông từng là giáo sư tại Đại học Stanford trước khi gia nhập Google, nơi ông dẫn dắt những dự án tiên phong về xe tự hành, sau đó đồng sáng lập phòng thí nghiệm đổi mới nổi tiếng Google X. Ông hiện là nhà sáng lập Udacity, nền tảng giáo dục trực tuyến với mục tiêu phổ cập kỹ năng công nghệ cho hàng triệu người trên thế giới.
Bên lề hội nghị South Summit 2026 diễn ra ở Madrid, Tây Ban Nha ngày 3-5/6, Thrun chia sẻ với báo chí về sự tác động của AI tới cuộc sống.
Sebastian Thrun, nhà đồng sáng lập Google X, tại South Summit Madrid. Ảnh: South Summit
- AI sẽ thế nào trong 10 năm tới?
- Chúng ta đang trong giai đoạn rất đặc biệt.
Nếu hỏi câu này cách đây hai năm, tôi sẽ nói AI về cơ bản giống một tấm gương. Nó phản chiếu những gì đã được đưa vào, rất giỏi tổng hợp và trình bày lại thông tin.
Còn giờ đây, AI tạo ra những điều thực sự mới mẻ, những thứ trước đó chưa từng tồn tại. Nếu tua nhanh về tương lai, ý tưởng AI thực hiện tốt hơn con người trong 99% công việc ta đang làm không còn quá xa vời. Nhiều người có thể xem đây là điều đáng sợ, bởi kỹ năng đang có hôm nay có thể sẽ trở nên lỗi thời sau vài năm. Nhưng rõ ràng, AI cũng giúp chúng ta giao tiếp tốt hơn, tiếp cận nhiều thông tin và hiểu thế giới hơn.
Bạn có thể sẽ không còn được chứng kiến một giai đoạn tương tự trong lịch sử nữa.
- Chúng ta đã đạt đến AGI chưa?
- Xét theo nhiều khía cạnh, AGI (trí tuệ nhân tạo tổng quát) khá gần rồi.
AI đã có thể thực hiện tương đối tốt phần lớn công việc của người bình thường. "Người bình thường" ở đây có thể là nhân viên văn phòng, nhân viên bán lẻ, hoặc thậm chí nhà tâm lý học ở một mức độ nào đó. Ngay cả trong những lĩnh vực đòi hỏi trí tuệ cao như cờ vua, cờ vây, AI hiện cũng tốt hơn con người.
Theo nghĩa đó, chúng ta đã sở hữu nhiều đặc tính của AGI, it nhất ở góc nhìn kỹ thuật. Điều đó có đe dọa chúng ta? Tôi cho rằng không, bởi nó đang trao quyền cho con người nhiều hơn bất kỳ điều gì khác.
Một số người cho rằng AGI là ngày mà bạn không còn cần hỏi ý kiến con người nữa, chỉ đơn giản để máy móc làm mọi thứ. Nhưng theo tôi, đó là một bước tiến xa hơn rất nhiều, và để đạt tới mức đó, không chỉ cần máy móc trở nên thông minh, chúng ta còn phải sẵn sàng trao quyền kiểm soát cho chúng.
- Hệ quả công nghệ nào khiến ông lo ngại?
- Bất kỳ công nghệ nào cũng đều có mặt tốt và mặt xấu. Tôi từng nhắc đến tiền mặt và dao làm bếp, những thứ đều có thể được sử dụng cho mục đích tốt xấu khác nhau.
AI là công cụ cực kỳ mạnh mẽ. Hãy tưởng tượng ngay trước thời điểm bầu cử, ai đó tung lên mạng xã hội tin giả về một vụ đánh bom xảy ra ở Washington. Tin đó có thể làm thay đổi kết quả bầu cử trước khi mọi người kịp nhận ra sự giả mạo. Hoặc hãy tưởng tượng một người bị cáo buộc dựa trên video tạo bằng AI, được chiếu trước bồi thẩm đoàn như bằng chứng thật và dẫn đến việc người đó bị xử tử oan.
Chúng ta phải học lại cách xác định sự thật và ý nghĩa thực sự của niềm tin trong một thế giới ngập lụt bởi nội dung nhân tạo. Giờ đây chúng ta không còn biết chắc điều gì là thật nữa.
- Chúng ta còn cách bao xa so với AI tự nhận thức (self-awareness)?
- Tôi không thích thần bí hóa khái niệm này. Tôi thích dùng những dẫn chứng cụ thể. Ví dụ, máy rửa bát của tôi có thể nhận biết cửa đang mở hay đóng, khi nào hết chất tẩy rửa. Xe hơi của tôi cũng có thể phát hiện sự cố và gửi cảnh báo. Theo một nghĩa đơn giản, đó cũng là một dạng "nhận thức" về trạng thái của chính nó.
Còn khi nói đến sự tự nhận thức của con người, chúng ta thường nghĩ tới nhiều thứ hơn: sáng tạo, tính nguyên bản, ý chí tự do. Máy rửa bát của tôi có nên có ý chí tự do không? Hy vọng không. Tôi sẽ rất ghét nếu một ngày nó nói đã yêu cái tủ lạnh và quyết định không làm việc nữa. Tôi chỉ muốn nó hoạt động đáng tin cậy.
Nói chung, chúng ta đã có những cỗ máy có thể tự suy luận. Hãy nhìn vào mô hình AI tạo sinh, chúng có thể xem lại quá trình suy luận của chính mình, tự phê bình, tự sửa lỗi và đưa ra một lập luận tốt hơn. Điều đó mang lại cảm giác và vẻ ngoài khá giống với tự nhận thức.
- Trong giáo dục, nhiều người lo ngại AI trở thành "đường tắt" khiến con người mất đi tư duy phản biện Chúng ta cần thiết kế lại cách dạy và học để thích ứng với AI không?
- Chắc chắn. Và các trường đại học đang vật lộn với điều này.
Hầu hết bài tập về nhà, nếu đưa vào ChatGPT, bạn sẽ nhận được câu trả lời hoàn hảo. Các giáo viên vẫn chưa tìm ra cách đúng đắn để tạo ra những tình huống học tập thú vị hơn.
Máy móc đã có thể giải quyết được các vấn đề. Vậy thực sự không còn lý do gì để tiếp tục dạy theo cách cũ nữa. Chẳng ai từng dạy tôi cách tự săn bắn cho bữa trưa cả, vì tôi chỉ cần đến siêu thị và mua thức ăn.
Câu chuyện ở đây cũng tương tự. Tôi nghĩ tư duy phản biện sẽ không biến mất, ngược lại càng gia tăng. Giả sử quay lại 500 năm trước, có lẽ không ai trong chúng ta ở đây làm công việc hiện tại. Hầu hết đều làm nông. Phụ nữ sẽ sinh nhiều con. Trẻ em phải làm việc trên đồng ruộng. Không kỳ nghỉ, không cuối tuần, không có những cơ hội học tập. Khi đó, không gian cho tư duy phản biện ít hơn nhiều so với hiện nay.
Cách giảng dạy trong tương lai cũng sẽ rất thú vị. Hầu như ai trong căn phòng này cũng có thể viết một ứng dụng bằng AI, ví dụ để theo dõi tần suất con mình làm việc nhà. Nói cách khác, gần như ai cũng có thể trở thành một kỹ sư phần mềm. Điều đó trước đây hoàn toàn không tồn tại.
- Người trẻ cần làm gì, khi AI có khả năng làm được rất nhiều việc?
- Thế hệ sinh viên đang tốt nghiệp đại học lúc này thực sự đối mặt với thách thức. Bạn sẽ thấy điều này phản ánh qua các thống kê lao động. Lời khuyên của tôi dành cho người trẻ là hãy đứng đầu về AI, trở thành người giỏi nhất lớp trong việc sử dụng AI cho bất cứ điều gì bạn cần. Chơi với nó. Thử nghiệm nó.
Hãy thử viết sáu ứng dụng khác nhau bằng AI chỉ để xem nó thông minh đến đâu. Đừng sợ hãi nó. Vì hiện tại, những người giỏi nhất đang làm điều đó rồi. Tôi lạc quan rằng đây chỉ là giai đoạn chuyển tiếp. Mọi thứ rồi sẽ cân bằng trở lại. Bởi nếu sử dụng AI đúng cách, chúng ta có thể trở nên năng suất hơn nhiều trong bất kỳ công việc nào.
AI không nhất thiết khiến việc làm biến mất, mà có thể tạo ra nhiều việc làm hơn. Trong lịch sử, điều đó đã nhiều lần xảy ra. Quay lại 150 năm trước, tuổi thơ thời đó không như ngày nay. Không có cuối tuần. Không có kỳ nghỉ. Chỉ có làm việc. Ngày nay chúng ta sống trong một thế giới nhiều tiện nghi hơn, và rất nhiều người có thêm thời gian cho những điều mình quan tâm ngoài công việc thuần túy.
Tôi nghĩ tương lai sẽ rất đáng kinh ngạc. Tốc độ phát minh của loài người trong hàng nghìn năm đầu tiên tương đối chậm, sau đó bùng nổ vào khoảng những năm 1800, 1900, rồi tiếp tục tăng tốc trong những năm 2000.
Tôi cũng tin chỉ 1% những điều thú vị có thể được phát minh đã xuất hiện. 99% còn lại vẫn chưa đến. Tại sao tôi nói vậy? Hãy nhìn lại chỉ 5 năm trước. Không ai trong chúng ta ở đây dự đoán được sự xuất hiện của mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với mức độ đột phá như hiện nay. Không ai nhận thấy xe tự lái sẽ tiến xa đến mức này. Không ai chứng kiến taxi bay. Và còn vô số công nghệ khác như robot hình người, giao diện não - máy tính như Neuralink.
Nếu bạn tin 99% phát minh vẫn còn ở phía trước và kết nối với tốc độ tiến bộ hiện nay, mỗi ngày, mỗi tuần, mỗi tháng sẽ trở nên thú vị. Đó là cách tôi nhìn thế giới ngày nay.
Các bạn rất may mắn khi được sống trong giai đoạn này.
Và tôi nghĩ khoảng thời gian phía trước sẽ rất phi thường.
Châu An
