Nhạc sĩ Giáng Son: Tôi theo kiện gần 5 năm không phải để đòi 1 tỉ đồng

"Tôi giống nàng Thu Cúc đi kiện...", nhạc sĩ Giáng Son bật cười khi bắt đầu cuộc trò chuyện với Tuổi Trẻ.

Không phải ngẫu nhiên chị nhắc đến bộ phim kinh điển "Thu Cúc đi kiện" của đạo diễn Trung Quốc Trương Nghệ Mưu. Sau gần 5 năm theo đuổi vụ kiện về quyền tác giả ca khúc Giấc mơ trưa do chính mình sáng tác, điều chị mong muốn, cũng như Thu Cúc trong bộ phim nổi tiếng ấy, chưa bao giờ chỉ là tiền.

Trong phim, Thu Cúc không chấp nhận khép lại vụ việc bằng một khoản tiền bồi thường. Điều chị theo đuổi là một lời xin lỗi, một sự thừa nhận rằng điều mình bảo vệ là đúng.

Giáng Son nói hành trình pháp lý kéo dài 5 năm của mình cũng mang tâm thế ấy. Điều chị mong muốn chưa bao giờ chỉ là tiền bồi thường, mà là một phán quyết xác lập đúng quyền tác giả và gửi đi thông điệp rằng quyền của người sáng tạo phải được tôn trọng.

"Sau gần 5 năm, tòa đã ghi nhận đúng quyền tác giả của tôi"

* Sau khi Hội đồng xét xử tuyên án, cảm xúc đầu tiên của chị là gì? Đây có phải là cảm giác của một người vừa thắng kiện, hay đúng hơn là cảm giác của một nhạc sĩ sau nhiều năm đi tìm lại sự ghi nhận đúng đối với quyền tác giả của mình?

- Nhạc sĩ Giáng Son: Sau khi tòa tuyên án tôi cảm thấy nhẹ nhõm hẳn vì sau gần 5 năm đi kiện, phán quyết của tòa đã ghi nhận đúng với quyền tác giả của mình. Tức là tôi đi kiện là đúng, những gì tôi theo đuổi để tìm công lý và sự thật là đúng với pháp luật. Tôi rất trân trọng sự ghi nhận của tòa.

* Ban đầu chị từng yêu cầu bồi thường 1 tỉ đồng, nhưng sau đó quyết định rút yêu cầu này. Vì sao chị đưa ra lựa chọn ấy?

- Tôi quyết định rút yêu cầu bồi thường vì khi ra tòa phải có số liệu giấy tờ chứng minh về thiệt hại vật chất và tinh thần. Về vật chất thì kênh mới xây dựng nên chưa thiệt hại, nhưng việc họ đã khai thác từ nhiều năm thì nếu truy tìm số liệu sẽ rất khó và vất vả.

Tổn thất tinh thần thì rõ ràng tôi rất áp lực, căng thẳng, stress nhưng tôi không đi viện để có giấy tờ của bác sĩ. Vì vậy tôi bàn với luật sư rằng sẽ rút yêu cầu bồi thường để đẩy nhanh quá trình vụ kiện.

* Có phải ngay từ đầu, điều chị theo đuổi chưa bao giờ là giá trị vật chất, mà là việc xác lập đúng chủ thể quyền và sự tôn trọng đối với lao động sáng tạo?

- Tôi theo đuổi vụ kiện này chưa bao giờ quan trọng giá trị vật chất. Kể cả thắng kiện 1 tỉ cũng không phải số tiền quá lớn đủ bù đắp những tổn thất tinh thần của tôi.

Tôi muốn BH Media phải nhận thức được hành vi sai trái của mình với tôi cũng như với rất nhiều nhạc sĩ khác. Đây là danh dự và là giá trị tôi đặt lên cao nhất trong suốt hành trình 5 năm theo kiện.

* Mất 5 năm theo đuổi một vụ kiện dân sự. Điều gì khiến chị quyết định không dừng lại? Có lúc nào chị nghĩ mình sẽ thua hoặc bỏ cuộc?

- Điều khiến tôi không dừng lại đó là vì tôi tin tôi đúng, tôi tin tôi hiểu về quyền tác giả và quyền liên quan của mình. Điều đó không ai có thể bẻ cong được sự thật! 

Cũng có thể tòa sẽ xử tôi thua nếu như nhận thức của tòa cũng chưa đầy đủ thì tôi vẫn kháng cáo tiếp tục đến khi tìm thấy công lý thì thôi. Bỏ cuộc thì tôi chưa bao giờ nghĩ đến! Vì tôi biết mình đang đấu với đối thủ đáng gờm và mình phải hết sức quyết liệt!

"Quyền tác giả phải được đặt lên cao nhất"

* Tại phiên tòa, chị từng bày tỏ mong muốn phán quyết của hội đồng xét xử có thể trở thành một tiền lệ. Theo chị, tiền lệ đó sẽ có ý nghĩa như thế nào đối với các nhạc sĩ, nghệ sĩ sáng tạo và cả những đơn vị khai thác, sử dụng tác phẩm trong môi trường số?

- Tiền lệ này rất có ý nghĩa với các nhạc sĩ, nghệ sĩ sáng tạo. Đó là trước khi làm bất cứ điều gì như mua bán, kinh doanh trên các nền tảng… thì đều phải có sự đồng ý của tác giả, của chủ sở hữu tác phẩm đó. Đấy là điều bắt buộc!

Quyền tác giả được đặt lên cao nhất và mọi người phải tôn trọng tuân thủ điều này.

* Không ít người vẫn cho rằng khi một tác phẩm đã xuất hiện trên Internet thì có thể khai thác, sử dụng khá "thoải mái". Theo chị, điều đáng lo hơn hiện nay là những hành vi vi phạm bản quyền hay là sự thiếu nhận thức về quyền tác giả trong xã hội? Muốn thay đổi điều đó thì cần bắt đầu từ đâu?

- Hiện nay những quy định liên quan bản quyền đang được làm rất chặt nên tôi hy vọng những suy nghĩ kiểu "sử dụng thoải mái" đó không còn nữa.

Có những hành vi cố tình vi phạm bản quyền để trục lợi vì biết nhiều người còn chưa hiểu luật. Có những người khá ngây thơ và vô tư mà vi phạm. Muốn thay đổi thì chúng ta phải tuyên truyền mạnh mẽ và những vụ kiện như Giấc mơ trưa như thế này sẽ làm mọi người hiểu hơn về luật YouTube và luật pháp Việt Nam.

Nếu quyền lợi bị xâm phạm, thì dù là nghệ sĩ hay bất cứ ai hãy kiên quyết đòi lại "đứa con tinh thần" của mình.

* Sau bản án tòa tuyên, nếu chị chỉ có thể gửi một thông điệp đến những người sáng tạo trẻ và một thông điệp đến các doanh nghiệp, nền tảng khai thác nội dung, chị muốn nói điều gì? Chị kỳ vọng vụ việc này sẽ góp phần hình thành một văn hóa tôn trọng quyền tác giả như thế nào trong đời sống sáng tạo ở Việt Nam?

- Với những người sáng tạo trẻ thì tôi tin họ thông minh, hiểu biết để tránh được những rắc rối từ bản quyền. Nếu có rắc rối, lập tức khiếu nại, kiên quyết đòi lại "đứa con tinh thần" của mình.

Với các doanh nghiệp, nền tảng khai thác nội dung tôi mong họ sẽ là những người giúp cho các nghệ sĩ thành công hơn, đến gần công chúng hơn, kiếm được tiền hơn nhưng phải đúng luật. Bất cứ làm gì cũng phải xin phép tác giả. Chúng ta cùng tôn trọng luật pháp thì mới phát triển được.

Tôi mong hành trình gần 5 năm theo đuổi vụ kiện của mình sẽ góp phần giúp nhiều người hiểu đúng hơn về quyền tác giả, để việc khai thác tác phẩm trên môi trường số ngày càng minh bạch và tôn trọng người sáng tạo. Với tôi, đó mới là điều ý nghĩa nhất sau bản án này.