Không chỉ đồ ngọt, nhiều thói quen như thiếu ngủ, bỏ bữa sáng, uống nhiều rượu hay căng thẳng cũng có thể làm tăng đường huyết ngay cả ở người khỏe mạnh.
Lượng đường trong máu cao không chỉ xảy ra ở người mắc bệnh tiểu đường. Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tiểu đường có nguy cơ tăng đường huyết. Theo Verywell Health, chế độ ăn uống và lối sống hàng ngày là các nguyên nhân phổ biến khác.
Chất tạo ngọt nhân tạo: Một số chất tạo ngọt nhân tạo có thể ảnh hưởng đến độ nhạy của hormone insulin hoặc thay đổi vi khuẩn đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến việc điều chỉnh đường huyết ở một số người.
Rượu: Uống nhiều rượu có thể làm gián đoạn khả năng điều chỉnh glucose của gan và làm suy giảm phản ứng insulin.
Cà phê: Một số người đặc biệt nhạy cảm với caffeine, khiến lượng đường trong máu tăng lên ngay cả khi uống cà phê không đường.
Thiếu ngủ: Chỉ cần một đêm ngủ không ngon giấc cũng có thể làm gián đoạn độ nhạy insulin và khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn.
Bỏ bữa sáng: Điều này có thể khiến đường huyết cao hơn nhiều sau bữa trưa và bữa tối.
Thiếu ngủ làm giảm độ nhạy insulin và khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết hơn. Ảnh minh họa: Ngọc Phạm
Mất nước: Cơ thể thiếu nước khiến đường huyết cô đặc hơn.
Cháy nắng: Cháy nắng là một loại tổn thương vật lý gây căng thẳng cho cơ thể và có thể khiến đường huyết tăng vọt.
Carbohydrate: Ăn quá nhiều carbohydrate có thể gây tăng đột biến lượng đường trong máu. Carbohydrate tinh chế như bánh mì và ngũ cốc ngọt là những thủ phạm phổ biến.
Hiệp hội Y khoa Mỹ (AMA) lưu ý thực phẩm cũng không nhất thiết phải được làm ngọt mới gây tăng đột biến lượng đường trong máu. Ví dụ, một chiếc bánh mì vòng nhiều tinh bột có thể làm tăng lượng đường trong máu cao hơn cả một chiếc bánh rán ngọt.
Thuốc xịt mũi: Một số loại thuốc xịt mũi chứa hóa chất kích thích gan sản sinh nhiều đường hơn.
Căng thẳng: Ngoài căng thẳng thể chất, căng thẳng tinh thần hoặc cảm xúc cũng có thể làm tăng lượng đường trong máu. Cơ thể trải qua mức độ căng thẳng mạn tính cao sẽ giải phóng nhiều cortisol hơn, sau đó khiến cơ thể giảm tiết insulin.
Theo Yale Medicine, hầu hết tăng đường huyết không gây triệu chứng, trừ khi tình trạng này trở nên nghiêm trọng và kéo dài. Tuy nhiên, một số người có thể cảm thấy lo lắng do tim đập nhanh, khó tập trung.
Tùy mức độ nghiêm trọng, người bị tăng đường huyết không do bệnh tiểu đường có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, khát nước hoặc đói nhiều, đi tiểu thường xuyên, mệt mỏi, mờ mắt, tim đập nhanh, ngứa da, tâm trạng thất thường, tê, nóng rát hoặc ngứa ran ở tay chân. Một số trường hợp còn dễ bị nhiễm trùng, vết thương chậm lành hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Cách hạ đường huyết nhanh chóng phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu do bệnh lý hoặc thuốc thì việc ngừng thuốc hoặc điều trị bệnh sẽ làm giảm đường huyết.
Nếu tăng đường huyết do thức ăn, chưa có loại thực phẩm hoặc đồ uống nào được chứng minh là có thể hạ đường huyết ngay lập tức. Tuy nhiên, đường huyết có thể được cải thiện theo thời gian nếu hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo, thực phẩm giàu tinh bột và thực phẩm chế biến sẵn.
Các loại quả mọng có lượng đường thấp nhất trong các loại trái cây. Ảnh: Bảo Bảo
Ưu tiên protein nạc từ thịt, gà, cá, đậu phụ, trứng, các sản phẩm từ sữa ít béo và các loại đậu. Tăng cường chất xơ từ rau lá xanh, rau củ ít tinh bột như bông cải xanh, súp lơ, đậu xanh, cà chua, ớt chuông.
Có thể ăn các loại hạt như hạnh nhân, óc chó, hạt chia, hạt lanh, hạt bí ngô, hạt hướng dương và ưu tiên quả mọng nhờ giàu chất xơ, ít đường. Thay đồ uống có đường bằng nước, sữa hoặc đồ uống không calo để hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Anh Ngọc (Tổng hợp)
