Đợt nắng nóng kỷ lục khiến số ca tử vong tại Pháp tăng vọt lên hơn 1.000, trong đó nhóm người từ 65 tuổi trở lên chiếm tới 85% tổng số nạn nhân thiệt mạng.
Số liệu tử vong sơ bộ do Cơ quan Y tế Công cộng Pháp công bố ngày 28/6 cho thấy quốc gia này đã ghi nhận thêm 1.000 ca tử vong so với các tháng trước kể từ đỉnh điểm của đợt nắng nóng hôm 24/6. Số ca tử vong tại nhà cũng tăng vọt 40% trong thời gian này.
Đợt thiên tai này diễn ra trong bối cảnh người đứng đầu Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo châu Âu là lục địa có tốc độ ấm lên nhanh nhất thế giới và yêu cầu các quốc gia phải hành động quyết liệt hơn để bảo vệ người dân.
Một người phụ nữ giải nhiệt tại vòi phun nước công cộng gần Quảng trường Trocadero giữa cái nóng gay gắt của đợt nắng nóng ở Paris, Pháp, ngày 27/6. Ảnh: Reuters/Tom Nicholson
Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist ngày 28/6 cảnh báo các bệnh liên quan đến thời tiết cực đoan có thể kéo dài rất lâu sau khi sóng nhiệt kết thúc và số ca tử vong có thể tiếp tục tăng lên. Theo bà Rist, cái nóng gay gắt đang để lại những tác động muộn đối với cả người dễ bị tổn thương lẫn một số người trẻ tuổi, khiến họ phải nhập viện cấp cứu sau đó từ 5 đến 10 ngày. Đối với những người mắc bệnh mạn tính, ảnh hưởng này thậm chí kéo dài vài tuần, gây áp lực liên tục lên hệ thống bệnh viện ngay cả khi nhiệt độ đã giảm.
Tại thủ đô Paris, các dịch vụ khẩn cấp phải phản hồi 3.400 cuộc gọi, cao gấp 4 lần mức trung bình, đồng thời tiếp nhận điều trị cho 30 ca ngừng tim trong vòng 24 giờ tính đến ngày 26/6. Đợt thiên tai này cũng khiến một bé gái 12 tuổi tử vong vì sốc nhiệt hôm 26/6 ở tỉnh Yvelines, phía tây Paris, trong khi lực lượng y tế đã kịp thời cứu sống người anh trai 15 tuổi của nạn nhân.
Bên cạnh đó, giới chức Pháp ghi nhận 74 trường hợp tử vong do đuối nước khi người dân tự ý đi tìm nơi giải nhiệt, bao gồm một người đàn ông đuối nước tại Kênh Saint-Martin ở Paris do bơi ngoài khu vực cho phép.
Để trốn cái nóng ngột ngạt trong các căn hộ, nhiều người dân Paris phải ra ngủ tại các công viên công cộng suốt tuần trước, biến những không gian xanh như Buttes-Chaumont ở phía đông bắc thành các "khách sạn ngoài trời". Một số người khác chọn giải pháp đặt phòng khách sạn có điều hòa nhiệt độ nằm ngay gần nhà để lánh nạn.
Hiện tượng thời tiết cực đoan này đang dịch chuyển dần sang phía đông châu Âu và liên tiếp phá vỡ các kỷ lục nhiệt độ trên diện rộng. Đức ghi nhận mức nhiệt kỷ lục ngày thứ ba liên tiếp với 41,7 độ C tại Neißemünde, khu vực giáp biên giới Ba Lan, trong khi Ba Lan cũng trải qua mức nhiệt cao nhất lịch sử đạt 40,5 độ C.
Cộng hòa Czech cũng vừa trải qua ngày nóng nhất trong lịch sử quan trắc với mức nhiệt lên tới 41,9 độ C. Dưới tác động của nhiệt độ cao, nồng độ ozon mặt đất tăng mạnh buộc nhà chức trách Cộng hòa Czech phải ban bố cảnh báo khói bụi tại khu vực miền trung và miền bắc đất nước, đồng thời khuyến cáo người dân tránh các hoạt động thể chất mạnh.
Nắng nóng gay gắt kéo dài đang làm tê liệt hệ thống hạ tầng và các hoạt động kinh tế, xã hội tại châu Âu. Tại Đức, các tuyến tàu hỏa ở bang miền tây North Rhine-Westphalia phải cắt giảm chuyến, còn hệ thống tàu điện tại thành phố Leipzig ở phía đông phải tạm ngừng hoạt động.
Người dân đa số chọn ẩn nấp trong nhà và chỉ ra ngoài khi mặt trời đã lặn, trong khi tại Rome, Giáo hoàng Leo phải lên tiếng cảm ơn những tín đồ vẫn cố gắng đến tham dự buổi cầu nguyện ngày chủ nhật tại Quảng trường Thánh Peter bất chấp thời tiết oi bức. Do người dân đổ xô đi tìm cách giải nhiệt, các cơ quan chức năng cũng ghi nhận hàng chục trường hợp tử vong do đuối nước.
Thời tiết khô nóng còn làm cạn kiệt và tăng nhiệt độ nguồn nước tại các con sông lớn, đe dọa trực tiếp đến ngành nông nghiệp và năng lượng. Chính phủ Hungary cho biết nhà máy điện hạt nhân Paks phải giảm sản lượng do nước sông Danube, nguồn nước làm mát cho nhà máy, đang ở mức nhiệt quá cao. Tại Italy, lưu lượng dòng chảy sông Po suy giảm nghiêm trọng đã tạo điều kiện cho nước biển xâm nhập sâu vào đất liền tới 18 km, đe dọa nghiêm trọng đến ngành nông nghiệp và các vùng đất ngập nước được bảo tồn tại khu vực đồng bằng sông.
Về nguyên nhân địa vật lý, một nghiên cứu mới của tổ chức hợp tác khoa học World Weather Attribution khẳng định đợt nắng nóng kèm độ ẩm cao kỷ lục vừa qua tại châu Âu sẽ không thể xảy ra nếu không có tác động của biến đổi khí hậu. Các nhà khoa học chỉ ra rằng hiện tượng thời tiết khắc nghiệt này gần như là điều bất khả thi vào 5 thập kỷ trước, nhưng hiện nay, tỷ lệ xuất hiện của nó đã tăng lên gấp 200 lần so với cách đây chỉ 20 năm.
Người dân che ô băng qua đường để tránh cái nóng gay gắt tại trung tâm Paris giữa đợt nắng nóng kỷ lục ở Pháp ngày 27/6. Ảnh: Reuters/Tom Nicholson
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết châu Âu đang tăng nhiệt với tốc độ cao gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Theo ông, hiện có 150 triệu người tại lục địa này phải sống trong điều kiện nhiệt độ cực đoan, hàng trăm người đã tử vong, trường học phải đóng cửa và mạng lưới điện đang bị quá tải nghiêm trọng.
Ông Tedros gọi áp lực nhiệt là kẻ giết người thầm lặng, đồng thời cảnh báo hệ thống nhà ở, nơi làm việc cũng như trường học tại châu Âu vốn không được xây dựng để chống chịu mức nhiệt độ này. Ông kêu gọi các quốc gia châu Âu khẩn trương triển khai kế hoạch hành động, tập trung vào công tác chuẩn bị, phòng ngừa và tăng cường khả năng ứng phó của hệ thống y tế.
Các nhà khí tượng học dự báo giông bão có khả năng quét qua nhiều khu vực tại Pháp, Đức và Cộng hòa Czech trong một đến hai ngày tới. Dự báo thời tiết tại phần lớn khu vực Tây Âu sẽ mát mẻ hơn trong tuần này khi đợt nắng nóng dịch chuyển sâu hơn vào Trung Âu và vùng Balkan.
Bình Minh (Theo AP, Reuters)
