TP HCMNgọc, 7 tháng tuổi, có lỗ thông lớn trong tim kèm các bó cơ phì đại gây tắc nghẽn đường máu lên phổi, được phẫu thuật sửa hai dị tật trong cùng một cuộc mổ.
Kết quả siêu âm tim thai ở tuần 20 ghi nhận cấu trúc tim thai bất thường, bác sĩ ở một bệnh viện cho biết có thể dạng thất phải hai đường ra. Đây là dị tật tim bẩm sinh khiến động mạch chủ và động mạch phổi (hai mạch máu lớn đưa máu từ tim đến cơ thể và phổi) đều xuất phát từ thất phải, ảnh hưởng đến lưu thông máu. Mẹ bé khám thai đều đặn, tham vấn bác sĩ tim mạch chuẩn bị kế hoạch điều trị cho con sau sinh.
Bé Ngọc sinh thường ở tuần 38, nặng 2,8 kg. Một tháng sau, bé khám tim chuyên sâu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. "Siêu âm tim sau sinh xác định hai đại động mạch xuất phát bình thường, không phải thất phải hai đường ra như chẩn đoán trước sinh", BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trưởng khoa Tim bẩm sinh, nói. Bé có thông liên thất kèm các bó cơ bất thường trong thất phải gây tắc nghẽn đường máu lên phổi, bác sĩ Phúc chẩn đoán thất phải hai buồng.
Bác sĩ Phúc giải thích thông liên thất có thể kèm thất phải hai buồng. Luồng máu tốc độ cao qua lỗ thông có thể góp phần làm các bó cơ trong thất phải phì đại theo thời gian, dần chia thất phải thành hai khoang và làm hẹp đường máu từ thất phải lên động mạch phổi. Mức độ tắc nghẽn có thể tiến triển, vì vậy trẻ cần được theo dõi định kỳ ngay cả khi triệu chứng ban đầu chưa rõ.
Khi một tháng tuổi, mức độ tắc nghẽn đường thoát thất phải của bé vẫn ở mức trung bình, lượng máu lên phổi và tình trạng lâm sàng tương đối ổn định. Êkíp quyết định điều trị nội khoa, hẹn tái khám và siêu âm tim hằng tháng để theo dõi tiến triển của vùng tắc nghẽn.
3 tháng tuổi, Ngọc có biểu hiện suy tim nhẹ, bác sĩ Phúc tiếp tục điều trị nội khoa để kiểm soát triệu chứng, cân nhắc thời điểm phẫu thuật phù hợp. "Mổ quá sớm có thể làm tăng mức độ khó khăn của phẫu thuật, nhưng trì hoãn khiến tình trạng tắc nghẽn tiến triển nặng", bác sĩ Phúc nói.
Ở tháng thứ 7, kết quả siêu âm tim ghi nhận chênh áp Doppler tối đa qua vùng tắc nghẽn tăng từ khoảng 50 mmHg lên hơn 100 mmHg, cho thấy hẹp đường thoát thất phải tiến triển từ mức độ trung bình lên hẹp khít. Khi bé khóc, lượng máu lên phổi tạm thời giảm, khiến cơ thể nhận ít oxy và môi bé có thể chuyển màu tím.
Mức độ tắc nghẽn tiến triển nhanh, làm giảm lượng máu lên phổi. Nếu tiếp tục trì hoãn, bé có nguy cơ xuất hiện những cơn tím thiếu oxy, ngất, suy tim. Vì vậy, êkíp thống nhất chỉ định phẫu thuật.
Bên cạnh gây mê toàn thân, bác sĩ gây tê mặt phẳng cơ dựng sống để hỗ trợ kiểm soát đau sau mổ và hạn chế sử dụng thuốc giảm đau.
ThS.BS Nguyễn Minh Trí Viên (giữa) và êkíp phẫu thuật sửa dị tật tim cho bé Ngọc. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
ThS.BS Nguyễn Minh Trí Viên, Cố vấn Phẫu thuật tim, Trung tâm Tim mạch mở đường giữa ngực 3-4 cm thay vì xẻ toàn bộ xương ức 10-15 cm như trước đây. Bác sĩ dùng màng ngoài tim của bệnh nhi vá lỗ thông liên thất, cắt bó cơ phì đại gây hẹp đường thoát thất phải và tái tạo đường máu lên phổi. Đường mổ nhỏ kết hợp kỹ thuật gây tê ESP giúp trẻ ít đau sau mổ, giảm nguy cơ nhiễm trùng, sớm cai máy thở và hạn chế sẹo.
5 ngày sau mổ, bé được cai máy thở, ngừng thuốc vận mạch, bú tốt hơn và không còn tím khi khóc. Bé xuất viện khỏe mạnh vào ngày thứ 9 sau phẫu thuật.
Một tháng sau mổ, siêu âm tim ghi nhận lỗ thông liên thất đóng kín, đường thoát thất phải thông thoáng và chức năng hai thất ổn định. Bé Ngọc cần tái khám định kỳ theo chỉ định.
Bác sĩ Phúc kiểm tra sức khỏe cho Ngọc trong lần tái khám sau mổ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Phúc cho biết bệnh tim bẩm sinh thường gặp ở khoảng 8-10/1.000 trẻ sinh sống. Một số bất thường tim có thể được phát hiện từ giai đoạn bào thai nhờ siêu âm hình thái học và siêu âm tim thai chuyên sâu. Tuy nhiên, do tim thai còn nhỏ và đặc điểm tuần hoàn bào thai, một số tổn thương tim chưa được xác định đầy đủ, cần kiểm tra chuyên sâu ngay sau sinh để có phương án can thiệp phù hợp.
Bác sĩ lưu ý phụ nữ mang thai nên khám thai đúng lịch và siêu âm hình thái học vào tuần 18-22. Khi thai có yếu tố nguy cơ hoặc nghi ngờ bất thường tim, thai phụ nên tham vấn với bác sĩ Tim mạch. Sau sinh, trẻ cần được kiểm tra lại để chẩn đoán chính xác, theo dõi tiến triển bệnh và lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp.
Minh Tâm
*Tên bệnh nhân đã được thay đổi
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp
