Nga bắt đầu thử nghiệm nguyên mẫu Yak-130M, phiên bản chiến đấu cơ hạng nhẹ phát triển từ máy bay huấn luyện Yak-130.
Chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của nguyên mẫu Yak-130M diễn ra tại Nhà máy Hàng không Irkutsk ở thành phố cùng tên của Nga hôm 25/6. Máy bay đạt độ cao 2.000 m, tốc độ 600 km/h và hạ cánh sau khoảng 50 phút.
Tổ bay hai người, gồm phi công thử nghiệm Alexander Guskov và Andrei Voropayev, cho biết chuyến thử nghiệm đã hoàn tất mọi nhiệm vụ đề ra. "Máy bay đã thể hiện hiệu năng tuyệt vời", truyền hình quốc phòng Nga dẫn lời hai thành viên tổ lái cho hay.
Chiến đấu cơ Yak-130M bay thử nghiệm hôm 25/6. Video: Zvezda
Tập đoàn quốc phòng Nga Rostec khẳng định Yak-130M có vẻ ngoài tương đồng với phi cơ Yak-130 nguyên bản, song năng lực hoạt động đã được đổi mới hoàn toàn.
Yak-130 nguyên bản là máy bay phản lực được phát triển cho nhiệm vụ huấn luyện. Thiết bị điện tử và tính năng vận hành của Yak-130 tương đồng với các tiêm kích hiện đại như Su-30SM, Su-35S và Su-57, giúp đơn giản hóa quá trình huấn luyện và tiết kiệm chi phí.
Yak-130 có khối lượng rỗng 4,6 tấn, nhưng có thể mang tới 3 tấn vũ khí các loại trên 6 giá treo và 1,7 tấn nhiên liệu. Vũ khí uy lực nhất của nó là tên lửa đối không tầm ngắn R-73E với tầm bắn 30 km và bom dẫn đường quang truyền hình KAB-500Kr.
Điều này cho phép Yak-130 thực hiện nhiều nhiệm vụ như tấn công đường không và diệt mục tiêu mặt đất, không thua kém gì các mẫu tiêm kích đa năng của Nga.
Tính đến đầu năm nay, Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC) đã xuất xưởng hơn 200 máy bay Yak-130, phần lớn được bàn giao cho không quân và không quân hải quân Nga, cũng như phục vụ xuất khẩu cho 7 quốc gia.
Tại Nga, Yak-130 vẫn chỉ phục vụ công tác huấn luyện phi công, trong khi hàng loạt nước đã sử dụng chúng như cường kích hạng nhẹ. Điều đó dường như đã thúc đẩy UAC triển khai dự án Yak-130M, nhằm tận dụng tối đa tiềm năng chiến đấu của dòng máy bay huấn luyện này.
Phiên bản Yak-130M giữ nguyên khung thân và động cơ, giúp đơn giản hóa quá trình sản xuất và không đòi hỏi đào tạo chuyên biệt cho phi công so với hiện nay. Sự khác biệt lớn nhất nằm ở hệ thống điện tử và vũ khí.
Yak-130M trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) BRLS-130R với khả năng trinh sát trong mọi thời tiết và phát hiện được máy bay không người lái cỡ nhỏ ở khoảng cách gần 30 km. Radar này cũng có thể vận hành trong chế độ quét mặt đất, tích hợp với hệ thống ngắm bắn quang học - laser và ảnh nhiệt SOLT-130K để chỉ thị mục tiêu cho vũ khí dẫn đường.
Số giá treo vũ khí được nâng từ 6 lên 9, cho phép sử dụng tên lửa đối không tầm ngắn R-73, tên lửa đối đất Kh-38MLE dẫn đường bằng laser và bom dẫn đường chính xác KAB-500.
Hệ thống phòng vệ President-S130 bao gồm thiết bị cảnh báo chiếu xạ và tên lửa tiếp cận, bộ gây nhiễu chủ động và mồi bẫy, giúp tăng khả năng sống sót của Yak-130M trên chiến trường. Tổ hợp liên lạc KSS-130 cũng bổ sung năng lực kết nối và chia sẻ dữ liệu, cải thiện khả năng hiệp đồng với những tiêm kích hạng nặng trong chiến đấu.
Những nâng cấp này biến Yak-130M thành chiến đấu cơ hạng nhẹ đa năng, phù hợp cho nhiệm vụ tuần tra biên giới, yểm trợ mặt đất và đánh chặn máy bay không người lái.
Nguyen mẫu mặt đất của Yak-130M cùng vũ khí được trưng bày năm 2024. Ảnh: UAC
Chuyển đổi máy bay phản lực huấn luyện thành chiến đấu cơ là giải pháp được nhiều nước áp dụng, nổi bật là tiêm kích hạng nhẹ FA-50 do Hàn Quốc phát triển dựa trên dòng máy bay huấn luyện KAI T-50, hoặc cường kích EMB 314 Super Tucano của Brazil.
Phạm Giang (Theo Zvezda, Army Recognition)
