Nhiều sai sót xảy ra trong triển lãm drone của Ukraine, như quảng bá rầm rộ trên mạng xã hội, diễn ra tại nơi trống trải, trong tầm bắn của tên lửa Nga.
Bộ Quốc phòng Nga hôm 24/7 thông báo đã tấn công một địa điểm ở ngoại ô thủ đô Kiev của Ukraine, cho biết đây là nơi tổ chức triển lãm thiết bị không người lái (drone) do Ukraine và nước ngoài sản xuất nhằm "tập kích mục tiêu dân thường trên lãnh thổ Nga".
Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng ba tên lửa đạn đạo Iskander-M hoặc đạn phòng không S-400 hoán cải vào khu vực, trong đó chỉ một quả bị đánh chặn. Các công tố viên Ukraine và đại diện ngành công nghiệp quốc phòng cho biết sự việc khiến ít nhất 11 người thiệt mạng, khoảng 100 người bị thương.
Nhà báo Ukraine Yuliya Kyriyenko cho rằng thương vong thực tế có thể cao hơn nhiều, do tên lửa Nga đánh trúng khu vực trống trải, nơi có hàng trăm người tập trung, khiến nhiều nạn nhân "không còn dấu vết".
Hiện trường triển lãm ở ngoại ô Kiev sau đòn tập kích của Nga hôm 24/7. Video: DSNS Ukraine
Serhii Beskrestnov, cố vấn của Tổng thống Ukraine, ban đầu cho biết triển lãm diễn ra tại một thao trường gần Kiev, nằm dọc quốc lộ Zhytomyr. Tuy nhiên, người phát ngôn không quân Ukraine Yuri Ignat sau đó đính chính rằng vụ tập kích nhằm vào một khu phức hợp thể thao tư nhân.
Viện trưởng Viện Kiểm sát Ukraine Ruslan Kravchenko cho biết giới chức đang điều tra để làm rõ ai đưa ra quyết định tổ chức sự kiện và liệu các rủi ro đã được đánh giá đầy đủ trong điều kiện thiết quân luật hay chưa.
Hiệp hội Các nhà sản xuất Hệ thống Không người lái và Công nghệ Liên quan (ARMADA) ra thông cáo xác nhận họ là bên tổ chức sự kiện và cam kết hợp tác với cơ quan điều tra.
Đến ngày 25/7, giới chức Ukraine thông báo Vasyl Honcharuk, chủ tịch hiệp hội ARMADA kiêm trưởng ban tổ chức triển lãm, bị bắt với cáo buộc cẩu thả gây chết người. Honcharuk ngày 27/7 bị truy tố và bị tòa án Kiev ra lệnh tạm giam 60 ngày không được bảo lãnh.
Theo kết quả điều tra, ARMADA tổ chức sự kiện mà chưa nhận được sự cho phép từ quân đội hay chính quyền quân sự các cấp. Ông Kravchenko cho biết ban tổ chức mời hơn 300 người đến địa điểm trống trải, với nơi trú ẩn gần nhất ở cách đó khoảng 100 m và có diện tích chỉ 34 m2, không đủ cho những người tham gia sự kiện.
"Điều đó đồng nghĩa hàng trăm người phải đối mặt với rủi ro an ninh rõ ràng ngay từ đầu", Viện trưởng Viện Kiểm sát Ukraine cho hay.
Các điều tra viên phát hiện rằng lời mời tham dự triển lãm được gửi đi 9 ngày trước khi diễn ra sự kiện, còn địa điểm và thời gian chính xác được cung cấp trước đó 24 giờ. Giới chức đang đánh giá xem liệu những hành động này có tạo điều kiện để Nga tiến hành cuộc tập kích hay không.
Trên mạng xã hội, nhiều người lan truyền hình ảnh các tờ rơi quảng cáo cùng thư mời kèm đường link đăng ký, nơi người tham dự có thể lấy thông tin địa điểm về triển lãm. Không rõ chúng bắt đầu xuất hiện từ lúc nào.
Trong khi đó, ARMADA cho hay địa điểm chính xác của "sự kiện kín" này chưa bao giờ được công bố rộng rãi. Lời mời được gửi riêng cho từng người thông qua các nhóm chat kín và địa điểm cụ thể cũng chỉ được chia sẻ cho người tham gia sau khi họ được xác minh.
ARMADA cũng nhấn mạnh rằng đây là "buổi trình diễn thực tế" về thiết bị như hệ thống phát hiện và đánh chặn mục tiêu trên không, phương tiện bay không người lái đánh chặn, thiết bị tác chiến điện tử, tình báo tín hiệu, radar và các công nghệ khác.
"Thử nghiệm những hệ thống như vậy đòi hỏi không gian mở và khả năng trình diễn trong điều kiện hoạt động thực tế", thông báo có đoạn.
Hiện trường vụ tập kích tên lửa của Nga tại tỉnh Kiev hôm 24/7. Ảnh: DSNS Ukraine
Dù vậy, Washington Post vẫn gọi sự kiện này là "sai lầm đắt giá" và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng có quan điểm tương tự.
"Chúng tôi đã nói cả nghìn lần rằng trong điều kiện xung đột hiện nay và trước kẻ địch như vậy, tuyệt đối không thể tổ chức bất kỳ triển lãm vũ khí nào có đông người tụ tập, đặc biệt là ở địa điểm gần các tòa nhà dân cư", ông Zelensky cho hay.
Giới chuyên gia và bình luận viên quân sự Ukraine cũng chỉ trích quyết định tổ chức sự kiện này.
Theo Serhii Sternenko, cựu cố vấn cho Bộ Quốc phòng Ukraine, tổ chức sự kiện quân sự quy mô lớn ở ngoài trời trong khu vực nằm trong tầm bắn của tên lửa đạn đạo cũng đồng nghĩa đang "mời Nga tung đòn tập kích". "Không lời nào có thể diễn tả về sai lầm này", cựu cố vấn cho hay.
Ông Beskrestnov từng lưu ý rằng tên lửa đạn đạo Nga chỉ mất 2-4 phút để bay tới Kiev, nên hệ thống phòng không có rất ít thời gian để phản ứng. Một phụ nữ tham gia triển lãm cho biết còi báo động không kích không vang lên trước khi tên lửa đầu tiên lao xuống, dường như do quả đạn bay quá nhanh, trong khi quá trình tiếp nhận cảnh báo từ đối tác bị chậm trễ.
Về buổi triển lãm, Beskrestnov nhận xét rằng có rất nhiều rủi ro rõ ràng đối với sự kiện này, như "thiếu nơi trú ẩn, trong khi địa điểm tổ chức được thông báo trên mạng và nằm trong tầm tấn công của tên lửa Nga".
Beskrestnov cho biết ông đã được mời tới triển lãm, nhưng quyết định không tham dự do lo ngại về vấn đề an ninh.
"Tôi thường tham gia các sự kiện như vậy, nhưng khi thấy rủi ro an ninh thì sẽ không đi", ông cho hay, thêm rằng thường tránh những địa điểm không có công trình trú ẩn phù hợp, được quảng bá rầm rộ trên mạng hoặc nằm trong tầm bắn của tên lửa đạn đạo Nga.
Nikolaevsky Vanek, một trong những kênh theo dõi chiến sự được nhiều người quan tâm nhất của Ukraine, so sánh sự việc với vụ tập kích tên lửa của Nga nhằm vào một triển lãm về công nghệ quốc phòng tại nhà hát ở thành phố Chernihiv hồi tháng 8/2023, khiến 7 người thiệt mạng và nhiều người bị thương.
Khói bốc lên từ nhà hát ở thành phố Chernihiv hồi tháng 8/2023. Ảnh: AFP
"Không ai học được bài học gì từ sự kiện ở Chernihiv hồi tháng 8/2023 à? Ai sẽ chịu trách nhiệm cho việc này?", tài khoản này viết.
Theo Nikolaevsky Vanek, khi ARMADA mở đăng ký trực tuyến cho cuộc triển lãm, họ đã quá ngây thơ khi nghĩ rằng thông tin về sự kiện sẽ không tới được tình báo Nga. "Đây đơn giản là điều không thể", tài khoản này nhấn mạnh.
Vanek cũng đặt câu hỏi về lý do tổ chức sự kiện đông người như vậy ở ngoại ô Kiev, trong lúc thành phố và khu vực xung quanh đang là mục tiêu chính của các cuộc tập kích tên lửa đạn đạo từ Nga.
Exilenova+, tài khoản mạng xã hội của Ukraine được nhiều người theo dõi, cũng cho rằng buổi triển lãm rất dễ bị tình báo Nga nắm bắt nhờ công nghệ trinh sát đường không và mạng lưới điệp viên rộng lớn. "Số phận của sự kiện được định đoạt từ trước khi bắt đầu", tài khoản này viết.
Phạm Giang (Theo Kyiv Post, Washington Post, Kyiv Independent)
