MỹVệ tinh thương mại đầu tiên sử dụng năng lượng hạt nhân do công ty City Labs chế tạo bay lên quỹ đạo hôm 7/7 trên tên lửa Falcon 9 của SpaceX.
Theo Space, vệ tinh BOHR (Betavoltaic Orbital High-Reliability) của công ty City Labs có trụ sở tại Florida, phóng vào không gian sáng ngày 7/7 trong nhiệm vụ Transporter-17 của SpaceX. Tên lửa Falcon 9 mang theo tổng cộng 81 thiết bị, rời bệ phóng tại Trạm không gian Vandenberg ở California và bắt đầu chở hàng đến các quỹ đạo khác nhau sau khoảng 50 phút.
Theo Interesting Engineering, hệ thống năng lượng sử dụng nhiên liệu tritium của City Labs được thiết kế để xử lý, vận chuyển và tích hợp an toàn vào quá trình phóng thương mại, hoạt động ở mức bức xạ cực thấp. Công nghệ cốt lõi của BOHR là pin betavoltaic NanoTritium độc quyền do City Labs phát triển, chuyển đổi năng lượng từ hạt beta (electron năng lượng cao phát ra trong phân rã phóng xạ tự nhiên của tritium) thành dòng điện. Tritium (còn gọi là hydro-3) là một đồng vị phóng xạ của hydro.
So với lò phản ứng hạt nhân trong không gian, pin betavoltaic hoạt động mà không cần bộ phận chuyển động, chất điện phân lỏng và không có nguy cơ cháy nổ hoặc thoát nhiệt. Hơn nữa, khi nhiên liệu tritium phân rã tự nhiên, nó chuyển thành helium-3, đồng vị ổn định không phóng xạ. Quá trình này diễn ra ở mức bức xạ cực thấp, an toàn cho hoạt động thương mại.
Theo City Lab, khác với pin thông thường lưu trữ một lượng năng lượng hóa học hữu hạn, pin betavoltaic liên tục tạo ra năng lượng ở mức thấp, do đó rất phù hợp với các hệ thống đòi hỏi độ tin cậy cao, vận hành lâu dài mà không hoạt động đáng tin cậy, lâu dài mà không cần sạc hoặc bảo trì định kỳ.
Pin NanoTritium của City Labs. Ảnh: City Labs
Theo Gizmodo, BOHR là nhiệm vụ tiên phong nhằm kiểm tra tính khả thi của công nghệ NanoTritium, giúp tàu vũ trụ không phụ thuộc vào năng lượng Mặt Trời. Dù nguồn năng lượng chính để BOHR hoạt động vẫn là năng lượng Mặt Trời, loại pin mới có thể mở đường cho những nhiệm vụ khám phá một số nơi mà tàu vũ trụ hiện nay không thể hoạt động trong thời gian dài như vùng bị che khuất vĩnh viễn ở cực nam Mặt Trăng.
Nếu đạt mục tiêu, BOHR sẽ đánh dấu bước tiến quan trọng hướng tới triển khai thương mại hệ thống năng lượng hạt nhân cho tàu vũ trụ. Theo City Labs, BOHR là nhiệm vụ hạt nhân thương mại đầu tiên được Cục Hàng không Liên bang (FAA) cấp phép vào tháng 9/2025. Mục tiêu cuối cùng của City Labs là đưa công nghệ NanoTritium ra xa hơn ngoài quỹ đạo Trái Đất như thám hiểm Mặt Trăng.
Cực nam Mặt Trăng là mục tiêu của các nhiệm vụ hạ cánh trong chương trình Artemis của NASA. Tiềm năng khai thác lượng băng nước dồi dào trong những miệng hố bị che khuất vĩnh viễn biến cực nam Mặt Trăng thành lựa chọn đặc biệt phù hợp để xây dựng căn cứ dài hạn. Nếu có thể mở rộng quy mô, hệ thống của City Labs hứa hẹn cung cấp năng lượng cho cơ sở hạ tầng hoặc hệ thống vận chuyển trên Mặt Trăng.
Tuy nhiên, tàu vũ trụ chạy bằng năng lượng hạt nhân không phải ý tưởng mới. Các robot thăm dò Sao Hỏa của NASA như Perseverance và Curiosity đều chạy bằng plutonium, đồng vị phóng xạ tạo ra nhiệt khi nó phân rã. Tàu thăm dò Voyager và tàu vũ trụ New Horizons hoạt động nhờ năng lượng từ plutonium.
An Khang tổng hợp
