Sài Gòn đông người nhưng không chật.
1.
Cách đây 10 năm, từ Phú Yên (cũ) tôi đưa dì Tám vào Sài Gòn chữa bệnh. Dì "đi bằng giường" (nằm dài trên giường xếp), từ nhà lên xe khách rồi gọi taxi chở đến phòng cấp cứu.
Đến bệnh viện, bác sĩ thăm khám, điều trị một thời gian dì tự ngồi dậy đi lại được. Dì kể với những người nuôi bệnh trong phòng, trước đây dì thoát ly lên núi làm cách mạng. Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, dì lấy chồng, hai vợ chồng đều thoát ly lên núi, ảnh hưởng chất độc da cam nên không có con (tôi là cháu rể). Sau năm 1975, cuộc sống vợ chồng không con làm ruộng…
Thời gian sau dượng Tám bệnh nặng, tôi đưa dượng vào thành phố. Căn bệnh nằm chờ chết, bác sĩ mổ, ông dượng thở ở cổ.
Về quê dì, dượng sống trong căn nhà "già nua ốm yếu" (nhà cấp 4).
Họ hàng đến nhà hỏi thăm sức khỏe, "thay mặt" dượng không nói được, dì phân trần: Ban đầu tôi đau thần kinh tọa sau đó "đạp" qua tim. Còn ông nhà đau nhức cổ. Hai vợ chồng hồi đi cách mạng vượt hiểm nguy nhưng không tránh khỏi vết thương đạn bom, tưởng chết; qua thời gian tuổi già bệnh đau "sống lại" giữa TP.HCM.
2.
Năm 2024, con gái đầu của tôi nhận bằng tốt nghiệp, tôi vào TP.HCM vui với con. Chiều cùng con đi ăn món con thích.
Con gái chọn quán bún măng vịt, gọi món "đùi vịt góc tư".
Tôi nhìn menu giá rẻ ghi "vịt sông Ba, Phú Yên". Hỏi thì chủ quán phân trần, quanh đây nhiều người ở Phú Yên đến sinh sống và làm việc nên họ thích hương vị quê nhà.
Ở Phú Yên có cô Mười (em ruột dượng Tám) làm nghề nuôi vịt. Cô Mười nuôi vịt siêu thịt đi ục ịch. Loại vịt này lúc chưa mọc lông cánh, cô Mười nuôi nhốt bờ sông ăn tôm cá, hầm lúa cho ăn thêm lớn dần thành vịt áo lá, đến vụ thu hoạch lúa lùa chạy đồng ăn cua ốc, mập "ục ịch" bán thịt.
Ngồi quán Sài Gòn nhìn menu ghi "quê hương" vịt, tôi nhâm nhi ly rượu với đùi vịt góc tư, "thơm mùi" hương vị ruộng đồng; ngon, mềm, chỗ mập "ục ịch". Tôi nhớ có lần cô Mười đang hầm lúa cho vịt, con gái học đại học ở Sài Gòn gọi điện thoại xin tiền…
Ở lại 1 ngày, tôi thấy quán này "lạ" lắm.
Sài Gòn xuất hiện một quán "2 phiên bản", trưa cơm bình dân, chiều bún măng vịt.
Hỏi ra mới biết, hai anh em "nhường nhịn" nhau cái quán, trưa chiều buôn bán.
Sài Gòn vận động theo nhịp sống hối hả, làm miệng bằng tay, tay bằng miệng. Thành phố bắt người ta phải cố gắng.
Sài Gòn nhiều khách phương xa quý nhất là lòng người nhân hậu, nhường cơm sẻ áo.
3.
Đầu năm 2026, tôi vào TP.HCM tiễn con gái út học năm 3 trường đại học tại TP.HCM đi du học ở nước Anh theo dạng liên kết.
Con lên máy bay, tôi ngồi hồi lâu rồi đến ga Sài Gòn, vào quán cơm bình dân gặp người nói tiếng xứ Nẫu Phú Yên bán vé số. Có cụ bà tay run run bưng đổ nửa chén canh, chủ quán thấy thương múc thêm đầy chén.
Tôi hỏi thăm, bà nói tuổi già vẫn phải lo từng đồng cho cuộc sống nhưng vào TP.HCM mới lo được. Ở quê nhà ngửa nắng (hướng Tây), chiều mùa hè nắng lửa "bò" vô nhà, ngồi không cũng mệt. Vào thành phố ngoài bán vé số, mùng 1 ngày rằm các nhà hảo tâm cho tiền quà nhiều lắm, rất biết ơn tấm lòng người Sài Gòn.
Kề đó có phụ nữ tật nguyền lấy cái ghế cao làm bàn đặt dĩa cơm, kể khi con đậu đại học vào TP.HCM học thì mẹ cũng theo vào. Mẹ bán vé số nuôi con ăn học, và hành trình gieo tương lai cho con nay là năm cuối. Mừng!
Trước đây người bán vé số đi vài bước trên vỉa hè mà phải len lỏi giữa hàng quán, xe cộ. Bây giờ thành phố giành lại vỉa hè "đang rảnh" cho người đi bộ bán vé số.
Bước ra khỏi quán tôi đi sau nhìn thương "đôi chân" của người tật nguyền mưu sinh, người già bước thấp bước cao đi nhanh qua cái quẹo nở nụ cười mời "mua giùm tờ vé số".
Lần đi nuôi dì ở bệnh viện TP.HCM tôi thấy xe máy "ráng" vượt đèn vàng gây tai nạn người bán vé số đi bộ tại ngã tư. Người bán vé số ở nơi đất lạ quê người không có người thân, nhiều người đi đường xúm lại cho tiền, gọi xe đưa đi bệnh viện.
Con gái đầu (bên phải) tiễn con gái út (bên trái) lên máy bay sang nước Anh du hoc.
4.
Từ thành phố tôi về xã Xuân Phước (Phú Yên cũ) thăm dì dượng Tám, ghé nhà cô Mười. Hỏi thăm một hồi cố Mười nói mãi lo nuôi vịt cô chưa "biết mặt" TP.HCM nhưng cô lúc nào cũng biết ơn thành phố. Vợ chồng cô Mười ở quê nhưng "nhịp tim" gia đình đang ở Sài Gòn (nhà cô có 4 người con học ra trường làm việc lâu dài ở thành phố).
Dạo quanh xóm hỏi thăm thì được biết ở đây 10 nhà thì 9 nhà có người trong gia đình vào TP.HCM (bán vé số, học đại học, làm công ty). Dịp hè, sinh viên về quê, chiều ra cánh đồng thăm ruộng mà nói tiếng như "quê mình" ở thành phố.
Vào hẻm Trần Phú, phường Tuy Hòa (Phú Yên cũ - nơi tôi ở), nhà không có người vào TP.HCM học và làm việc là "chuyện hiếm". Nhà góc 2 mặt tiền đường Trần Phú, nhà lô góc đầu hẻm đều có con học, làm việc ở thành phố đông dân nhất cả nước.
TP.HCM đông nhưng không chật.
Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang có lần phát biểu, sau sáp nhập chiến lược phát triển thành phố "nằm ngang", mở rộng không gian đô thị ra vùng ven rộng hơn, hiện đại hơn về quy mô, tầm vóc.
TP.HCM nhiều người quý nhất là lòng người nhân hậu, nhường cơm sẻ áo, không chỉ người đang ở thành phố mà người ở quê chưa "biết mặt" thành phố rất biết ơn TP.HCM.
Mong rằng chiến lược phát triển thành phố "nằm ngang" viết tiếp câu chuyện thành phố nghĩa tình luôn rộng mở đón nhận người các nơi đến sinh sống, gắn bó lâu dài.
