'The Odyssey' của Nolan khác nguyên tác thế nào

5 小时前 8

Thay vì để các vị thần xuất hiện trực tiếp như trong sử thi, Christopher Nolan gợi sự hiện diện của họ qua hiện tượng tự nhiên ở "The Odyssey".

* Bài viết tiết lộ nội dung phim

Từ khi công bố những hình ảnh đầu tiên, The Odyssey gây tranh luận vì khác biệt so với sử thi gốc của Homer. Theo giới phê bình, Christopher Nolan có nhiều điều chỉnh về nhân vật, tình tiết và cách kể chuyện để cô đọng tác phẩm, đồng thời nhấn mạnh góc nhìn về chiến tranh.

Mối quan hệ giữa Penelope và Telemachus

Một trong những thay đổi lớn nhất của Christopher Nolan nằm ở cách xây dựng nhân vật vợ của Odysseus - Penelope - và con trai Telemachus. Trong sử thi của Homer, Telemachus nhiều lần quở trách mẹ. Khi Penelope đề nghị người hát rong ngừng hát về nỗi đau của những chiến binh trở về từ thành Troy và chuyển sang khúc ca khác, người con trai yêu cầu bà trở về phòng tiếp tục dệt tấm vải liệm, đồng thời khẳng định việc quyết định mọi chuyện thuộc về đàn ông. Chi tiết này phản ánh tư tưởng phụ hệ thời Hy Lạp cổ đại.

Ở bản điện ảnh, Nolan đảo ngược vai trò của hai nhân vật. Penelope thường nhắc nhở Telemachus vì sự non nớt, thể hiện bản lĩnh của hoàng hậu trong lúc chồng vắng mặt. Bà thậm chí tuyên bố nếu có quyền quyết định, sẽ thiêu sống những kẻ cầu hôn đang tìm cách chiếm đoạt ngai vàng. So với nguyên tác, Penelope hiện lên chủ động, quyết đoán hơn khi xử lý các vấn đề của vương quốc.

Vai trò của Sinon và phản diện Antinous

Sinon không xuất hiện trong nguyên tác mà thực chất thuộc sử thi Aeneid của Virgil. Theo truyền thuyết, người lính Hy Lạp này dùng mưu khiến quân thành Troy đưa con ngựa gỗ vào trong thành. Trong phim, đạo diễn xây dựng Sinon (Elliot Page thủ vai) thành một chàng chăn cừu ở Ithaca, nhập ngũ thay Antinous rồi bị Odysseus thuyết phục hy sinh để kế hoạch thành công. Sau khi chết, linh hồn Sinon gặp lại Odysseus ở âm phủ và nhờ ông mang kỷ vật về cho Antinous như lời nhắc nhở về sự hèn nhát của hắn.

Nolan dùng nhân vật Sinon để làm nổi bật quá khứ của Antinous. Việc để Sinon thay Antinous ra trận cho thấy Antinous vốn là kẻ hèn nhát, né tránh trách nhiệm. Chi tiết này cũng lý giải tham vọng chiếm đoạt ngai vàng của nhân vật khi Odysseus vắng mặt.

Xuất thân của Helen và Clytemnestra

Helen thành Troy và Clytemnestra là chị em song sinh thay vì cùng cha khác mẹ như trong nguyên tác. Helen là vợ của vua Menelaus xứ Sparta, đồng thời được xem là nguyên nhân khơi mào cuộc chiến thành Troy sau khi cô rời Sparta cùng hoàng tử Paris. Còn Clytemnestra là chị gái Helen, vợ của Agamemnon - vị vua Mycenae chỉ huy quân Hy Lạp trong cuộc chiến. Sau khi Agamemnon thắng trận trở về, Clytemnestra trở thành nhân vật quyết định số phận của ông.

Lupita Nyong'o đảm nhận hai vai, trong đó nhân vật Helen xuất hiện với vết sẹo lớn trên gương mặt, nhấn mạnh những tổn thương mà cuộc chiến thành Troy để lại. Việc minh tinh da màu hóa thân Helen từng gây tranh cãi khi nhiều ý kiến cho rằng biểu tượng nhan sắc trong thần thoại Hy Lạp nên do diễn viên da trắng thể hiện. Trên Elle, minh tinh cho biết cô hoàn toàn tin tưởng vào cách Christopher Nolan tiếp cận tác phẩm và không có ý định biện hộ trước phản ứng từ khán giả. Trong khi đó, Nolan nói chọn Nyong'o vì cô biểu đạt tốt những yếu tố cốt lõi trong tính cách nhân vật.

Diện mạo tộc người khổng lồ Laestrygonians

Laestrygonians là tộc ăn thịt người, hậu duệ của thần biển Poseidon. Chúng tấn công hạm đội Odysseus bằng những tảng đá khổng lồ, tiêu diệt 11 trong số 12 con tàu và sát hại nhiều thủy thủ. Ở bản điện ảnh, Laestrygonians là những chiến binh mặc giáp, sử dụng cây cối để tạo thành những chiếc lồng giam giữ đoàn thám hiểm.

Theo tạp chí Empire, Nolan cho biết các cuộc chạm trán trong hành trình của Odysseus không chỉ tạo nên những phân đoạn kịch tính mà còn là phép thử cho nhân vật. Về Laestrygonians, đạo diễn nói mục đích của phân đoạn này, cũng như trong sử thi gốc, là làm nổi bật những nghi ngờ xoay quanh năng lực lãnh đạo của Odysseus.

Nhiều chặng bị lược bỏ

Để cô đọng sử thi dài hơn 600 trang thành tác phẩm gần ba tiếng, Nolan lược bỏ một số chặng trong hành trình của Odysseus. Sau khi trôi dạt đến xứ Scheria, ông được công chúa Nausicaa đưa đến gặp vua Alcinous và hoàng hậu Arete. Cảm động trước câu chuyện về chiến tranh thành Troy, họ đồng ý đưa một con tàu để Odysseus trở về Ithaca. Tuy nhiên, tuyến truyện này không xuất hiện trong phim.

Đạo diễn cũng cắt bỏ tình tiết đảo Hoa Sen (Lotus-Eaters). Các thủy thủ ăn hoa sen rồi quên mất khát khao trở về quê hương, buộc Odysseus ép họ quay lại tàu. Ở bản điện ảnh, người ăn hoa sen là Odysseus. Nhân vật được Calypso cho dùng loài cây này để khiến ông quên đi mong muốn trở về Ithaca.

Chi tiết "Không ai cả" không có trong phim

Ở sử thi, khi đối mặt gã khổng lồ một mắt Polyphemus, Odysseus tự xưng là "Không ai cả" ("Outis" trong tiếng Hy Lạp cổ). Sau khi bị chọc mù mắt, Polyphemus kêu cứu: "Outis đang giết ta". Những quái vật khổng lồ Cyclops hiểu lời nói theo nghĩa đen, cho rằng Polyphemus đang bị thần linh trừng phạt hoặc tự gặp nạn nên không đến ứng cứu. Sau đó, Odysseus cùng đồng đội trốn khỏi hang bằng cách bám dưới bụng đàn cừu.

Trên chương trình The Daily Show, Christopher Nolan cho biết ông từng cố đưa màn chơi chữ này vào phim nhưng không dùng đến vì rất khó chuyển ngữ. Theo đạo diễn, hiệu quả phụ thuộc vào tiếng Hy Lạp cổ và các lớp nghĩa của ngôn ngữ gốc, do đó khó tái hiện trọn vẹn khi chuyển thể sang tiếng Anh. Trong phim, nhóm nhân vật che người bằng cành cây để thoát khỏi hang sau khi làm mù Polyphemus.

Đời sống tình cảm của Odysseus

Trong sử thi của Homer, người anh hùng có mối quan hệ với nữ thần Calypso suốt bảy năm khi bị giữ lại trên hòn đảo của bà. Sau đó, ông chấp nhận chung sống với phù thủy Circe để đổi lấy việc đồng đội giải thoát khỏi lời nguyền. Christopher Nolan bỏ hoàn toàn chi tiết này, khắc họa Odysseus một lòng hướng về Penelope.

Ông bị mắc kẹt trên đảo của Calypso sau khi ăn hoa sen chứ không chủ động ở lại. Khi đối đầu Circe, nhân vật không khuất phục nữ thần mà dùng em gái của bà làm con tin để buộc Circe hóa giải phép thuật cho các thủy thủ. Cách xây dựng này nhấn mạnh hình ảnh Odysseus chung thủy, khiến hành trình trở về với gia đình trở thành động lực xuyên suốt của nhân vật.

Sự xuất hiện của các vị thần

Ngoài Athena (Zendaya), Calypso, Circe và Hades, nhiều nhân vật trong thần thoại Hy Lạp như Zeus, Poseidon, Ino hay Heracles không góp mặt trên phim. Thần Hermes - đóng vai trò then chốt khi giúp Odysseus rời đảo của Calypso và trao loại thảo dược ma thuật để chống lại phép thuật của Circe - cũng bị lược bỏ.

Trên Time, Nolan cho biết từng cân nhắc để các vị thần xuất hiện trực tiếp, nhưng cuối cùng chỉ gợi nhắc họ qua biểu tượng và các chi tiết cài cắm trong từng phân cảnh. Theo ông, ở thời kỳ Đồ đồng, giông bão, biển động hay mặt trời mọc đều được xem là dấu hiệu của thần linh. Thay vì khắc họa các vị thần bằng hình ảnh cụ thể, ông muốn khán giả cảm nhận sự hiện diện của họ qua thiên nhiên.

Cuộc phục kích Telemachus

Ở sử thi của Homer, Antinous cùng nhóm cầu hôn Penelope mai phục Telemachus trên đường anh trở về từ chuyến đi tìm tung tích cha, chờ sẵn trên một con tàu gần đảo Asteris. Nhờ được Athena báo trước, Telemachus đổi lộ trình và thoát khỏi cuộc ám sát.

Trong phim, Antinous ở lại Ithaca, còn Telemachus và cố vấn Mentor bị phục kích tại một ngôi đền thờ Apollo. Mentor thiệt mạng, Telemachus thoát chết trong gang tấc nhờ Odysseus, lúc này đang cải trang thành kẻ ăn mày, ra tay giải cứu.

Nhân vật Laertes

Một trong những thay đổi lớn nhất là không có nhân vật Laertes, cha của Odysseus và cựu vương xứ Ithaca. Ông là người mà Penelope dệt tấm vải liệm để trì hoãn việc tái hôn, bí mật tháo ra mỗi đêm để đánh lừa các kẻ cầu hôn.

Đau khổ vì con trai biệt tích suốt 20 năm và sau cái chết của vợ Anticlea, Laertes rời cung điện, sống ẩn dật tại nông trại. Cuộc đoàn tụ giữa hai cha con là một trong những trường đoạn xúc động nhất sử thi. Ban đầu, Odysseus còn giả làm người lạ để thử phản ứng của cha trước khi tiết lộ thân phận. Sau khi nhân vật chính tiêu diệt nhóm cầu hôn, thân nhân của họ kéo đến báo thù. Laertes nhập cuộc, hạ Eupeithes - cha của Antinous - trước khi Athena can thiệp, buộc hai bên dừng giao tranh.

Trận chiến cuối phim

Nolan thay đổi đáng kể đoạn cao trào khi Odysseus trừng phạt những kẻ cầu hôn Penelope. Sau khi giương cung và bắn xuyên hàng loạt lưỡi rìu, Odysseus hạ gục các đối thủ dù nhiều lần rơi vào tình thế cận kề cái chết. Telemachus chỉ góp phần bằng việc giết Melanthius, kẻ tiếp tế vũ khí cho nhóm cầu hôn. Nhiều kẻ đầu hàng khi chứng kiến sức mạnh của Odysseus, còn các nữ nô lệ được tha mạng.

Trận chiến trong sử thi được mô tả đẫm máu hơn. Telemachus sát cánh cùng cha, với sự hỗ trợ của hai người hầu trung thành và Athena, tiêu diệt toàn bộ nhóm cầu hôn. Sau đó, Odysseus và Telemachus buộc những nữ nô lệ từng qua lại với họ phải lau sạch vết máu trước khi xử tử bằng hình thức treo cổ, còn Melanthius chịu kết cục thê thảm nhất.

Bên cạnh đó, khi Odysseus trở về, Penelope vẫn nghi ngờ thân phận của ông. Bà yêu cầu người hầu dời chiếc giường cưới để thử lòng. Odysseus lập tức giải thích chiếc giường được ông đẽo từ thân cây ôliu còn bén rễ nên không thể di chuyển, qua đó giúp Penelope nhận ra người chồng.

Cát Tiên (theo Variety, Empire)

阅读全文