TP.HCM đang vận hành camera thông minh thế nào ?

Mới đây, một vụ va chạm giữa taxi và xe máy xảy ra trên đường Trường Sơn (phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM) cản trở làn xe. Khi tốc độ dòng xe giảm bất thường, phương tiện bắt đầu ùn lại, camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) phát hiện và gửi cảnh báo về trung tâm điều hành. Hệ thống đồng thời tính toán, tăng thời lượng đèn xanh tại nút giao gần đó để hỗ trợ giải tỏa dòng xe.

Từ hình ảnh và vị trí sự cố, CSGT TP.HCM cùng các đơn vị liên quan có thể điều động lực lượng đến hiện trường xử lý. Thông tin khu vực đông xe cũng được cập nhật lên bảng điện tử, ứng dụng Thông tin giao thông và kênh VOV Giao thông để người dân chủ động lựa chọn hướng đi.

Đó là một tình huống cho thấy phía sau hình ảnh từ camera trên đường là cả một chuỗi xử lý, từ phát hiện bất thường, phân tích dữ liệu, điều chỉnh tín hiệu, cảnh báo cho người dân và phối hợp lực lượng ngoài hiện trường của TP.HCM.

Điều tiết dòng xe

Ông Đỗ Ngọc Hải, Trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), cho biết TP.HCM đang vận hành hệ thống điều khiển giao thông thông minh "theo mạng lưới, ứng dụng kỹ thuật số song sinh Digital Twins". Dữ liệu từ AI giúp hệ thống đèn tín hiệu tự động điều chỉnh linh hoạt theo lượng phương tiện lưu thông trên đường.

Bên trong Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị TP.HCM

Ảnh: Nhật Thịnh

Thay vì chạy theo chu kỳ thời gian cố định như trước đây, thời lượng các pha đèn có thể tự điều chỉnh theo lượng phương tiện. Chẳng hạn, pha đèn xanh có thể được kéo dài ở hướng đang có lưu lượng xe cao. Hệ thống này đang được thực hiện trên các trục đường Phạm Văn Đồng, Mai Chí Thọ và Võ Văn Kiệt.

"Dữ liệu từ AI giúp hệ thống đèn tín hiệu tự động điều chỉnh linh hoạt, thời lượng các pha đèn tự điều chỉnh theo lượng phương tiện lưu thông trên đường, có thể kéo dài pha xanh ở hướng có xe đông", ông Hải phân tích.

Hệ thống khoảng 2.000 camera phủ khắp TP.HCM

Ảnh: Bùi Quốc Hoàng

Ông Đoàn Văn Tấn, Giám đốc Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị TP.HCM (Sở Xây dựng TP.HCM), cũng cho hay hệ thống camera, cảm biến phục vụ giao thông hiện được phân thành nhiều nhóm theo chức năng.

Trong đó, trung tâm đang quản lý 1.251 camera quan sát giao thông, truyền hình ảnh trực tiếp 24/7 để theo dõi tình hình trên các tuyến đường. Ngoài ra còn có 653 camera chuyên dụng đo đếm lưu lượng; 50 camera phát hiện sự cố tự động trong đường hầm sông Sài Gòn; 31 camera AI chuyên dụng phục vụ xử lý vi phạm và 30 máy đo tốc độ tự động tại 10 vị trí trọng điểm.

Một phần dữ liệu thu được từ camera, cảm biến đang được sử dụng để phục vụ điều khiển đèn tín hiệu. "Khi camera và cảm biến hệ thống quan trắc giao thông phát hiện lưu lượng tăng cao, dữ liệu tự động truyền về hệ thống trung tâm để tính toán", ông Tấn cho biết.

Đáng chú ý, trung tâm đã phân tích lưu lượng để xây dựng thêm các kịch bản "làn sóng xanh" trên các đường Võ Thị Sáu, Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Văn Trỗi, Pasteur, Trương Định, Điện Biên Phủ... Khi lưu lượng vượt 60% năng lực thông hành của tuyến, hệ thống sẽ tự động chuyển kế hoạch vận hành "làn sóng xanh".

Dữ liệu từ hệ thống cũng được sử dụng để đưa thông tin đến người đi đường và phối hợp xử lý sự cố. Khi xảy ra tình trạng đông xe, thông tin có thể được đăng lên bảng thông tin giao thông điện tử ở khu vực lân cận, ứng dụng Thông tin giao thông và kênh VOV Giao thông để người dân chủ động tránh khu vực ùn tắc.

"Hình ảnh và vị trí của sự cố được chia sẻ thông qua hệ thống kết nối liên thông tới Phòng CSGT và các đơn vị quản lý hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật", ông Tấn cho biết. Từ thông tin này, lực lượng tuần tra gần nhất có thể được điều động đến hiện trường để điều tiết, xử lý sự cố và giải tỏa phương tiện.

Từ tháng 6.2026, UBND TP.HCM triển khai thí điểm mô hình đô thị thông minh tại 2 phường Phú Nhuận và Vũng Tàu phối hợp Tập đoàn Viettel. Trong giai đoạn đầu, 2 phường sẽ thử nghiệm hệ thống chỉ đạo điều hành trực tiếp theo thời gian thực và hệ thống bản sao số giám sát an ninh đô thị.

Đơn vị vận hành sẽ lắp 5 camera AI tại các giao lộ, tuyến phố trọng điểm ở phường Phú Nhuận, đồng thời tích hợp luồng camera sẵn có. Hệ thống này đo đếm phương tiện và cảnh báo sớm tình trạng ùn tắc tại giao lộ, nhận diện biển số, tự động phát hiện vi phạm vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, sai làn đường.

Về trật tự đô thị, hệ thống vẽ "hàng rào ảo" giúp phát hiện hành vi lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh, đỗ xe sai quy định, đổ rác bừa bãi. Các hệ thống này sẽ tự động xuất hình ảnh bằng chứng vi phạm theo thời gian thực để lực lượng chức năng xử lý.

Giao thông thông minh sẽ bao phủ toàn thành phố

Theo đại diện Sở Xây dựng TP.HCM, tỷ lệ đất giao thông trên đất xây dựng đô thị của TP.HCM hiện chỉ đạt khoảng 12,8%, thấp hơn mức quy hoạch 16 - 26%. Trong điều kiện đó, giải pháp cho giao thông thành phố trong 5 - 10 năm tới không thể chỉ là "đường rộng thêm", mà cần đẩy mạnh ứng dụng giao thông thông minh.

Hệ thống camera, cảm biến phục vụ giao thông hiện được phân thành nhiều nhóm theo chức năng

Ảnh: Bùi Quốc Hoàng

Theo định hướng này, Trung tâm điều hành giao thông thông minh (ITS) sẽ tiếp tục được nâng cấp để bao phủ toàn thành phố. AI cũng được ứng dụng sâu hơn vào dự báo giao thông, tối ưu toàn bộ mạng lưới đèn tín hiệu và cung cấp thông tin thời gian thực cho người dân qua ứng dụng di động.

Trong đề án Phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 vừa ban hành, UBND TP.HCM xác định sẽ dành nguồn lực đầu tư hệ thống giao thông thông minh.

Từ nay đến năm 2030, TP.HCM sẽ lắp đặt hệ thống camera thông minh trên toàn bộ tuyến đường và khu vực công cộng trọng điểm nhằm giảm tội phạm đường phố và rút ngắn thời gian điều phối ứng cứu. Theo đề án, hệ thống camera sẽ được kết nối với trung tâm điều hành để hỗ trợ giám sát giao thông theo thời gian thực.