Nội dung trên được thể hiện trong Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được UBND TP.HCM ban hành.
Sau sáp nhập, TP.HCM có khoảng 451.000 ha đất nông nghiệp, gấp gần 4 lần trước đây. Quỹ đất này trải rộng trên các phường, xã, đặc khu, tạo lợi thế để hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn về giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản, cây ăn trái, cây công nghiệp và nuôi trồng thủy sản nước mặn, nước lợ phục vụ cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu.
Không chỉ có quy mô lớn, quỹ đất nông nghiệp của TP.HCM còn được đánh giá có điều kiện sinh thái đa dạng. Tính đến năm 2025, đất nông nghiệp chiếm hơn 66% diện tích tự nhiên toàn thành phố.
TP.HCM dự kiến giảm gần 60.000 ha đất nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2030
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Theo quy hoạch đến năm 2030, diện tích này còn hơn 391.000 ha, phân bố trên 3 vùng sinh thái ngọt, lợ và mặn. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển nhiều mô hình nông nghiệp đô thị hiện đại, từ rau, hoa, cây ăn trái đến nuôi trồng thủy sản công nghệ cao.
Tuy nhiên, cùng với lợi thế là những áp lực rất lớn từ quá trình đô thị hóa. Trong giai đoạn 2020 - 2025, TP.HCM đã giảm gần 7.800 ha đất nông nghiệp, bình quân mỗi năm giảm hơn 1.557 ha do chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp để phát triển đô thị, khu công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng kinh tế - xã hội.
Đáng chú ý, tốc độ thu hẹp quỹ đất được dự báo còn nhanh hơn trong giai đoạn tới. Từ nay đến năm 2030, diện tích đất nông nghiệp của TP.HCM sẽ giảm khoảng 59.932 ha, tương đương bình quân gần 12.000 ha/năm, để phù hợp với quy hoạch phát triển đô thị và hạ tầng.
Gần 9.500 ha đất nông nghiệp chưa sử dụng
Không chỉ giảm về diện tích, đất nông nghiệp còn đối mặt tình trạng bị chia cắt, phân tán và manh mún do quá trình chuyển mục đích sử dụng đất, tách thửa, chuyển nhượng. Điều này làm giảm hiệu quả sản xuất, thậm chí nhiều khu vực bị bỏ hoang, gây lãng phí tài nguyên đất đai. Diện tích đất chưa sử dụng của thành phố cũng tăng từ 2.277 ha năm 2020 lên 9.473 ha năm 2025.
Trước bối cảnh đó, TP.HCM không đặt mục tiêu giữ nguyên diện tích đất nông nghiệp mà chuyển trọng tâm sang nâng cao giá trị trên từng héc ta đất. Chương trình xác định sẽ chuyển đổi các khu vực sử dụng đất kém hiệu quả sang các mô hình nông nghiệp đô thị có giá trị gia tăng cao, phù hợp điều kiện từng vùng sinh thái.
TP.HCM vẫn còn hàng ngàn ha đất nông nghiệp chưa sử dụng, gây lãng phí tài nguyên
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Theo quy hoạch đến năm 2030, thành phố còn khoảng hơn 50.100 ha đất trồng cây hằng năm, trong đó tiếp tục mở rộng diện tích rau ứng dụng công nghệ cao lên khoảng 2.300 ha, rau sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, VietGAP khoảng 1.500 ha, phát triển vùng hoa - cây cảnh khoảng 2.500 ha, trong đó gần 1.800 ha ứng dụng công nghệ cao.
Bên cạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, TP.HCM cũng định hướng phát triển nền nông nghiệp đô thị theo hướng công nghệ cao, hữu cơ, tuần hoàn và chuyển đổi số. Các mô hình sản xuất sẽ ứng dụng internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, tự động hóa; tận dụng không gian trong và ven đô để sản xuất thực phẩm tươi sống, góp phần tạo cảnh quan xanh, cải thiện môi trường...
