Từ khi Kylian Mbappe bắt đầu tạo vị thế trong hàng ngũ ngôi sao bóng đá thế giới, thế hệ trẻ của làng thể thao Pháp cũng nhanh chóng khẳng định chỗ đứng ở nhiều bộ môn mà không cần trải qua bước đệm.
Cuối thập niên 2010, những CĐV bóng đá Pháp hay lui tới các SVĐ ở vùng Rhone-Alpes và đọc ngược từ những trang cuối các tờ báo địa phương như Le Progres hay Le Dauphine Libere, sẽ biết đến Rayan Cherki, Louis Bielle-Biarrey hay Giovanni Mpetshi Perricard (tất cả đều sinh năm 2003) trước cả phần còn lại của đất nước. Cherki là tài năng bóng đá, Bielle-Biarrey là tài năng bóng bầu dục (rugby), còn Perricard là tài năng tennis.
Sang đến đầu những năm 2020, cặp cua-rơ Paul Seixas và Celia Gery thuộc thế hệ 2006 tiếp tục "vượt rào" thể thao Pháp, nhanh chóng bước ra ánh sáng, bứt tầm khỏi quy mô vùng Rhone-Alpes. Song đấy không phải là vùng đất duy nhất của xứ lục lăng có quyền tự hào là lò đào tạo những nhà vô địch.
Ryan Cherki năm 17 tuổi khi còn khoác áo Lyon trong trận Lyon – Dijon trên sân Groupama, Lyon, Pháp ngày 28/8/2020. Ảnh: L’Équipe
Nước Pháp hiện sở hữu cả một kho tàng tài năng trẻ thể thao dồi dào, những thần đồng liên tục khiến giới mộ điệu lẫn chuyên môn phải kinh ngạc từ trước khi thổi nến sinh nhật tuổi 20. Dẫn đầu là kình ngư Leon Marchand (24 tuổi) và cầu thủ bóng rổ NBA Victor Wembanyama (22 tuổi), tiếp đến là anh em nhà Lebrun của môn bóng bàn – gồm Alexis 22 tuổi và Felix 19 tuổi, tay đua F1 Isack Hadjar, VĐV leo núi Oriane Bertone hay ngôi sao bóng đá Desire Doue (đều 21 tuổi). Danh sách này vẫn còn kéo dài.
Sừng sững ở ngọn cờ đầu của lứa thế hệ vàng sinh ra sau "sự cố Y2K" ấy chính là Mbappe. Ở tuổi 27, thủ quân ĐTQG Pháp, người vừa trở thành chân sút vĩ đại nhất lịch sử các kỳ World Cup (với 22 bàn), đóng vai trò như một người anh cả, thậm chí là một "người cha tinh thần".
Tại sự kiện giao lưu thể thao Fanatics Fest diễn ra ngay mùa World Cup 2026 ở New York (Mỹ), Wembanyama không giấu nổi xúc động sau khi gặp gỡ siêu sao của Real Madrid. "Đối với tôi cũng như toàn bộ giới trẻ Pháp thuộc thế hệ của tôi và các lứa sau, Mbappe là một biểu tượng đích thực, một nguồn cảm hứng vô tận", ngôi sao bóng rổ của San Antonio Spurs chia sẻ. "Có được cơ hội gặp anh ấy là điều tuyệt vời, ngoài sức tưởng tượng".
Lần lượt từ trái sang phải: Kylian Mbappe, Victor Wembanyama và Leo Marchand, trong buổi chụp ảnh cho hãng Nike vào tháng 7/2025. Ảnh: Nike
Mbappe đã bùng nổ từ rất sớm, lúc 15 tuổi khi gia nhập học viện của AS Monaco. Từ đó, anh khai phá con đường cho hàng loạt tài năng trẻ ở mọi bộ môn của Pháp. "Đó chắc chắn là một tấm gương", ông Fabien Canu, Giám đốc Viện Thể thao, Chuyên môn và Hiệu suất Quốc gia (INSEP) nhận định. "Giới trẻ Pháp cần những hình mẫu mang tính biểu tượng như vậy để tin vào chính mình. Rất nhiều VĐV trẻ muốn noi theo Mbappe và tự hỏi: 'Tại sao lại không phải là mình?' Giới hạn của sự thể hiện thường nằm ở khía cạnh tâm lý, và Mbappe đã giúp tất cả hiểu rằng không có gì là không thể. Tại INSEP, chúng tôi cũng luôn nhắc nhở các em rằng ai cũng có thể vươn đến những vì sao".
Hình bóng của ngôi sao bóng đá ấy dường như luôn thấp thoáng mỗi khi Marchand liên tục thâu tóm các tấm HC vàng Olympic, Wembanyama xô đổ vô số kỷ lục tại giải bóng rổ nhà nghề Mỹ, hay Seixas sắm vai kẻ ngáng đường để đối đầu sòng phẳng với các tay đua kỳ cựu ngay trong kỳ Tour de France 2026 đầu tiên của sự nghiệp.
Bản thân họ giờ đây lại trở thành nguồn cảm hứng cho những VĐV khác, có người đồng lứa, có người trẻ hơn, thậm chí là lớn tuổi hơn một chút. Họ chứng kiến những Dominique Malonga, Zaccharie Risacher hay Alex Sarr (cùng sinh năm 2005) đổ bộ xuống các sàn đấu bóng rổ Mỹ, Rafael Fente-Damers (2006) và Sauveur Cristofini (2009) tung hoành trên đường đua xanh thế giới, trong khi Paul Magnier (2004) lặng lẽ tiến bước nhưng đã sẵn sàng thống trị thế giới ở các chặng đua xe đạp nước rút.
"Nhìn vào tiềm năng phát triển thể trạng, kỹ thuật cũng như bản lĩnh tâm lý của các VĐV trẻ, tôi cảm thấy rất lạc quan về tương lai thể thao Pháp. Nền giáo dục Pháp nói chung đang sản sinh ra những tài năng cực kỳ triển vọng", ông Sebastien Piqueronies - cựu HLV các lứa trẻ U17, U18, U20 rugby Pháp, người từng hai lần VĐTG lứa trẻ và hiện là HLV CLB Section Paloise - tự tin tuyên bố.
Cua-rơ Paul Seixas của Pháp sau khi khép lại chặng đua cuối về Champs-Elysees, Paris, Pháp ngày 26/7/2026. Trong lần đầu tham dự Tour de France 2026, tay đua 19 tuổi đã giành vị trí thứ 4 trên bảng xếp hạng thời gian chung cuộc. Ảnh: L’Équipe
Dù chất lượng đào tạo thể thao của Pháp từ lâu đã được khẳng định trên trường quốc tế, khâu chuẩn bị tâm lý cho VĐV gần đây mới thực sự ghi nhận bước tiến vượt bậc. Ông Hubert Ripoll, chuyên gia tâm lý thể thao kiêm tác giả của nhiều đầu sách về chủ đề này, đánh giá bước ngoặt nằm ở giai đoạn chuyển giao những năm 2010. Cột mốc đó biến thế hệ hậu Mbappe trở thành lứa VĐV đầu tiên được thụ hưởng thành quả này trọn vẹn trong suốt quá trình phát triển.
"Chúng ta nhận ra rằng không thể làm theo cách cũ được nữa", ông Ripoll nhớ lại. "Trước đây, chúng ta chỉ tìm đến các chuyên gia tâm lý khi ‘bộ máy’ đã hỏng, tức là khi các VĐV sa sút phong độ hoặc rơi vào khủng hoảng, trầm cảm. Công việc của những chuyên gia tâm lý thời ấy là nhào nặn ra một nhà vô địch biết chịu đựng, biết cày xới, tạo ra một cỗ máy đúng nghĩa".
Bây giờ thì khác. Đơn cử, ông Ripoll dẫn lời chuyên gia tâm lý của Marchand, khẳng định mục tiêu quan trọng nhất là giúp các VĐV có được cảm giác tận hưởng trong thể thao, để không bị quá tải hay nhàm chán. "Thời trước, góc nhìn này bị coi là ngược đời vì VĐV bắt buộc phải nếm mật nằm gai, chứ không phải thi đấu để kiếm tìm niềm vui. Nhưng đừng đánh đồng, bạn vừa có thể tranh tài đỉnh cao vừa có được cảm giác thích thú, đây hoàn toàn không phải thái độ hời hợt, mà là phương pháp duy trì động lực bền vững", chuyên gia Ripoll nhấn mạnh.
HLV Piqueronies và Giám đốc INSEP Canu đều đồng tình rằng yếu tố tâm lý đang giữ vai trò tối quan trọng trong thể thao ưu tú của thời đại này, và các tài năng trẻ Pháp đang cho thấy sự vượt trội về khoản này. "Đã có nhiều tiến bộ trong cách tiếp cận tâm lý", ông Canu nói. "Các em được học cách giảm nhẹ áp lực, giải tỏa căng thẳng. Ở khía cạnh nào đó, chúng ta đã ‘Mỹ hóa’ cách làm việc. Giới trẻ Pháp hiện nay không còn tâm lý tự ti hay e sợ. Các em ngày càng thông minh và chín chắn đến bất ngờ".
Trong khi, ông Ripoll định nghĩa độ chín này là khả năng tự nhìn nhận vị thế của bản thân so với phần còn lại của xã hội, biết tự đánh giá, giữ khoảng cách cần thiết và lý giải các thất bại cũng như thành công theo chuẩn logic. "Đây là điều không hề dễ dàng trong một môi trường vốn nghiệt ngã, nơi từng có không biết bao nhiêu ‘con thiêu thân’ lầm đường lạc lối vì lỡ đắm chìm vào ánh hào quang quá sớm", vị chuyên gia tâm lý chia sẻ.
Kình ngư Leon Marchand khởi động trong giải VĐQG bơi lội Pháp 2026 tổ chức ở Saint-Etienne, tháng 6/2026. Ảnh: L’Équipe
Pháp từng có thời điểm rất dè dặt trong việc tung các VĐV trẻ vào thực chiến khi họ còn ở dạng măng non. Bấy giờ, những trường hợp như Laure Manaudou (bơi lội), Teddy Riner (judo) hay Nikola Karabatic (bóng ném) trở thành những hiện tượng hiếm hoi.
"Từng có thời chúng ta muốn bảo hộ các em quá mức, nhưng cuối cùng tất cả nhận ra rằng bạn vẫn có thể ném họ vào môi trường đỉnh cao từ sớm", ông Canu bộc bạch. "Trường hợp của Seixas từng gây ra nhiều tranh cãi giữa một bên muốn cậu ấy tiếp tục chờ đợi và một bên tin rằng cậu ấy đã đủ lông đủ cánh để thi đấu tại Tour de France. Rào cản tuổi tác giờ đây đã bị phá bỏ. Chúng ta trao cho các VĐV sự tin tưởng nhiều hơn".
Và những nhân tố chính trong cuộc chơi này cũng không ngần ngại bắt lấy cơ hội. Dù thế hệ Gen Z đôi khi bị phàn nàn vì sự tự tin quá mức hay thói quen thách thức những quy chuẩn của thế hệ đi trước, thì chính cái đầu lạnh ấy lại đang giúp Mbappe và các đồng nghiệp làm nên chuyện lớn.
"Các VĐV trẻ hết sức tự tin, họ cảm thấy mình có thể làm được mọi thứ. Trong thể thao đỉnh cao, đây lại là một tín hiệu tích cực. Ở tuổi 17, 18, nếu bên cạnh nền tảng kỹ thuật và thể chất sẵn có, một VĐV còn tạo lập được tâm lý này, thì ấy rõ ràng là một cột mốc đánh dấu sự khác biệt", HLV Piqueronies phân tích.
Hoàng Thông (theo So Foot)
