Trường THPT chuyên Tuyên Quang - Ảnh: NGUYÊN BẢO
Từ vụ 147 điểm 10 môn toán, cơ quan chức năng xác định hoạt động coi thi môn toán tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang có bất thường, tiêu cực và đã khởi tố vụ án cùng 4 bị can liên quan để làm rõ các vi phạm.
Việc đề xuất tổ chức thi lại môn toán cho các thí sinh tại điểm thi này cũng nhận nhiều ý kiến của dư luận.
Không thể tổ chức thi lại một cách đại trà nếu chưa xác định rõ căn cứ
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) cho rằng với vụ việc xảy ra ở điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang cần tiếp cận trên tinh thần khách quan, thận trọng, đúng quy định, đặt quyền lợi chính đáng của học sinh lên hàng đầu.
Bà nhấn mạnh quan điểm không thể vì xử lý một sai phạm của người lớn hoặc một hành vi vi phạm quy chế mà ảnh hưởng đến quyền lợi của những học sinh không liên quan, không được hưởng lợi từ hành vi tiêu cực.
Nhưng ngược lại, cũng không thể tổ chức thi lại một cách đại trà nếu chưa xác định rõ căn cứ, bởi có thể làm giảm tính nghiêm minh của quy chế thi.
"Cơ quan quản lý cần khẩn trương làm rõ mức độ vi phạm, trách nhiệm của từng cá nhân, từng khâu trong tổ chức thi.
Nếu có đủ căn cứ cho thấy một nhóm thí sinh bị ảnh hưởng vì yếu tố khách quan hoặc không liên quan đến hành vi gian lận, cần có giải pháp phù hợp để bảo đảm quyền lợi cho các em.
Với những trường hợp được xác định có hành vi vi phạm quy chế hoặc có liên quan trực tiếp đến tiêu cực phải xử lý nghiêm theo quy định, bởi bảo đảm công bằng cho số đông học sinh cũng chính là bảo vệ những học sinh trung thực", bà Tú Anh nêu.
Bà nhắc lại quan điểm cần xử lý nghiêm sai phạm song không được xử lý máy móc và bảo vệ quyền lợi học sinh, không đánh đổi tính nghiêm minh của kỳ thi.
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh - Ảnh: GIA HÂN
Nếu con người thực thi thiếu trách nhiệm vẫn có thể phát sinh lỗ hổng
Để ngăn ngừa tiêu cực, đại biểu Tú Anh cho hay cần nhìn nhận đây không chỉ là vấn đề của một phòng thi hay một điểm thi, mà là vấn đề của cả hệ thống tổ chức, quản lý và văn hóa giáo dục.
Giải pháp căn cơ đầu tiên là phải nâng cao trách nhiệm của đội ngũ tham gia tổ chức kỳ thi, đặc biệt là cán bộ coi thi, quản lý điểm thi, các lực lượng liên quan.
"Quy chế thi dù chặt chẽ đến đâu, nếu con người thực thi thiếu trách nhiệm vẫn có thể phát sinh lỗ hổng", bà chỉ rõ.
Bà Tú Anh đề nghị cần tiếp tục hoàn thiện quy trình tổ chức thi theo hướng phân định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, từng khâu, tăng cường giám sát độc lập, kiểm tra đột xuất tại các điểm thi. Xử lý nghiêm các hành vi tiếp tay, bao che cho gian lận.
"Một yếu tố rất quan trọng khác là xây dựng văn hóa trung thực trong giáo dục. Thi cử chỉ phản ánh đúng năng lực khi học sinh, phụ huynh, nhà trường, xã hội đều coi trọng sự trung thực hơn thành tích bằng mọi giá.
Cần chuyển từ tư duy chống gian lận sau khi xảy ra sang tư duy thiết kế một hệ thống khiến gian lận khó xảy ra", bà đề nghị.
Bà nhấn mạnh thêm việc ứng dụng khoa học công nghệ vào kỳ thi là xu hướng tất yếu, cần được nghiên cứu nghiêm túc. Công nghệ có thể giúp tăng tính minh bạch, giảm nguy cơ gian lận, hỗ trợ công tác giám sát.
Các giải pháp như giám sát phòng thi bằng camera, tăng cường an ninh khu vực bảo quản đề thi, ứng dụng phần mềm quản lý, phân tích dữ liệu bất thường trong quá trình thi… đều là những hướng đi phù hợp.
Song công nghệ không phải giải pháp duy nhất. Nếu chỉ đầu tư thiết bị mà không đồng bộ với quy trình quản lý, con người và cơ chế kiểm soát, hiệu quả sẽ hạn chế.
Về lâu dài, bà cho rằng việc tổ chức thi trên máy tính có thể là một hướng đi đáng nghiên cứu, nhất là khi hạ tầng công nghệ và ngân hàng câu hỏi được chuẩn hóa.
Nhưng để áp dụng ở quy mô quốc gia cần có lộ trình phù hợp, bảo đảm sự bình đẳng giữa các vùng miền, đặc biệt những nơi còn hạn chế về điều kiện cơ sở vật chất.
"Mục tiêu cuối cùng không phải là tạo ra một kỳ thi có thật nhiều thiết bị kiểm soát, mà là xây dựng một hệ thống thi an toàn, công bằng, minh bạch, trong đó công nghệ hỗ trợ con người và con người chịu trách nhiệm về tính trung thực của kỳ thi", bà Tú Anh nói thêm.
Đại biểu Phạm Văn Hòa, thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, nói cần làm rõ bản chất vụ án tại Tuyên Quang, xử lý nghiêm các cá nhân vi phạm để không làm ảnh hưởng uy tín kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia và niềm tin với ngành giáo dục.
Từ vụ việc ở Tuyên Quang, ông đề nghị ngành giáo dục cần rà soát, đánh giá toàn diện nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các tiêu cực có thể xảy ra ở các địa phương khác.
Về giải pháp lâu dài, ông nhấn mạnh yếu tố cốt lõi để đảm bảo kỳ thi an toàn, thực chất vẫn là đạo đức nghề nghiệp của giáo viên.
Cơ quan quản lý cần siết chặt các khâu tổ chức kỳ thi, trong đó có lựa chọn cán bộ, giám thị coi thi, ra đề đến công tác bảo mật đề thi, chấm thi nhằm ngăn chặn nguy cơ tiêu cực, móc nối để trục lợi.
