Từ các bóng nước ngoài da, virus thủy đậu có thể bội nhiễm, lan đến nhiều cơ quan và gây viêm phổi, viêm gan, rối loạn đông máu...
Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ mới đây điều trị cho nam bệnh nhân 32 tuổi, ở Vĩnh Long, mắc thủy đậu biến chứng viêm phổi, suy hô hấp nặng, viêm gan và rối loạn đông máu. Ba ngày trước khi nhập viện, người bệnh nổi bóng nước ngoài da, uể oải nhưng không sốt.
BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết ca bệnh cho thấy thủy đậu không chỉ là vài nốt mụn nước ngoài da. Ở một số trường hợp, bệnh có thể diễn tiến nặng, kể cả ở người trưởng thành khỏe mạnh.
Thủy đậu do virus Varicella zoster (VZV) gây ra. Bệnh lây qua giọt bắn hô hấp, tiếp xúc trực tiếp với bóng nước của người mắc thủy đậu hoặc người bị zona thần kinh, do cùng tác nhân VZV gây ra. Người chưa có miễn dịch hoặc chưa tiêm vaccine có nguy cơ mắc bệnh khi tiếp xúc với mầm bệnh.
Ở người lớn, thủy đậu thường gây sốt, đau đầu, phát ban dạng mụn nước, ngứa rát, đau cơ, mệt mỏi, chán ăn, đôi khi nôn ói. Bệnh có thể khỏi sau 7-10 ngày. Tuy nhiên, người lớn có nguy cơ biến chứng như nhiễm trùng huyết, suy hô hấp, viêm phổi, viêm gan, rối loạn đông máu...
Nam bệnh nhân 32 tuổi mắc thủy đậu bị biến chứng viêm gan, rối loạn đông máu, khi đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ
Sau khi xâm nhập qua niêm mạc hoặc đường hô hấp, virus có thể đi vào máu rồi lan đến gan, phổi, da và các cơ quan khác. Nếu không được theo dõi và điều trị đúng, người bệnh có thể viêm phổi, viêm gan hoặc viêm não.
Theo bác sĩ Đạo, ở người trưởng thành, phản ứng miễn dịch đôi khi diễn ra mạnh và thiếu kiểm soát, làm tăng tình trạng viêm. Khi gan bị ảnh hưởng, người bệnh có thể tăng men gan; nặng hơn là suy gan cấp hoặc viêm gan tối cấp, đặc biệt ở người có bệnh nền như viêm gan B, men gan cao hoặc xơ gan.
Bội nhiễm ngoài da cũng là biến chứng đáng lưu ý. Các vi khuẩn như tụ cầu vàng, liên cầu nhóm A hoặc phế cầu có thể xâm nhập qua bóng nước bị vỡ, gây viêm mô tế bào, áp xe, nhiễm trùng huyết. Khi mụn nước mưng mủ, chảy dịch vàng đục, có mùi hôi, kèm sốt cao, rét run, đau nhức hoặc nóng rát, người bệnh cần đi khám sớm.
Nếu vi khuẩn vào máu, người bệnh có thể sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong. Bệnh nhân 32 tuổi nói trên trở nặng vào ngày thứ tư, khi các mụn nước đã có mủ đục.
Bác sĩ Đạo cho rằng một số người lớn dễ biến chứng vì chủ quan, không đi khám sớm, tự mua thuốc hoặc đắp lá, thuốc dân gian lên nốt mụn. Những cách này có thể làm tổn thương da, phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên và tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công.
Thủy đậu có thể nhầm với sốt phát ban, tay chân miệng hoặc nhiệt miệng. Người lớn và trẻ em nên đi khám khi sốt, nổi mụn nước trên da để được chẩn đoán và điều trị phù hợp. Người bệnh cần giữ vệ sinh vùng tổn thương, tránh gãi hoặc làm vỡ bóng nước để hạn chế bội nhiễm.
Trong thời gian mắc bệnh, người bệnh nên uống đủ nước, ăn đủ chất, nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc và theo dõi dấu hiệu bất thường. Nếu sốt cao, khó thở, nôn nhiều, lừ đừ, mụn nước mưng mủ hoặc đau tăng, cần đến cơ sở y tế.
Cô gái 24 tuổi tiêm vaccine thủy đậu, bạch hầu, ho gà, uốn ván tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC phòng bệnh trước khi sang nước ngoài làm việc. Ảnh: Diệu Thuần
Để phòng bệnh, người dân cần giữ vệ sinh nơi ở, rửa tay thường xuyên, mang khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp hoặc khi tiếp xúc với người bệnh, đồng thời tiêm vaccine phòng thủy đậu theo khuyến cáo. Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng.
Việt Nam hiện lưu hành vaccine thủy đậu đơn thành phần và vaccine phối hợp phòng sởi, quai bị, rubella, thủy đậu. Tùy độ tuổi và tình trạng sức khỏe, bác sĩ sẽ tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp cho trẻ em, người lớn, phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc người chưa có miễn dịch.
Người từng mắc thủy đậu có nguy cơ mắc zona thần kinh khi miễn dịch suy giảm, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh mạn tính. Người mắc zona có thể lây virus VZV cho người chưa có miễn dịch qua dịch từ mụn nước, khiến người tiếp xúc mắc thủy đậu. Hiện đã có vaccine phòng zona cho người từ 50 tuổi và người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý, với lịch hai mũi cách nhau 1-2 tháng tùy phác đồ.
Hoàng Long
