Giám đốc Việt KTV Vũ Phi Điệp bị khởi tố về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan - Ảnh: Việt KTV
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên cả nước theo tinh thần không có vùng cấm nhằm bảo vệ sáng tạo và quyền lợi người tiêu dùng, từ vụ việc trên cũng như những vụ việc nóng gần đây, luật sư có những cảnh báo gì tới thói quen xài chùa - một trong những vấn nạn lâu nay?
Dừng ngay việc xem tác phẩm trên Internet là nguồn dữ liệu miễn phí
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng thời xài chùa đang dần khép lại, bởi quyền sở hữu trí tuệ không còn chỉ được bảo vệ bằng yêu cầu dân sự hoặc xử phạt hành chính mà những vi phạm có tính thương mại, quy mô lớn, thu lợi đáng kể có thể bị xử lý hình sự.
"Thông điệp cảnh báo ở đây là doanh nghiệp không thể tiếp tục coi tác phẩm trên Internet là nguồn dữ liệu miễn phí để sao chép, tích hợp vào sản phẩm rồi kinh doanh như trước được", ông cảnh báo.
Theo luật sư, việc mua thiết bị, thuê phần mềm hoặc tải dữ liệu từ một nền tảng không đồng nghĩa đã có quyền khai thác thương mại. Mỗi đơn vị cần kiểm tra rõ chủ thể cấp phép, phạm vi quyền, danh mục tác phẩm, thời hạn, lãnh thổ và chứng từ trả tiền bản quyền.
Từ ngày 15-2, Nghị định 341/2025/NĐ-CP đã nâng mức xử phạt và quy định cụ thể hơn đối với nhiều hành vi xâm phạm quyền tác giả, trong đó có việc không trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc tại cơ sở karaoke.
Tháng 6 vừa qua, Bộ Chính trị cũng yêu cầu xây dựng văn hóa tôn trọng sáng tạo và tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên thực thi nghiêm phải đi cùng minh bạch.
"Các tổ chức đại diện quyền cần công khai danh mục được ủy quyền, biểu mức thu và cơ chế phân phối tiền bản quyền, tránh thu trùng hoặc yêu cầu trả tiền đối với quyền mình không đại diện. Bảo vệ người sáng tạo phải đúng pháp luật, nhưng cũng phải bảo đảm người sử dụng biết rõ mình đang trả tiền cho ai và cho quyền gì", ông Hoàng Hà nhắn nhủ.
Thiệt hại không chỉ là tiền bản quyền bị mất
Trước đó, ngày 1-8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố bị can đối với ông Vũ Phi Điệp (45 tuổi, trú tại phường Hoàng Mai, Hà Nội), Giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn điện tử Việt KTV, về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Theo kết quả điều tra, mặc dù chưa ký bất kỳ hợp đồng sử dụng bản quyền nào nhưng ông Vũ Phi Điệp vẫn chỉ đạo nhân viên kỹ thuật sao chép các tác phẩm âm nhạc từ nhiều nền tảng số.
Sau đó xử lý thành dữ liệu karaoke, chuyển sang định dạng riêng để tích hợp vào các thiết bị mang thương hiệu VietKTV, rồi kinh doanh, thu lợi 852 triệu đồng từ năm 2023 tới nay.
Theo luật sư Hoàng Hà, nếu đúng như kết quả điều tra, hành vi này đã xâm phạm các quyền tài sản độc quyền của chủ sở hữu, gồm quyền sao chép, phân phối bản sao và có thể cả quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng.
Nói với Tuổi Trẻ, luật sư cho biết về trách nhiệm hình sự, hành vi của ông Điệp bị xem xét theo Điều 225 Bộ luật Hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Điều luật xử lý việc cố ý sao chép hoặc phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình khi không được phép.
Nếu khoản thu lợi bất chính khoảng 852 triệu đồng và thiệt hại khoảng 600 triệu đồng được xác định chính xác, vụ việc có dấu hiệu thuộc khoản 2 Điều 225, do đều vượt ngưỡng 300 triệu đồng về thu lợi và 500 triệu đồng về thiệt hại.
Luật sư cho rằng với người sáng tạo và chủ sở hữu, thiệt hại không chỉ là tiền bản quyền bị mất. Việc hàng nghìn tác phẩm bị biến thành một phần giá trị thương mại của thiết bị mà không có thỏa thuận còn làm mất quyền kiểm soát phạm vi, thời hạn và phương thức khai thác tác phẩm, gây cạnh tranh bất bình đẳng với các đơn vị đã mua bản quyền hợp pháp và làm suy giảm động lực sáng tạo.
"Song số lượng tác phẩm bị xâm phạm, chủ thể quyền, phạm vi ủy quyền và mức thiệt hại cuối cùng vẫn phải được cơ quan tố tụng kiểm chứng đối với từng tác phẩm cụ thể", ông nói thêm.
