Xe buýt miễn phí mở đường cho tương lai xanh của TP.HCM

Ông Darren Chua từng sống và làm việc ở TP.HCM hơn 10 năm, hiện đi đi về về giữa Việt Nam và Singapore. Tác giả bày tỏ niềm tin của mình về một thành phố xanh hơn, đầy tư duy tiên phong, từ chính sách khuyến khích người dân chuyển đổi hành vi giao thông sang ưu tiên phương tiện công cộng.

Tuổi Trẻ biên tập và chuyển ngữ.

Miễn phí xe buýt, bước đi táo bạo trong quản trị đô thị

Ở Singapore, phản xạ mặc định hằng ngày của chúng tôi là chạm thẻ EZ-Link rồi bước lên những chuyến xe buýt hoặc tàu điện ngầm MRT chạy cực kỳ đúng giờ, được trang bị điều hòa mát lạnh. 

Nhưng sống tại TP.HCM 10 năm, sự linh hoạt và tiện lợi của xe máy với khả năng đưa đón tận cửa từ lâu đã khiến tôi nghĩ rằng xe máy chính là phương tiện phổ biến trên đường phố. 

Cho đến ngày 1-7-2026, khi TP.HCM bắt đầu triển khai miễn phí hoàn toàn vé xe buýt trên 134 tuyến đến hết năm nay. Đó quả thật là một bước tiến đáng chú ý.

Ở Singapore, chúng tôi thường nói về việc xây dựng một xã hội "ít phụ thuộc vào ô tô" thông qua các chính sách được tính toán kỹ lưỡng về giá cả.

TP.HCM đã thực hiện một bước đi táo bạo trong quản trị đô thị: miễn phí trong giai đoạn đầu nhằm thay đổi và định hình lại hoàn toàn hành vi đi lại của người dân.

Việc dành thêm 665 tỉ đồng để chi trả 100% giá vé xe buýt trong sáu tháng là một khoản đầu tư đáng kể đối với ngân sách thành phố. Nhưng đổi lại, đó là một nước đi vừa thực tế, vừa rất "chiến lược" để đổi lấy thành quả to lớn và lâu dài về mặt kinh tế và môi trường.

Sáng kiến miễn phí xe buýt của TP.HCM không đơn thuần là một chính sách an sinh địa phương mà còn là "lá chắn" kinh tế vĩ mô quan trọng. 

Bằng cách giảm đáng kể mức phụ thuộc của thành phố vào tiêu thụ xăng dầu, chương trình thúc đẩy vận tải công cộng, tạo điều kiện để nền kinh tế duy trì đủ sức theo đuổi mục tiêu tăng trưởng 10% mà Việt Nam đặt ra.

Điều quan trọng là các nhà hoạch định chính sách kêu gọi thay đổi sự phụ thuộc trong thói quen đi lại.

Mỗi gia đình vẫn có thể giữ chiếc xe máy để đi chợ buổi sáng, đi ra ngân hàng vào buổi trưa, hay luồn lách trong những con hẻm nhỏ. Nhưng đối với hành trình đi làm, đi học mang tính cố định hằng ngày, việc chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng có ý nghĩa kinh tế rất lớn.

Còn nếu có nhu cầu đi ăn bữa tối cuối tuần cùng gia đình, hay trời mưa bất chợt, mạng lưới xe công nghệ và xe dịch vụ của thành phố luôn sẵn sàng đáp ứng nhu cầu di chuyển của hành khách.

Giải quyết bài toán "khoảng trống kết nối"

Điểm khiến chương trình này thuyết phục là thành phố đã chủ động giải quyết những nút thắt thường gặp của mô hình kết hợp các phương thức di chuyển. 

Với đặc trưng đô thị gồm mạng lưới hẻm dày đặc, TP.HCM đã đưa vào vận hành ứng dụng MultiGo. Bằng cách tích hợp hệ thống xe buýt, tuyến metro số 1, buýt sông và xe đạp công cộng, người dân có thể dễ dàng giải quyết các "khoảng trống kết nối" trên hành trình của mình chỉ với một nền tảng số.

Sáng kiến xe buýt này còn được hỗ trợ bởi quá trình nâng cấp đồng bộ về công nghệ và hạ tầng. Hơn hai phần ba số xe buýt hiện đã sử dụng năng lượng sạch (xe điện và khí nén thiên nhiên CNG), hướng tới mục tiêu 100% phương tiện xanh vào năm 2027. 

Các nhà chờ xe buýt cũng đang được nâng cấp với thẩm mỹ hiện đại và tích hợp cổng sạc điện thoại, cho thấy sự thoải mái của hành khách được xem là một yếu tố cốt lõi trong chiến lược này.

Trong 12 năm qua, tôi đã chứng kiến thành phố năng động và kiên cường này phát triển với tốc độ đáng kinh ngạc. Bằng cách xem vận tải công cộng không chỉ là một hoạt động tạo doanh thu mà còn là một dịch vụ công thiết yếu, được ưu tiên, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu, TP.HCM đang cho thấy sức bền để theo đuổi mục tiêu dài hạn.

Với những người đang sinh sống tại TP.HCM, việc để chìa khóa xe máy ở nhà, tải ứng dụng MultiGo rồi sử dụng những chuyến xe buýt miễn phí đi làm là một lựa chọn rất thiết thực.

Tương lai của thành phố - nơi chúng ta chọn là nhà - là xanh hơn, dễ tiếp cận hơn và đầy tư duy tiên phong.