Tôi thích đốt nến thơm và xông tinh dầu trong nhà để thư giãn. Nhà tôi có trẻ nhỏ và người già, sử dụng thường xuyên có gây hại không? (Thùy Anh, Hải Phòng)
Trả lời:
Tinh dầu và nến thơm được sử dụng nhằm tạo cảm giác thư giãn, cải thiện không gian sống hoặc xua đuổi côn trùng. Song, không ít người lo ngại tác động của các sản phẩm tạo hương này với sức khỏe hô hấp.
Nhìn chung, đốt nến thơm hay xông tinh dầu không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh hô hấp ở đa số người khỏe mạnh. Tuy nhiên, việc sử dụng thường xuyên trong không gian kín hoặc thông khí kém có thể làm gia tăng nồng độ bụi mịn và các chất ô nhiễm trong không khí, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe hô hấp, đặc biệt ở những người có cơ địa nhạy cảm.
Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), đốt nến là một trong những nguồn phát sinh bụi mịn trong nhà, bên cạnh hoạt động nấu ăn, hút thuốc lá và sử dụng lò sưởi. Trong quá trình cháy, nến tạo ra bụi mịn PM2.5, muội than, hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) và nhiều sản phẩm của quá trình cháy không hoàn toàn. Mức độ phát thải phụ thuộc vào thành phần sáp, chất tạo hương, chất lượng bấc nến, thời gian sử dụng, độ thông khí của phòng.
Một số loại nến thơm, nhất là nến làm từ sáp paraffin, có thể phát thải các VOC như benzene và formaldehyde. WHO xếp hai chất này vào nhóm chất ô nhiễm không khí trong nhà ảnh hưởng đến sức khỏe. Trong đó, phơi nhiễm formaldehyde được ghi nhận có thể gây kích ứng mắt, mũi và đường hô hấp trên.
Sử dụng các sản phẩm khuếch tán tinh dầu trong không gian kín và lâu dài có thể gây kích ứng đường hô hấp. Ảnh minh họa. Dương Anh
Các sản phẩm khuếch tán tinh dầu cũng có thể tác động đến chất lượng không khí trong nhà. Nhiều loại tinh dầu chứa terpenes - nhóm hợp chất tạo mùi tự nhiên có trong thực vật và đồng thời phát thải VOC khi khuếch tán. Khi phản ứng với ozone trong không khí, các hợp chất này có thể tạo thành hạt siêu mịn và các chất ô nhiễm thứ cấp.
Việc thường xuyên hít phải VOC hoặc phơi nhiễm với bụi mịn có thể gây ảnh hưởng bất lợi đến hệ hô hấp. Các hạt bụi có kích thước rất nhỏ có khả năng xâm nhập sâu vào phế nang, gây kích ứng mắt, mũi, họng, đồng thời làm trầm trọng hơn các triệu chứng của hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh tim phổi là những nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất.
Đối với người mắc bệnh hen phế quản, viêm mũi dị ứng hoặc bệnh lý hô hấp mạn tính, mùi hương đậm đặc từ nến thơm, tinh dầu hoặc chất tạo hương tổng hợp có thể kích thích niêm mạc đường thở, gây ho, hắt hơi, nghẹt mũi, khó thở hoặc khởi phát cơn hen. Người không có cơ địa dị ứng, việc tiếp xúc kéo dài với hương thơm nồng cũng có thể gây đau đầu, cay mắt hoặc cảm giác khó chịu.
Để giảm nguy cơ, bạn nên sử dụng nến thơm và tinh dầu với tần suất hợp lý, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đồng thời bảo đảm không gian thông thoáng trong quá trình sử dụng.
ThS.BS Nguyễn Văn Ngân
Khoa Hô hấp
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp
