Không tìm được chỗ đứng cho xe điện ở thị trường Trung Quốc và Mỹ, Honda lần đầu tiên lỗ sau 70 năm, tốn 9 tỷ USD để tái cơ cấu.
Tại đại hội cổ đông hôm 26/6, Tổng giám đốc Toshihiro Mibe đã xin lỗi về kết quả kinh doanh yếu kém của Honda, ngay sau khi ông tái đắc cử vào hội đồng quản trị. "Tôi gửi lời xin lỗi sâu sắc nhất tới các cổ đông vì những lo ngại và bất tiện lớn do khoản lỗ ròng năm tài chính vừa qua", ông nói.
Honda đang nỗ lực khắc phục sai lầm chiến lược, sau khi báo lỗ lần đầu tiên trong 7 thập kỷ vào năm tài chính kết thúc tháng 3. Theo đó, hãng xe Nhật lỗ hoạt động hơn 414,3 tỷ yen (tương đương trên 2,6 tỷ USD), trong khi năm liền trước vẫn lãi 1.200 tỷ yen (7,5 tỷ USD).
Theo Reuters, đây là kết quả kinh doanh thấp nhất của Honda từ khi lên sàn năm 1957. Điều này cho thấy việc đặt cược vào xe điện mang lại rủi ro lớn cho các hãng xe truyền thống khi nhu cầu thực tế thấp.
Tổng giám đốc Honda Toshihiro Mibe tại sự kiện ở Tokyo, Nhật Bản, ngày 14/5. Ảnh: Reuters
"Môi trường kinh doanh đang thay đổi nhanh chóng và triển vọng vẫn còn không chắc chắn", báo cáo thu nhập của Honda, nhận định.
Cụ thể, công ty chỉ ra nguyên nhân gồm cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các hãng xe Trung Quốc, tác động thuế quan của Mỹ khiến hãng tiêu tốn gần 350 tỷ yen (hơn 2,1 tỷ USD). Honda phải trích lập chi phí dự phòng cho kế hoạch tái cơ cấu mảng xe điện (EV), dự kiến hơn 9 tỷ USD.
Những tháng gần đây, Tổng giám đốc Mibe vấp phải chỉ trích từ nhiều cựu lãnh đạo Honda. Cựu CEO Nobuhiko Kawamoto thậm chí đã tới trụ sở tập đoàn ở Tokyo hồi tháng 4 để trực tiếp kêu gọi ông Mibe từ chức.
Các cựu lãnh đạo Honda cho rằng ông Mibe đã lơ là Trung Quốc - thị trường ôtô lớn nhất thế giới, đồng thời đặt cược sai vào xe điện khiến hãng thua lỗ và phải phụ thuộc mảng xe máy.
Honda gia nhập thị trường xe điện khá muộn nên gặp nhiều khó khăn. Bà Aya Adachi, nghiên cứu viên tại Trung tâm Địa chính trị, kinh tế và công nghệ thuộc Hội đồng quan hệ đối ngoại Đức (DGAP), cho rằng cục diện cạnh tranh toàn cầu của ngành ôtô thay đổi nhanh chóng do sự phát triển mạnh mẽ của ngành xe điện Trung Quốc.
"Dù tiên phong công nghệ hybrid, việc chuyển đổi chậm sang xe thuần điện khiến các hãng ôtô Nhật hiện diện khá hạn chế trên thị trường Trung Quốc. Họ cũng chịu áp lực ngày càng lớn ở các thị trường xuất khẩu", bà nói.
Trong báo cáo tài chính, Honda cũng thừa nhận các hãng xe điện mới nổi tại Trung Quốc khiến cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn. "Trong môi trường đầy thách thức, công ty đã điều chỉnh kế hoạch ra mắt một số mẫu xe điện", hãng cho biết.
Tại thị trường Mỹ, tham vọng xe thuần điện của Honda cũng kém khả quan. Chính sách ưu đãi thuế liên bang lên đến 7.500 USD mỗi xe đã kết thúc năm ngoái. Lãi suất cao và chi phí sinh hoạt tăng cũng ảnh hưởng đến quyết định mua ôtô của người tiêu dùng Mỹ, buộc các hãng đánh giá lại kế hoạch điện hóa.
Trước tình thế này, Honda quyết định giảm đầu tư liên quan đến EV, sau khi nhận thấy thị phần xe thuần điện tại Mỹ thấp hơn nhiều so với dự báo. Theo CEO Mibe, nếu vẫn tiếp tục triển khai các mẫu EV theo kế hoạch, Honda buộc phải tung ra nhiều chương trình ưu đãi lớn để có người mua.
"Nếu vẫn bán các mẫu xe điện như kế hoạch, mảng kinh doanh ôtô sẽ tiếp tục thua lỗ ít nhất 5 năm, thậm chí có thể tới 7 năm", ông dự báo. Tổng giám đốc Mibe cho rằng đây là kịch bản đẩy công ty vào tình thế vô cùng nguy cấp.
Do đó, Honda sẽ hủy kế hoạch phát triển và thương mại hóa một số mẫu xe điện từng dự kiến sản xuất tại Bắc Mỹ. Tháng trước, ông Mibe tuyên bố hủy kế hoạch đạt 20% doanh số từ xe điện vào năm 2030, đồng thời từ bỏ mục tiêu điện hóa hoàn toàn vào 2040. Honda cũng sẽ đình chỉ vô thời hạn dự án sản xuất xe điện và pin tại Canada trị giá 11 tỷ USD.
Hãng xe Nhật kỳ vọng có lãi trở lại trong năm tài chính hiện tại, với dự báo lợi nhuận hoạt động đạt 500 tỷ yen (khoảng 3,1 tỷ USD) nhờ các biện pháp cắt giảm chi phí và đóng góp từ mảng xe máy.
"Mảng xe máy sẽ mở rộng công suất tại Ấn Độ và hướng tới mức doanh số kỷ lục 22,8 triệu chiếc", công ty cho biết trong báo cáo tài chính. Năm tài chính vừa qua, mảng xe máy đạt doanh số và lợi nhuận cao kỷ lục nhờ tiêu thụ tốt ở Ấn Độ và Brazil.
Ông James Hong, Giám đốc nghiên cứu ngành giao thông tại Macquarie, nhận xét Honda phụ thuộc nhiều vào mảng xe máy để tạo dòng tiền và duy trì lợi ích cho cổ đông. Trong khi đó, mảng ôtô của hãng tiếp tục gặp khó về quy mô và khả năng triển khai chiến lược. "Nhìn chung, tốc độ thực thi chiến lược của Honda rất chậm", ông nói.
Chuyên gia này đồng thời cảnh báo mảng xe máy của Honda cũng sẽ đối mặt với áp lực biên lợi nhuận, khi các thị trường lớn như Ấn Độ và Việt Nam đẩy mạnh quá trình điện hóa. "Honda không còn nhiều thời gian để hành động", ông nói.
Phiên An (theo Reuters, CNBC)
