Kho vũ khí ở tỉnh Kiev phát nổ và gây thiệt hại lớn, nhưng chưa rõ khí tài gì được cất giữ bên trong và ai quản lý cơ sở.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm 6/7 tuyên bố lực lượng phòng không đã đánh chặn 37 tên lửa hành trình cùng 326 máy bay không người lái (UAV) trong đòn tập kích của Nga, nhưng không hạ được mục tiêu nào trong 29 quả đạn siêu vượt âm Zircon, tên lửa đạn đạo Iskander-M và S-400 hoán cải để đánh đất.
Bộ Quốc phòng Nga thông báo trong số mục tiêu bị nhắm tới có Nhà máy Chế tạo máy Zhulyany (Vizar) tại thành phố Vyshneve thuộc tỉnh Kiev. Đây được cho là nơi sản xuất linh kiện cho tên lửa diệt hạm R-360 Neptune, cũng như tên lửa 5V55 và 48N6 cho tổ hợp phòng không S-300.
Video được người dân Vyshneve ghi hình cho thấy quầng lửa lớn bốc lên từ khu vực nhà máy Vizar, kèm theo hàng loạt vụ nổ thứ cấp và nhiều mảnh vỡ bắn ra xung quanh. Ít nhất hai vật thể phóng lên từ hiện trường rồi lao xuống khu chung cư ở khá xa, dường như là tên lửa bị kích hoạt do vụ nổ.
Vật thể nghi là tên lửa bị kích hoạt trong vụ nổ tại khu vực nhà máy Vizar ở tỉnh Kiev hôm 6/7. Video: Hromadske
Gần 500 cư dân tại Vyshneve đã phải sơ tán do nguy cơ tiếp tục xảy ra nổ thứ cấp. Thủ tướng Yuliia Svyrydenko cho biết khoảng 130.000 m2 nhà dân đã bị hư hỏng, thêm rằng đây là thiệt hại lớn nhất đối với các khu dân cư tại Ukraine kể từ khi xung đột bùng phát.
"Đám mây hình nấm khổng lồ bốc lên bầu trời và những mảnh vỡ cháy rực liên tục bay về phía sau chúng tôi. Chúng bay khá cao, tôi cảm thấy mọi thứ như đang bốc cháy. Tôi gọi cho mẹ để bảo bà đừng lo lắng và tôi vẫn còn sống. Rồi một vụ nổ lớn khác xảy ra. Tôi sợ rằng mẹ sẽ nghe thấy âm thanh con mình chết qua điện thoại", Diana Liashchuk, cư dân tại Vyshneve, kể lại.
Liashchuk ở trong căn hộ riêng khi cuộc tập kích xảy ra và bị sóng xung kích hất văng. Cô cùng hàng chục người phải tháo chạy, băng qua cánh đồng và nghĩa trang vào lúc rạng sáng, trong lúc mảnh vỡ rơi xuống xung quanh.
Ngay cả cư dân ở phía bên kia của thị trấn, cách xa hiện trường cũng bị ảnh hưởng bởi các vụ nổ. "Cả ngôi nhà rung chuyển, tường lắc lư. Đã xảy ra một số vụ nổ vào trước bình minh. Họ vẫn đang dọn dẹp các đống đổ nát, còn tiệm cắt tóc mà tôi thường ghé thăm đã bị thiêu rụi hoàn toàn", cư dân Kyrylo Melnyk cho biết.
Thiệt hại tại Vyshneve trong ảnh đăng ngày 7/7. Ảnh: Cơ quan quân sự tỉnh Kiev
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thừa nhận "tình hình khó khăn" tại Vyshneve do các vụ nổ thứ cấp, thêm rằng ông thường xuyên được cập nhật về công tác cứu nạn và dọn dẹp đống đổ nát. "Tôi kỳ vọng Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) và các cơ quan tình báo sẽ làm rõ chi tiết về điều đã xảy ra ở Vyshneve", ông cho biết.
Mykola Kalashnyk, lãnh đạo cơ quan quân sự tỉnh Kiev, thông báo 9 người đã thiệt mạng sau cuộc tấn công của Nga nhằm vào Vyshneve. Tính đến tối 7/7, còn 18 người đang được điều trị tại các cơ sở y tế.
Igor Mosiychuk, cựu nghị sĩ quốc hội Ukraine, cho biết tên lửa Nga đã đánh trúng "kho chứa đạn chùm và đạn pháo chứa uranium nghèo", khẳng định vật liệu này không gây ra mức phóng xạ nguy hiểm nhưng đã làm các vụ nổ trở nên mạnh hơn.
Theo báo RBC Ukraine, chỉ số chất lượng không khí ở Vyshneve đã có lúc chạm mức "đỏ", tức là ngưỡng nguy hiểm, trước khi được cải thiện.
Ông Mosiychuk nói rằng người dân địa phương được yêu cầu ở trong nhà và đóng kín cửa sổ. "Tôi không biết tên khốn nào đã cho phép đặt kho đạn ở ngoại ô Kiev", cựu nghị sĩ Ukraine cho hay và kêu gọi cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov.
Vụ nổ tại khu vực nhà máy Vizar ở tỉnh Kiev ngày 6/7. Video: X/AMK Mapping
Uranium nghèo (DU) là sản phẩm phụ của quá trình làm giàu uranium cho nhiên liệu và vũ khí hạt nhân. DU có tính phóng xạ thấp nhưng độ đặc cao hơn gần 70% so với chì, nên được sử dụng làm đầu đạn để tăng khả năng xuyên phá, chống lại giáp xe tăng.
Bộ Cựu binh Mỹ cho biết uranium nghèo phát ra hạt alpha năng lượng cao nhưng khả năng xuyên kém, không thể xâm nhập qua quần áo và da người, các tác động sức khỏe chủ yếu xảy ra nếu vật liệu lọt vào cơ thể qua mảnh văng, vết thương hở, cũng như đường thở và tiêu hóa.
Tuy nhiên, DU sau khi tự cháy có thể phản ứng với chất ăn mòn trong nước và không khí, tạo thành các hợp chất độc hại có thể xâm nhập cơ thể qua thức ăn và nước uống, dần tích tụ ở các cơ quan như gan, lá lách và thận.
Mỹ và Anh hồi năm 2023 viện trợ cho Ukraine nhiều lô đạn DU cho pháo 120 mm trên xe tăng Abrams và Challenger 2. Điện Kremlin khi đó cảnh báo các thế hệ sau sẽ phải gánh chịu hậu quả của hành động này và trách nhiệm sẽ thuộc về Mỹ - Anh.
Tạp chí Focus của Ukraine dẫn lời blogger quân sự Vladyslav Smirnov cho biết "thảm kịch tại Vyshneve" là lời cảnh báo cho toàn bộ đất nước. "Cần đánh giá và xem xét nghiêm túc sự thờ ơ của chính quyền đối với an toàn của người dân, đồng thời rà soát trên phạm vi cả nước để ngăn chặn sự việc tương tự tái diễn", Smirnov nói.
Dấu hiệu cháy lớn tại nhà máy Vizar sáng 6/7. Đồ họa: NASA
Trong khi đó, quân đội Ukraine khẳng định "không liên quan" đến kho đạn phát nổ ở thành phố Vyshneve. "Địa điểm xảy ra các vụ nổ không thuộc quyền quản lý của chúng tôi", phát ngôn viên Bộ tổng tham mưu quân đội Ukraine Dmytro Lykhovii tuyên bố, nhưng không cho biết cơ sở do bên nào phụ trách và loại đạn nào được cất ở đây.
Theo quan chức này, Tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrsky đã cấm đặt kho đạn hoặc cơ sở tương tự gần khu dân cư hay nơi có dân thường hiện diện, mệnh lệnh này vẫn có hiệu lực. Ông Lykhovii nhấn mạnh quân đội Ukraine "luôn bảo vệ người dân", bày tỏ chia buồn sâu sắc với những người bị ảnh hưởng bởi "thảm kịch do cuộc tấn công của Nga gây ra".
Phạm Giang (Theo Ukrainska Pravda, Focus, RT)
