Lính cứu hỏa Pháp tại đám cháy rừng ở Saint-Jean-d'Illac, Pháp hôm 27-7 - Ảnh: AFP
Vụ cháy rừng gần thị trấn Saumos, tây nam nước Pháp bùng phát từ hôm 22-7, đến nay đã thiêu rụi hơn 420km² rừng và cây bụi, khiến hơn 240 ngôi nhà bị hư hại hoặc phá hủy, và buộc khoảng 220.000 người tại vùng Gironde phải sơ tán.
Theo Hãng tin AP ngày 27-7, lực lượng cứu hỏa địa phương xác nhận đám cháy đã tạo ra hiện tượng pyrocumulonimbus, còn gọi là "mây lửa", hình thành do sức nóng của đám cháy.
Mây lửa lần đầu được ghi nhận vào khoảng 18h20 ngày 24-7. Hiện tượng này suy yếu vào ban đêm khi độ ẩm tăng, nhưng sau đó lại hình thành nhiều lần.
Đám mây lửa có thể tạo ra hệ thống thời tiết riêng, tạo sét đánh xuống mặt đất và gió mạnh, khiến cháy rừng lan rộng và trở nên khó kiểm soát.
Theo nhà khí tượng học Theodore M. Giannaros (Đài quan sát quốc gia Athens), có thể hình dung đây là một đám lửa trại khổng lồ nóng đến mức cột khói của nó biến thành một đám mây giống như bão.
Tuy nhiên, không phải đám cháy lớn nào cũng tạo được mây lửa. Điều kiện cần là bầu khí quyển phải có lớp không khí rất nóng, khô ở gần mặt đất và lớp không khí mát, ẩm hơn ở phía trên.
Hiện tượng này còn tạo ra các cột lửa xoáy hoặc hiếm hơn là lốc xoáy. Năm 2018, cháy rừng ở bang California (Mỹ) đã tạo ra hiện tượng lốc xoáy khiến một thanh tra cứu hỏa thiệt mạng.
Theo ông Giannaros, một trong những điều nguy hiểm nhất là mây lửa có thể khiến đám cháy lan nhanh hơn tốc độ tổ chức sơ tán. Ngoài ra, lực lượng cứu hỏa sẽ gặp khó khăn do nhiều đám cháy mới liên tục hình thành và việc dập lửa trực tiếp có thể trở nên bất khả thi.
Ảnh chụp vệ tinh cho thấy những cột khói và khu vực bị cháy do cháy rừng ở Le Porge, Pháp hôm 26-7 - Ảnh: AFP/Planet Labs PBC
Mây lửa là hiện tượng hiếm gặp ở châu Âu và thường chỉ xuất hiện trong các vụ cháy nghiêm trọng ở Bắc Mỹ và Úc.
Bồ Đào Nha từng ghi nhận mây lửa trong mùa cháy rừng thảm khốc năm 2017, nhưng Liên đoàn Lính cứu hỏa quốc gia Pháp cho biết chưa từng ghi nhận mây lửa trước đây ở nước này.
Theo Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu và Tổ chức Khí tượng thế giới, châu Âu đang nóng lên nhanh gấp khoảng hai lần mức trung bình toàn cầu kể từ thập niên 1980.
Các đợt nắng nóng ngày càng xảy ra thường xuyên và khắc nghiệt hơn, trong khi hạn hán lan rộng khắp khu vực phía nam châu Âu, khiến rừng khô hơn.
Ông Giannaros cho biết điều kiện nóng hơn và khô hơn tạo nhiều cơ hội để các đám cháy cực đoan hình thành mây lửa. Tuy nhiên, các nhà khoa học hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu dài hạn để xác định hiện tượng này.
