Kết quả đo mật độ xương của tôi thấp hơn trung bình, Z-score dưới -2.0SD thì có nguy hiểm không? (Minh Thảo, 30 tuổi, Hà Nội)
Trả lời:
Xương là những mô sống trong cơ thể, liên tục phân hủy và tái tạo song song, giúp xương khỏe mạnh, cứng cáp. Loãng xương xảy ra khi quá trình hủy xương chiếm ưu thế hơn tạo xương, khiến mật độ, khối lượng và chất lượng xương suy giảm. Xương trở nên xốp, giòn và dễ gãy hơn bình thường.
Loãng xương thường gặp ở người cao tuổi do lão hóa tự nhiên của cơ thể hoặc ở phụ nữ sau mãn kinh do sự suy giảm nội tiết tố estrogen vốn ức chế tế bào hủy xương. Tuy nhiên, người trẻ vẫn có thể bị loãng xương sớm do lối sống ít vận động, ít tiếp xúc ánh nắng mặt trời, chế độ dinh dưỡng kém gây thiếu hụt vitamin D, canxi kéo dài. Các thói quen xấu như hút thuốc lá, uống nhiều bia rượu, lạm dụng thuốc chứa corticoid cũng có thể gây loãng xương sớm. Rối loạn nội tiết và một số bệnh lý mạn tính có thể gây loãng xương thứ phát ở người trẻ.
Tuổi 30, mật độ xương thường đạt đỉnh, nhưng bạn có chỉ số Z-score dưới -2.0SD nghĩa là mật độ xương thấp hơn đáng kể so với tuổi. Đây là dấu hiệu nguy hiểm cần lưu ý.
Bệnh lý tiềm ẩn gây loãng xương thứ phát như bệnh thận, gan, bệnh xương bất toàn, xương thủy tinh, cường giáp, hội chứng Cushing hoặc các bệnh lý tự miễn. Các bệnh lý này thường làm rối loạn nội tiết, giảm hoạt động tế bào tạo xương, cản trở canxi hấp thu vào xương và làm tăng quá trình hủy xương. Loãng xương chỉ là hậu quả thứ phát của bệnh lý chính, người bệnh cần sàng lọc bệnh lý gây nên loãng xương thứ phát để điều trị hiệu quả, tránh được biến cố gãy xương.
Tăng nguy cơ chấn thương vì mật độ xương thấp dễ gây nứt xương, rạn xương dù chỉ va chạm nhẹ. Gãy xương dễ xảy ra khi té ngã, chơi thể thao, tai nạn giao thông hoặc trong sinh hoạt thường ngày, làm suy giảm sức khỏe, khả năng vận động, gián đoạn công việc. Nếu không được điều trị đúng, gãy xương để lại di chứng chậm liền, xương lệch trục, khớp giả, thoái hóa khớp sớm...
Ảnh hưởng dáng vóc và cột sống nếu tình trạng loãng xương kéo dài nhiều năm. Xương yếu làm tăng nguy cơ xẹp đốt sống, cong vẹo cột sống, gây đau lưng mạn tính hoặc giảm chiều cao khi còn trẻ tuổi. Một số người có thể gù lưng, lệch vai hoặc mất cân đối hình thể do hệ xương nâng đỡ không còn vững chắc.
Đau nhức xương khớp thường gặp ở vùng cột sống thắt lưng, cổ, hông hoặc khớp gối. Cơn đau xuất hiện sau khi ngồi lâu, mang vác nặng, chơi thể thao hoặc làm việc sai tư thế trong thời gian dài. Ban đầu, triệu chứng thoáng qua, khi mật độ xương tiếp tục giảm, cảm giác đau nhức có thể xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài nhiều ngày, ảnh hưởng giấc ngủ, khả năng vận động và hiệu suất học tập, làm việc.
Mệt mỏi, giảm sức bền khi vận động do hệ cơ xương nâng đỡ cơ thể kém hơn. Một số người trẻ cảm thấy nhanh mệt khi leo cầu thang, tập gym, đi bộ dài hoặc chơi thể thao dù trước đây vẫn sinh hoạt bình thường. Tình trạng này khiến người bệnh ngại vận động, giảm khả năng luyện tập thể chất, lâu dài làm khối cơ suy giảm thêm và tạo thành vòng xoắn bệnh lý khiến xương ngày càng yếu.
Đo mật độ xương cho người bệnh trẻ. Ảnh minh họa: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
Bạn có mật độ xương thấp nên tới bệnh viện đa chuyên khoa để được khám, sàng lọc kỹ bệnh lý tiềm ẩn nếu có để điều trị sớm. Nếu loãng xương nguyên phát không do bệnh lý khác, bạn nên tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, thường bao gồm thuốc chống hủy xương, bổ sung canxi, vitamin D nếu thiếu hụt. Tái khám định kỳ giúp đánh giá chức năng, mật độ xương và điều chỉnh phác đồ nếu cần thiết.
Ở người trẻ, khả năng phục hồi tốt hơn người lớn tuổi. Điều trị tích cực, đúng nguyên nhân gây loãng xương thứ phát tối thiểu 2-3 năm có thể giúp giảm mức độ loãng xương, ổn định bệnh trong thời gian dài.
ThS.BS Phạm Thu Phương
Phó trưởng khoa Cơ Xương Khớp
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp
