Quy hoạch TP.HCM tầm nhìn 100 năm: Toàn dân dễ tiếp cận nhà ở, giáo dục, y tế

Đó là một trong các chiến lược phát triển và giải pháp đột phá trong báo cáo tóm tắt quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm với những định hướng chiến lược cho tăng trưởng kinh tế và tổ chức không gian.

Chất lượng sống chưa đồng đều do tập trung quá mức ở lõi trung tâm

Báo cáo được ông Sầm Minh Tuấn - Phó giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng) - trình bày tại hội thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM - tầm nhìn 100 năm, sáng 2-6.

Ông Tuấn cho hay thách thức lớn nhất của TP.HCM không nằm ở thiếu tiềm năng phát triển, mà ở khả năng tổ chức lại các nguồn lực và không gian phát triển thành một cấu trúc thống nhất, đa cực và vận hành hiệu quả.

Trong các vấn đề cần giải quyết, theo ông Tuấn, có việc nâng cao chất lượng đô thị cần đặt người dân và năng lực phục vụ của hệ thống đô thị vào trung tâm. Tăng trưởng nhanh trong nhiều thập kỷ đã tạo ra ùn tắc, ngập, ô nhiễm, thiếu không gian xanh, thiếu nhà ở phù hợp khả năng chi trả, quá tải y tế, giáo dục và chênh lệch tiếp cận dịch vụ.

Sau hợp nhất, các vấn đề này có thể mở rộng nếu cấu trúc phát triển không được tổ chức lại. Các cực phát triển mới phải tạo việc làm, nhà ở, trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa, thể thao, không gian công cộng và dịch vụ đô thị để giảm dòng di chuyển về lõi. Hạ tầng xã hội cần được tổ chức theo các lưu vực sống, bán kính tiếp cận, quy mô dân số và đặc điểm lao động của từng vùng.

Từ đó, các đơn vị tư vấn đưa ra một số định hướng giải quyết, trong đó có nâng cao chất lượng sống được triển khai qua hạ tầng xã hội đa tầng, thích ứng nhân khẩu học, nguồn nhân lực, sinh kế và công bằng tiếp cận.

Theo định hướng, hạ tầng xã hội đa tầng của TP.HCM gồm y tế cơ sở, bệnh viện chuyên sâu, trường học, đại học, đào tạo nghề, văn hóa, thể thao, nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, chăm sóc người cao tuổi và dịch vụ cộng đồng... cần phân bố theo lưu vực sống và các cực đô thị, không dồn về lõi trung tâm.

Mặt khác, thích ứng nhân khẩu học cần đáp ứng đồng thời tăng dân số, di cư lao động, nhu cầu chuyên gia, hộ gia đình trẻ và già hóa. Theo đó, TP.HCM cần bổ sung nhà ở phù hợp khả năng chi trả, nhà ở công nhân, khu dân cư thân thiện người cao tuổi, dịch vụ chăm sóc dài hạn và hạ tầng y tế cộng đồng.

"Công bằng tiếp cận và phúc lợi đô thị cần được cụ thể hóa bằng bán kính tiếp cận dịch vụ, chi phí di chuyển, chất lượng nhà ở, tiếp cận y tế, giáo dục, không gian công cộng và hạ tầng số", báo cáo nêu.

Cụ thể hóa mục tiêu phát triển TP.HCM theo nghị quyết của Bộ Chính trị

Trao đổi tại hội thảo, TS Trần Du Lịch - nguyên Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM - cho rằng quy hoạch hiện đại không chỉ phải trả lời câu hỏi TP.HCM sẽ xây thêm những gì, mà còn phải trả lời câu hỏi quan trọng hơn là trong 25, 50, 100 năm tới TP.HCM sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới.

Theo ông Lịch, quy hoạch tổng thể TP.HCM lần này cần cụ thể các mục tiêu phát triển theo tinh thần Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Trong đó, tốc độ tăng GRDP bình quân 10%/năm trong 20 năm 2026-2045 phải đạt 3 chỉ tiêu quan trọng GRDP/người 75.000 USD; chỉ số phát triển con người HDI đạt 0,9 và đạt mức phát thải ròng bằng "0" (mục tiêu của cả nước đến năm 2050).

Giai đoạn 2046-2075, tốc độ tăng GRDP bình quân 6%/năm, GRDP/người đạt 100.000 USD và chỉ số HDI đạt trên 0,9.

Trong khi đó, KTS Trần Ngọc Chính - nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng - nhìn nhận Nghị quyết 09 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của TP.HCM. Trong đó nêu rõ những mục tiêu rất quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao thu nhập bình quân đầu người.

"Để thực hiện được các mục tiêu đó, công tác quy hoạch phải trúng, đúng, khoa học, phù hợp với nhu cầu phát triển và quá trình hội nhập quốc tế. Nội dung quy hoạch là vấn đề quan trọng hàng đầu. Nếu làm tốt công tác này, chúng ta sẽ có cơ sở để hiện thực hóa các mục tiêu mà Nghị quyết 09 đã đề ra", ông Chính nói.

Theo ông Chính, để phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới, quy hoạch cần nhìn nhận TP.HCM là một thành phố biển, siêu đô thị biển. Với tầm quan trọng của TPHCM đối với Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, quy hoạch TP.HCM không thể tách rời quy hoạch vùng.

Trong đó, với diện tích khoảng 6.700km² và hơn 300km bờ biển, TP.HCM cần tính đến mối quan hệ vùng.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng nhìn nhận quy hoạch phải làm rõ mối liên hệ về phát triển của TPHCM đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, đặc biệt là quan hệ của TP.HCM đối với Biển Đông, Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương, các cửa khẩu quốc tế quan trọng.

"Chúng ta không thể tách rời không gian phát triển của TP.HCM khỏi một vùng kinh tế rộng lớn. Trong đó, yếu tố quan trọng mang tính xương sống chính là hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật", ông Chính nhấn mạnh.