Bác sĩ Mai Văn Lực thăm khám cho người bệnh - Ảnh: BSCC
Tiếc nuối vì không thể điều trị cho bệnh nhân kịp thời
Chia sẻ với Báo điện tử Tuổi Trẻ, bác sĩ Lực cho hay bệnh nhân là một người đàn ông trung niên nhập viện cấp cứu vì cơn đau thắt lưng phải dữ dội. Sau khi được xử trí giảm đau, truyền dịch và nhập viện theo dõi, đến sáng hôm sau, khi triệu chứng đau giảm, bệnh nhân kiên quyết xin xuất viện để về điều trị bằng thuốc nam.
Kiểm tra lại hồ sơ bệnh án và kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT), bác sĩ phát hiện người bệnh có viên sỏi niệu quản kích thước khoảng 17 x 11mm, mắc kẹt tại niệu quản, gây tắc nghẽn hoàn toàn đường lưu thông nước tiểu.
Hậu quả là thận phải đã bị ứ nước độ III, nhu mô thận bắt đầu mỏng dần, dấu hiệu cho thấy chức năng thận đang bị đe dọa.
Hình ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT) phát hiện người bệnh có viên sỏi niệu quản - Ảnh: BSCC
Muốn trực tiếp giải thích về mức độ nguy hiểm của bệnh, bác sĩ nhờ điều dưỡng mời bệnh nhân và người nhà vào phòng tư vấn.
Tuy nhiên khi đó người bệnh đã hoàn tất thủ tục xuất viện và rời bệnh viện.
Không yên tâm trước nguy cơ người bệnh có thể mất chức năng thận, bác sĩ Lực quyết định gọi điện theo số điện thoại lưu trong hồ sơ.
Ông giải thích với bệnh nhân viên sỏi đã gây ứ nước thận độ III, khả năng điều trị nội khoa gần như không còn hiệu quả.
Nếu chưa tin tưởng cơ sở điều trị hiện tại, người bệnh hoàn toàn có thể đến bất kỳ bệnh viện chuyên khoa lớn nào để được tư vấn và can thiệp sớm.
Điều khiến bác sĩ lo lắng nhất không phải là cơn đau lưng hiện tại, mà là việc cơn đau đã giảm trong khi viên sỏi vẫn nằm nguyên tại chỗ, tiếp tục âm thầm phá hủy quả thận.
Thế nhưng dù đã được tư vấn, bệnh nhân vẫn lựa chọn trở về uống thuốc nam với lý do trước đây từng uống thuốc và đã tiểu ra được một số viên sỏi nhỏ.
"Câu trả lời ấy khiến tôi chỉ biết thở dài. Tôi không thể ép bệnh nhân điều trị khi họ đã từ chối. Trong đầu tôi lại hiện lên những trường hợp người bệnh điều trị không đúng chỉ định, đến khi nhập viện thì thận đã ứ mủ, mất chức năng, không còn cơ hội cứu chữa", bác sĩ Lực trăn trở.
Cần lựa chọn phương pháp phù hợp nhất
Theo bác sĩ Lực, Việt Nam có nền y học cổ truyền lâu đời với nhiều giá trị đã được khẳng định. Tuy nhiên cũng như y học hiện đại, mỗi phương pháp điều trị đều có chỉ định và giới hạn riêng.
Đối với bệnh sỏi tiết niệu, thuốc nam có thể hỗ trợ trong những trường hợp sỏi nhỏ, thường dưới 5-6mm, bề mặt nhẵn, chưa gây tắc nghẽn và chức năng thận vẫn bình thường. Khi đó tác dụng lợi tiểu và chống viêm của một số dược liệu có thể giúp cơ thể đào thải sỏi theo đường tự nhiên.
Ngược lại, khi viên sỏi đã có kích thước lớn hoặc mắc kẹt tại niệu quản gây tắc nghẽn, đặc biệt đã xuất hiện tình trạng ứ nước thận độ II hoặc độ III, việc kỳ vọng thuốc làm tan sỏi hoặc giúp sỏi tự ra ngoài gần như không khả thi.
Bác sĩ giải thích niệu quản vốn là một ống rất nhỏ. Khi viên sỏi lớn hơn nhiều lần đường kính của niệu quản và đã kẹt lại, thuốc không thể khiến viên sỏi "chui qua" vị trí tắc nghẽn.
Theo bác sĩ, một trong những sai lầm phổ biến của người bệnh sỏi tiết niệu là cho rằng hết đau đồng nghĩa với đã khỏi bệnh. Sau cơn đau quặn thận cấp, cơ thể có cơ chế thích nghi khiến cảm giác đau giảm dần. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa viên sỏi đã biến mất.
Nếu sỏi vẫn tiếp tục gây bít tắc, nước tiểu sẽ không thể lưu thông, khiến thận phía trên ngày càng giãn, ứ nước hoặc ứ mủ. Quá trình này diễn ra âm thầm trong thời gian dài, làm chức năng thận suy giảm từng bước.
Đến khi người bệnh xuất hiện triệu chứng trở lại hoặc phát hiện suy thận, nhiều trường hợp quả thận đã mất chức năng và không còn khả năng bảo tồn.
"Trong khi đó hiện nay y học đã có nhiều kỹ thuật điều trị sỏi tiết niệu hiện đại, ít xâm lấn như tán sỏi nội soi ngược dòng hay tán sỏi qua da giúp loại bỏ sỏi hiệu quả, đồng thời bảo tồn tối đa chức năng thận nếu được can thiệp đúng thời điểm", bác sĩ Lực nói.
