Kỳ thi tốt nghiệp THPT như khâu kiểm tra đầu ra, dù 99% đạt chuẩn cũng không thể bỏ, hay thắc mắc "thi làm gì", mà cần duy trì theo luật và cải tiến, theo Bộ Giáo dục.
Bộ Giáo dục và Đào tạo tối 25/7 chia sẻ quan điểm về kỳ thi tốt nghiệp THPT và những tranh luận về "bỏ kỳ thi hai trong một" thời gian qua.
Bộ cho biết từ năm 2015 khi bắt đầu đổi mới kỳ thi tốt nghiệp THPT, câu hỏi "có cần thiết tồn tại một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia" nhiều lần được đặt ra. Dẫn lại quan điểm của nhiều chuyên gia, Bộ khẳng định kỳ thi là cần thiết.
Lý do là nếu không thi, nhiều giáo viên, học sinh sẽ "không dạy và không học". Ngành giáo dục và xã hội cũng sẽ thiếu kết quả tin cậy về chất lượng giáo dục phổ thông trên cả nước và từng địa phương.
Bộ nhìn nhận không nên đặt vấn đề "năm nào cũng hơn 99% đỗ tốt nghiệp" để thắc mắc "thi làm gì?". Bởi một dây chuyền dù sản xuất 99% sản phẩm đạt chuẩn cũng không thể bỏ khâu kiểm tra đầu ra.
"Việc phát hiện những bất thường trong kết quả thi ở một số địa phương cũng là kết quả của quá trình phân tích dữ liệu kỳ thi, cùng sự công khai, minh bạch dữ liệu đó - điều mà rất ít kỳ thi hiện nay làm được", Bộ nhấn mạnh.
Ngoài ra, để đáp ứng những yêu cầu của Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục, cả nước cần có một cơ chế đánh giá chuẩn đầu ra thống nhất, khách quan, tin cậy.
"Việc tiếp tục duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa phù hợp với chủ trương của Đảng, quy định của Luật", Bộ kết luận.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn "hai trong một"
Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là "hai trong một".
Hiện kỳ thi này có nhiệm vụ xét công nhận tốt nghiệp; đồng thời đánh giá mức độ đạt chuẩn học sinh trên diện rộng như phân tích ở trên. Tuyển sinh đại học là quyền tự chủ của các trường. Tuy nhiên, với quy mô, mức độ chuẩn hóa và khả năng so sánh, kết quả thi vẫn là một nguồn dữ liệu mà các trường có thể lựa chọn. Những trường có đủ năng lực vẫn tổ chức kỳ thi riêng.
Thực tế, các đại học dùng 7 phương thức tuyển sinh chính. Năm ngoái, nhóm trúng tuyển và nhập học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm khoảng 50,3%. Còn lại là trúng tuyển bằng học bạ (29,2%), xét kết hợp điểm thi và các tiêu chí khác (16,3%)...
Thời gian tới, Bộ dự kiến cải tiến kỳ thi. Ngân hàng câu hỏi được chuẩn hóa, phân tích độ khó, độ tin cậy. Trí tuệ nhân tạo được đưa vào các khâu, nhằm giảm thời gian phân tích, đối sánh cũng như nhanh chóng phát hiện bất thường. Những hành vi cố ý can thiệp sẽ bị xử lý "đủ sức răn đe".
Kỳ thi còn có thể chia nhiều đợt trong năm, thậm chí tổ chức theo môn riêng và một số bài thi tổng hợp.
Song song tăng cường tự chủ tuyển sinh, Bộ cũng "siết chặt" không để tái diễn việc "trăm hoa đua nở", gây khó khăn, tốn kém, áp lực và bất bình đẳng cho thí sinh và tốn kém chung cho toàn xã hội. Dự kiến, Bộ ban hành chuẩn tối thiểu cho kỳ thi độc lập, quy đổi tương đương, công bố phổ điểm, bảo mật, lưu trữ dữ liệu và giải quyết khiếu nại.
Học sinh thi tốt nghiệp tại TP HCM, tháng 6/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Thanh Hằng
