Cử tri TP HCM đề nghị nâng mức doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh lên 3 tỷ đồng mỗi năm, nhưng Bộ Tài chính cho rằng chưa có cơ sở điều chỉnh.
Nội dung này được nêu trong văn bản Bộ Tài chính trả lời kiến nghị cử tri TP HCM sau kỳ họp Quốc hội thứ nhất khóa XVI. Theo đó, cử tri TP HCM cho biết quy định miễn thuế với hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng mỗi năm trở xuống chưa phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo phản ánh, nhiều hộ kinh doanh có doanh thu từ 1-2 tỷ đồng mỗi năm, sau khi trừ chi phí chỉ còn mức lợi nhuận tương đương thu nhập của người lao động làm công ăn lương. Ví dụ, trường hợp hộ có doanh thu khoảng 500 triệu đồng một năm, nếu lợi nhuận khoảng 10%, thu nhập thực tế chỉ khoảng 4,2 triệu mỗi tháng.
Hiện nhiều quốc gia đã nâng mức doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh. Chẳng hạn, Trung Quốc tăng ngưỡng này lên hơn 4 tỷ đồng một năm, nhằm khuyến khích phát triển kinh doanh.
Từ đó, cử tri TP HCM kiến nghị cơ quan quản lý nghiên cứu nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên khoảng 3 tỷ đồng một năm để tạo điều kiện tích lũy, ổn định sản xuất, đời sống. Họ cũng đề nghị nghiên cứu cách tính phù hợp tại các đô thị lớn - nơi chi phí thuê mặt bằng, nhân công, nguyên vật liệu ở mức cao - để tránh cào bằng, khuyến khích kinh doanh.
Một gian hàng tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội). Ảnh: Giang Huy
Đây không phải lần đầu đề xuất nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên 3 tỷ đồng được đưa ra. Tại kỳ họp Quốc hội hồi tháng 4, ông Nguyễn Duy Thanh (Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cà Mau) cũng kiến nghị nâng ngưỡng từ mức 1 tỷ đồng theo phương án của Bộ Tài chính lên 3 tỷ đồng mỗi năm.
Theo tính toán của ông Thanh, mức doanh thu 3 tỷ đồng mỗi năm tương đương 250 triệu đồng một tháng. Sau khi trừ chi phí mặt bằng, nhân công và lãi vay, lợi nhuận thực tế của hộ kinh doanh chỉ còn khoảng 8-10% (tương đương 20-25 triệu đồng). Đây là mức thu nhập khá thấp cho gia đình 4 người, bình quân khoảng 5 triệu đồng mỗi người.
Trả lời kiến nghị cử tri TP HCM, Bộ Tài chính cho biết Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và các nghị định hướng dẫn đã nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh từ 100 triệu lên 1 tỷ đồng mỗi năm.
Như vậy, hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Trường hợp doanh thu trên 1-3 tỷ đồng, họ được lựa chọn nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí). Nếu tính thuế trên thu nhập, họ sẽ được khấu trừ các chi phí thực tế như nguyên vật liệu, tiền lương, bảo hiểm, khấu hao tài sản, điện nước, thuê tài sản, lãi vay và khoản chi trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh.
Bộ Tài chính cho biết việc nâng ngưỡng doanh thu lên 1 tỷ đồng giúp khoảng 2,5 triệu hộ, cá nhân kinh doanh, tương đương 83,3% số hộ kinh doanh, được miễn thuế. Ước tính ngân sách giảm thu khoảng 16.650 tỷ đồng so với trước đây.
Theo cơ quan này, việc quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế khác nhau giữa đô thị đặc biệt như TP HCM và địa phương khác sẽ tạo phân biệt giữa các khu vực, không khuyến khích kinh doanh tại địa bàn khó khăn hơn. Nhiều quốc gia cũng quy định một ngưỡng doanh thu chung trên phạm vi cả nước thay vì theo từng địa bàn.
Bộ cũng cho rằng các chính sách mới về thuế với hộ kinh doanh mới được Quốc hội thông qua cuối 2025, bắt đầu thực hiện từ đầu năm nay. Do đó, cơ quan quản lý cần thêm thời gian để đánh giá hiệu quả trước khi xem xét điều chỉnh.
Ngoài ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh, cử tri TP HCM cũng cho rằng mức giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân (người nộp thuế 15,5 triệu
đồng, mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu đồng một tháng) chưa phù hợp thực tế,
đặc biệt tại các đô thị lớn. Do đó, họ kiến nghị quy định giảm trừ gia cảnh hàng năm hoặc quý phù hợp kinh tế, mức sống của người dân theo vùng. Điều này nhằm đảm bảo mức giảm trừ sát với thực tế trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho biết mức giảm trừ hiện hành đã được tính toán dựa trên nhiều yếu tố, tăng khoảng 1,4 lần so với năm 2025. Ngoài giảm trừ gia cảnh, từ 1/7 người nộp thuế còn được giảm trừ thêm các khoản chi cho y tế và giáo dục. Như vậy, trường hợp cá nhân có một người phụ thuộc và phát sinh các khoản giảm trừ này sẽ chỉ phải nộp thuế khi thu nhập từ khoảng 28,63 triệu đồng mỗi tháng.
Bộ cho rằng việc điều chỉnh mức giảm trừ hàng năm hoặc theo từng địa phương sẽ làm giảm tính ổn định của chính sách và gây khó khăn cho quản lý thuế. Bên cạnh đó, mức giảm trừ gia cảnh theo mặt bằng chung của xã hội, không phân biệt người thu nhập thấp hay cao, nhu cầu tiêu dùng và các địa bàn khác nhau. Kinh nghiệm các nước cũng quy định tương tự Việt Nam.
Ngoài ra, cơ quan này cũng cho rằng việc quản lý thuế sẽ phức tạp do người lao động thường xuyên di chuyển giữa các địa phương. Mặt khác, việc sáp nhập địa giới hành chính cũng khiến mức sống, chi phí sinh hoạt ngay trong một tỉnh thành có sự chênh lệch lớn.
Phương Dung
