Đừng hoảng khi con có bàn chân bẹt

Trong thời đại thông tin bùng nổ hiện nay, cha mẹ dễ dàng tiếp cận hàng trăm bài viết, video về sức khỏe con cái chỉ sau vài lần click.

Chính sự đa dạng thông tin cùng tình yêu thương và tâm lý lo lắng quá mức đã khiến một hiện tượng hoàn toàn bình thường như bàn chân bẹt ở trẻ em vô tình trở thành nỗi ám ảnh của nhiều phụ huynh, đôi khi cả một số nhân viên y tế.

Nhiều cha mẹ thấy lòng bàn chân con phẳng lì đều lo lắng con bị bệnh lý, lo con sẽ đi đứng khó khăn, đau khớp sau này, thậm chí ảnh hưởng đến tương lai. Nhưng sự thật không phức tạp như lo lắng của cha mẹ và sự nhiễu loạn thông tin hiện đại.

Trẻ sơ sinh đều có bàn chân bẹt khi sinh ra và đa số trường hợp bàn chân bẹt không ảnh hưởng đến chức năng vận động, sinh hoạt của trẻ.

Một số nghiên cứu uy tín đã chỉ ra đến 97% trẻ dưới 2 tuổi có bàn chân bẹt, 54% trẻ dưới 6 tuổi có bàn chân bẹt.

Các nghiên cứu trong khoảng 50 năm trở lại đây cho thấy 20-37% dân số có hội chứng bàn chân bẹt, tùy từng nghiên cứu. Vì vậy bàn chân bẹt hoàn toàn không phải là bất thường hiếm gặp.

Bàn chân bẹt ở trẻ em là bình thường trong giai đoạn phát triển

Vòm gan chân có ba dạng là: bàn chân bình thường, bàn chân bẹt, bàn chân vòm cao. Trong đó bàn chân bẹt là tình trạng một hoặc cả hai bàn chân có ít hoặc không có vòm, quá trình phát triển của trẻ, vòm gan chân cũng được phát triển dần và trở nên rõ hơn từ khoảng 6 tuổi trở lên.

Trong trường hợp vòm gan chân vì lý do nào đó không thể phát triển cao lên như bình thường, trẻ sẽ xuất hiện bàn chân bẹt. Ngược lại, một số trường hợp bất thường khác trong cấu trúc giải phẫu hoặc trương lực cơ có thể khiến bàn chân có dạng vòm cao.

Một nghiên cứu trên hơn 2.000 người chơi thể thao cho thấy có đến 12,8% có bàn chân bẹt và không tìm thấy sự liên quan giữa hình dạng bàn chân với triệu chứng đau và hạn chế chức năng bàn chân. Cho nên bàn chân bẹt chỉ là một trong số các yếu tố có thể gây đau bàn chân hoặc hạn chế vận động mà không phải là nguyên nhân chính.

Vì vậy, cho dù có bàn chân bẹt nhưng chức năng vận động bình thường thì cũng chưa cần phải thực hiện điều trị hay các biện pháp can thiệp.

Cha mẹ thực sự cần quan tâm khi nào?

Hầu hết trường hợp không cần can thiệp. Cha mẹ hoàn toàn có thể yên tâm nếu con: Không kêu đau chân, mỏi chân khi vận động. Dáng đi bình thường, chạy nhảy vui vẻ. Hai chân đối xứng nhau. Không khập khiễng hay vấp ngã bất thường.

Nên đưa trẻ đi khám khi có các dấu hiệu sau:

1. Trẻ đau chân, đau mắt cá, đầu gối, hông hoặc lưng.

2. Dáng đi bất thường, chân xoay vào hoặc ra nhiều.

3. Chỉ một bên chân bẹt (không đối xứng).

4. Trẻ trên 7-8 tuổi mà vòm chân vẫn hoàn toàn phẳng và có triệu chứng.

5. Trẻ thừa cân hoặc có tiền sử gia đình bị bàn chân bẹt nặng.

Bác sĩ phục hồi chức năng khi thăm khám cho trẻ ngoài khảo sát tình trạng toàn thân còn lượng giá hệ vận động thông qua quan sát và kiểm tra sự phát triển vận động thô (gross motor), vận động tinh, dáng đi, tư thế và hệ cơ - xương - khớp - cột sống. Đây là phần rất quan trọng khi theo dõi trẻ, chứ không đơn thuần với các vấn đề như bàn chân bẹt và cột sống đơn thuần.

Trường hợp có tình trạng bàn chân bẹt, đa số trường hợp trẻ có bàn chân bẹt linh hoạt, không có triệu chứng và vòm gan chân sẽ cải thiện theo tuổi, vậy nên không cần bất kỳ một biện pháp điều trị gì mà chỉ cần theo dõi định kỳ.