Từ Bắc vào Nam, các món nem, tré hay chạo đều có nguyên liệu gần gũi, phối vị mộc mạc, tạo nên một hương vị hấp dẫn.
Nem tai thính Hà Nội
Nem tai Hà Nội cuốn vị và ấn tượng bởi tai giòn sần sật, dậy mùi thơm của thính gạo, chút the cay từ ớt. Khi ăn, lấy vỏ bánh đa nem, thêm rau sống, chút bún, vài ba miếng tai cuộn tròn lại chấm nước mắm chua ngọt. Nem tai cuốn vị ở sự cân bằng: béo nhưng không ngấy, thơm mà vẫn thanh vị.
Nem chạo chân giò
Thịt chân giò băm hoặc giã nhuyễn trộn cùng bì thái sợi, riềng, sả rồi hấp hoặc rang khô nhẹ. Khi ăn cảm nhận rõ độ dẻo mềm của thịt quyện với mùi thơm cay ấm của riềng và cái dai sật của bì lợn. Đây là món thường xuất hiện trong các dịp sum vầy vùng Hà Nam Ninh cũ. Món này ăn kèm rau sống, sung muối và chén nước mắm tỏi ớt khá bắt vị.
Nem nắm Giao Thủy
Món ăn mang vẻ mộc mạc đặc trưng của Nam Định. Thịt nạc luộc chín thái nhỏ trộn với bì lợn và thính gạo rang vàng thơm, nắm thành từng nắm vừa tay. Món này không cầu kỳ gia vị nhưng đòi hỏi thính phải thơm và khô ráo để tạo vị bùi ngậy đặc trưng. Khi ăn cuốn lá sung, đinh lăng, chấm nước mắm truyền thống mới đúng điệu. Cảm giác đầu tiên là vị bùi của thính, sau đó là độ dai giòn của bì và hậu thơm rất lâu nơi đầu lưỡi.
Nem Phùng
Sở dĩ có tên gọi Nem Phùng vì có xuất xứ từ thị trấn Phùng, nay thuộc huyện Đan Phượng, Hà Nội. Món ăn dân dã này len lỏi và dần phổ biến, được nhiều người Hà thành yêu thích mỗi khi tề tựu bạn bè, hay trong các cỗ chạp hiếu hỉ.
Thịt lợn và bì thái sợi được trộn cùng thính rồi gói trong lá sung hoặc lá chuối nhỏ. Nem Phùng vị đậm và bùi hơn nem tai, càng nhai càng hấp dẫn. Người Hà Nội thường ăn nem Phùng như món quà chiều, nhẩn nha cùng chén trà hoặc chút rượu nhạt. Cái thú của món ăn này nằm ở cảm giác "ăn chơi" nhưng nhẹ bụng mà vẫn đầy hương vị.
Tré Huế
Nếu các món nem thính miền Bắc thiên về vị bùi thơm của thính thì tré nổi bật bởi vị chua nhẹ lên men tự nhiên, thơm mùi riềng, tỏi và mè rang. Tai heo, thịt đầu, bì lợn được thái nhỏ, trộn gia vị rồi gói trong lá chuối, bên ngoài bọc rơm như một "cây chổi nhỏ". Khi mở tré, mùi thơm lên men đặc trưng bung ra rất kích thích vị giác. Ăn tré cảm nhận rõ sự hòa quyện giữa chua, cay, mặn, ngọt như đúng tinh thần ẩm thực Huế cầu kỳ nhưng sâu vị.
Nem chạo
Món ăn này gợi nhớ những bữa nhậu bình dân mà tinh tế của người Bắc. Khác với nem tai dùng tai luộc thái mỏng, nem chạo thường sử dụng thịt nạc vai hoặc chân giò rang săn rồi trộn cùng bì, riềng, sả và thính. Mùi thơm của gạo rang hòa với vị cay nhẹ của riềng khiến món ăn vừa gần gũi vừa rất bắt vị. Nem chạo ngon khi ăn cùng lá sung non, rau thơm và chén tương ớt hoặc nước mắm pha chua cay.
Dù mang nhiều tên gọi và cách chế biến khác nhau, các món nem, tré hay chạo đều có điểm chung là tận dụng kỹ thuật lên men, rang thính và phối hợp rau thơm để tạo chiều sâu hương vị. Đó không chỉ là món ăn mà còn phản ánh cách người Việt xưa bảo quản thực phẩm, cân bằng vị giác và biến những nguyên liệu quen thuộc thành nét riêng của từng vùng miền.
Bùi Thủy
