Chính quyền Hong Kong cấm căn hộ dưới 8 m2 nhằm xóa sổ "nhà hộp diêm", nhưng lại đẩy hơn 220.000 người nghèo vào cảnh mất nơi ở.
Lisa Lau, 48 tuổi, cư dân Hong Kong, nằm xem phim cổ trang trên chiếc giường chiếm gần hết diện tích căn phòng siêu nhỏ, cố quên đi nỗi lo về việc sắp bị đuổi khỏi nhà.
Những căn phòng siêu nhỏ, diện tích chỉ khoảng 3m2 như vậy được gọi là "nhà hộp diêm", được tạo ra bằng cách chia một căn hộ lớn thành nhiều phòng nhỏ hơn. Loại hình nhà ở này đang dần bị xóa sổ sau khi luật quản lý được chính quyền Hong Kong ban hành có hiệu lực từ tháng 3.
Lisa Lau, 48 tuổi, trong căn phòng siêu nhỏ chất đầy đồ đạc ở Cửu Long, Hong Kong, ngày 30/4. Ảnh: AFP
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình yêu cầu chính quyền đặc khu Hong Kong giải quyết triệt để vấn đề nhức nhối về nhà ở, hệ quả của nhiều thập kỷ phát triển trong bất bình đẳng, thiếu hụt nhà ở trầm trọng và giá thuê cao ngất ngưởng.
Thời hạn cải tạo lại các căn hộ chia nhỏ mà chính quyền Hong Kong đưa ra là năm 2030, nhưng một số chủ nhà đã bắt đầu gửi thông báo trục xuất tới người thuê.
"Tôi cứ ở đây được ngày nào hay ngày nấy", Lau, người đang nhận trợ cấp xã hội và đã nhận được thông báo phải trả lại nhà từ vài tháng trước, chia sẻ.
"Tôi cũng chẳng biết phải đi đâu", Lau nói. Cô sống dựa vào khoản trợ cấp 930 USD một tháng, trong đó 330 USD đã dành cho việc thuê nhà. "Tôi đang đau đầu lắm đây".
Quy định mới của chính quyền Hong Kong cấm các căn phòng có diện tích nhỏ hơn 8 m2, nâng cao tiêu chuẩn an toàn và vệ sinh như phải có ít nhất một cửa sổ mở được, có bồn rửa mặt và nhà vệ sinh trong phòng.
Chính quyền ước tính có hơn 220.000 người trong số 7,5 triệu cư dân của thành phố đang sống trong "nhà hộp diêm" với một phần ba số nhà trong diện cần cải tạo.
Căn phòng nhỏ của Lau là một trong 9 phòng của một căn hộ, ngăn cách bằng những vách gỗ mỏng, bên trong một tòa nhà 60 năm tuổi ở Thâm Thủy Bộ, một trong những khu phố nghèo nhất Hong Kong.
Tòa nhà Yee Wa ở Cheung Sha Wan, nơi các căn hộ được chia nhỏ là nơi sinh sống của người dân ở Cửu Long, Hong Kông, ngày 21/5. Ảnh: AFP
Vì không có nhà bếp, cô nấu súp hoặc mì bằng nồi cơm điện đặt ngay trên giường. Lau phải dùng nhà vệ sinh và phòng tắm chung, dán một tấm xốp chắn ngang chân cửa ra vào để ngăn gián chuột bò vào.
Dù điều kiện sống chật chội, Lau vẫn ngần ngại rời khỏi khu vực quen thuộc, nơi cô đã xây dựng được các mối quan hệ xã hội. Cô hy vọng đơn xin chuyển đến một khu nhà gần đó sẽ được phê duyệt.
"Chỉ cần chủ nhà không đến đuổi đi, chúng tôi cảm thấy rất bình yên và thoải mái", cô nói.
Cục Nhà ở Hong Kong cho biết hơn 100 hộ gia đình đã dọn ra khỏi tòa nhà của Lau và cơ quan này đang hỗ trợ 40 hộ còn lại tìm nơi ở phù hợp.
Hiệp hội Tổ chức Cộng đồng (SoCO), một tổ chức phi chính phủ hỗ trợ các nhóm yếu thế, nhận định cuộc cải cách này có thể giúp cải thiện phần nào những môi trường sống tồi tệ nhất tại Hong Kong.
Tuy nhiên, bà Sze Lai-shan, phó giám đốc SoCO, cho rằng chính quyền cần phải cung cấp thêm nhiều nhà ở xã hội, đặc biệt là ở các khu vực trung tâm.
"Đừng kỳ vọng những người đang sống trong các căn hộ siêu nhỏ này có thể chuyển ngay vào các căn hộ cơ bản mới. Họ sẽ không có đủ khả năng chi trả", bà nói. "Rất nhiều người nghèo nhất sẽ phải phụ thuộc hoàn toàn vào chính sách tái định cư của chính quyền".
Theo bà Sze, tổ chức từ thiện này ghi nhận khoảng 300 hộ gia đình đang bị đe dọa trục xuất cưỡng chế khỏi "nhà hộp diêm". Một số cư dân đã được chuyển đến các khu nhà ở xã hội hoặc nhà tạm cư, số còn lại đành dọn sang những căn hộ kém chất lượng khác.
Bà Liu Xiaoli, người cũng đối mặt với nguy cơ bị đuổi khỏi nhà, phải làm hai công việc bán thời gian là đầu bếp và lao công để trang trải cuộc sống sau ly hôn, đồng thời chu cấp cho con gái và cháu ngoại ở Trung Quốc đại lục.
Liu Xiaoli, 63 tuổi, nhìn ra ngoài từ căn hộ siêu nhỏ tại Cửu Long, hôm 30/4. Ảnh: AFP
"Nếu giá thuê nhà ở đây hoặc những nơi khác tăng lên, tôi thực sự không thể gánh nổi", người phụ nữ 63 tuổi nói, cho hay không thể tìm được chỗ ở khác quanh khu vực.
"Tôi không thể tìm được bất kỳ căn hộ nào đáp ứng được yêu cầu của chính quyền", bà nói. "Hiện tại, tôi đang trì hoãn được ngày nào hay ngày đó".
Chính quyền Hong Kong cho biết đã "tăng đáng kể nguồn cung nhà ở xã hội" với mục tiêu xây dựng khoảng 196.000 căn hộ trong 5 năm tới, đồng thời đẩy nhanh quy trình xử lý cho các cư dân đang nằm trong danh sách chờ thuê nhà.
Một phát ngôn viên của Cục Nhà ở tuyên bố các biện pháp này sẽ góp phần giảm nhu cầu đối với nhà hộp diêm, từ đó kìm hãm giá thuê nhà.
Tuy nhiên, quy định mới lại không áp dụng cho "nhà quan tài", thuật ngữ để chỉ những chiếc hộp ngủ được xếp chồng lên nhau như giường tầng trong các khu ký túc xá tồi tàn.
Ông Wan trong "nhà quan tài" ở Cửu Long ngày 4/5. Ảnh: AFP
Ông Wan Hon-cheung, 64 tuổi, đã sống trong một chiếc hộp gỗ ép chỉ bằng kích thước của một chiếc giường đơn suốt 10 năm qua. Ông hy vọng chính quyền cũng sẽ cải thiện điều kiện sống cho những cư dân có hoàn cảnh như mình.
Ông thường xuyên bị rệp cắn và phải chống gậy đi lại, khiến việc leo lên leo xuống giường vô cùng khó khăn.
"Đối với tầng lớp lao động nghèo như chúng tôi, đây là thực tế, chẳng có gì để phàn nàn cả", ông nói.
Hồng Hạnh (Theo AFP)
