Từ ý tưởng thu phí eo biển Hormuz đến việc khơi lại tranh cãi về bầu cử 2020, ông Trump đã trải qua một tuần đầy tranh cãi, làm nản lòng các đồng minh Cộng hòa.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 13/7 bắt đầu một tuần mới với tuyên bố sẽ lập tức thu phí 20% đối với các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, gây bất ngờ cho các đồng minh quốc tế và ngay cả một số cố vấn trong chính quyền.
"Từ giờ trở đi, Mỹ sẽ trở thành người bảo vệ eo biển Hormuz", ông viết trên mạng xã hội Truth Social.
Tàu thuyền đang neo đậu trên eo biển Hormuz ngoài khơi thành phố Bandar Abbas, Iran, ngày 17/6. Ảnh: AP
Theo các nguồn tin thân cận, ngay sau khi ông Trump đưa ra thông báo vào sáng 13/7, các trợ lý tại Nhà Trắng phải tất bật xây dựng phương án hậu cần cho một hệ thống thu phí chưa từng có tiền lệ, với những câu hỏi như ai sẽ trả tiền và thu như thế nào.
Nhiều quan chức và nhà phân tích bên ngoài lúc đầu nghĩ các hãng vận tải biển sẽ chịu phí, nhưng mọi chuyện càng thêm rối rắm khi ông Trump tuyên bố vào cuối ngày rằng các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh mới là bên phải trả tiền.
Lãnh đạo các nước đồng minh vùng Vịnh cũng khẩn trương liên lạc qua điện thoại với Tổng thống Trump để thuyết phục ông rút lại một đề xuất dường như được đưa ra một cách ngẫu hứng.
Một ngày sau, ông Trump đảo ngược quyết định và từ bỏ kế hoạch thu phí eo biển Hormuz, sau khi tuyên bố các quốc gia vùng Vịnh đã cam kết sẽ rót thêm những khoản đầu tư mới vào Mỹ.
Nhiều nhà lập pháp đảng Cộng hòa và trợ lý Nhà Trắng đã thở phào với thông báo này. Họ lo ngại các lệnh hạn chế mới do ông Trump đưa ra sẽ chỉ càng đẩy giá xăng dầu lên cao, làm tăng thêm áp lực chính trị lên đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, nơi chi phí sinh hoạt là vấn đề được cử tri Mỹ quan tâm nhất.
Cùng ngày, ông Trump bị bất ngờ khi biết Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa Markwayne Mullin quyết định cấm đặc vụ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) chặn xe bắt người, sau các vụ nhân viên ICE bắn chết hai người nhập cư trong vòng một tuần, theo các nguồn tin am hiểu vấn đề.
Lệnh cấm được đưa ra sau những cuộc biểu tình phản đối ICE tại Maine và Texas, hai bang ủng hộ đảng Cộng hòa. Nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa đã bày tỏ lo ngại về ảnh hưởng bất lợi từ làn sóng phản đối ICE như vậy với triển vọng của họ trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết Tổng thống Trump đã không được Bộ trưởng Mullin báo cáo về quyết định này trước khi nó bị rò rỉ cho báo chí, và ông cảm thấy động thái đó khiến bản thân trông có vẻ yếu thế.
Biểu tình phản đối vụ nhân viên ICE bắn chết người ở Biddeford, bang Maine ở Mỹ ngày 17/7. Ảnh: AP
Sáng 15/7, ông Trump lập tức đảo ngược quyết định của Mullin. "Chúng ta phải mạnh mẽ, cứng rắn và khôn ngoan. Chúng ta không thể từ bỏ một trong những công cụ chống tội phạm quan trọng và hiệu quả nhất của ICE", ông viết trên mạng Truth Social.
Chiều hôm đó, Tổng thống Mỹ tiếp tục tuyên bố ủng hộ xây dựng các trung tâm dữ liệu và chỉ trích Thống đốc New York Kathy Hochul, thành viên đảng Dân chủ, vì đã ban hành lệnh tạm hoãn các trung tâm mới trong vòng một năm.
Trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump mô tả các trung tâm dữ liệu là "lớn, mạnh, táo bạo và là những cỗ máy in tiền".
Điều này đi ngược lại với làn sóng dư luận khi có tới hơn 70% người Mỹ phản đối các trung tâm dữ liệu mới tại cộng đồng của họ, theo khảo sát của Gallup hồi tháng 3 vừa qua. Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho hay các cố vấn chính trị đã bất bình với quyết định này của ông Trump, lo ngại rằng điều đó sẽ gây tổn hại đến đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ.
Bài phát biểu gây nản lòng
Khi các ồn ào chưa kịp lắng xuống, Tổng thống Trump tiếp tục khiến các cố vấn bất an khi tuyên bố sẽ thực hiện bài phát biểu vào giờ vàng hôm 16/7 trên truyền hình, trong đó ông sẽ đưa ra những "thông tin chấn động" về cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.
Khi ông Trump tiết lộ rằng thông điệp chính của bài phát biểu là những hoài nghi về tính liêm chính của cuộc bầu cử, nhiều thành viên đảng Cộng hòa và thậm chí một số cố vấn thân cận của chính Tổng thống đã khuyên ông không lên sóng.
Các nguồn tin cho biết ông Trump đã không nghe lời khuyên từ các đồng minh về việc ngừng tranh cãi về cuộc bầu cử năm 2020 để tập trung vào tương lai. Khi thất bại trước ông Joe Biden năm đó, ông Trump đã đệ trình khoảng 60 đơn kiện, cáo buộc cuộc bầu cử "gian lận", nhưng đều bị các tòa án bác bỏ.
Sau khi tái đắc cử, ông Trump gần đây đã chỉ định Bill Pulte, người đứng đầu Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang và có ít kinh nghiệm về an ninh quốc gia, làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia và trao cho ông này thẩm quyền điều tra về các cáo buộc gian lận bầu cử.
Một số trợ lý Nhà Trắng đã tỏ ra lo ngại trước việc Pulte được chọn làm người đứng đầu cơ quan tình báo hàng đầu đất nước, thậm chí cho rằng ông này sẽ chuyển những thông tin tình báo chưa được kiểm chứng tới Tổng thống.
Dù vậy, Pulte vẫn nhậm chức và đến trụ sở Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia với chỉ thị của Tổng thống về việc sa thải loạt nhân sự cũ và công bố những tài liệu mật về cuộc bầu cử năm 2020.
Vài tuần trước, Pulte báo cáo với Tổng thống về những phát hiện mà ông cho là liên quan đến "can thiệp bầu cử". Những thông tin đó đã thu hút sự chú ý từ ông Trump và khơi dậy mong muốn thực hiện một bài phát biểu trước toàn quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Washington ngày 13/7. Ảnh: AP
Trong quá trình chuẩn bị cho bài phát biểu, một số cố vấn đã cảnh báo ông Trump không nên công bố thông tin tình báo vốn đã được các quan chức xem xét và phần lớn đã bị bác bỏ trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.
Nhưng ông Trump dường như rất muốn công bố chúng nhằm gây áp lực buộc quốc hội thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ (SAA) mà ông đang theo đuổi, vốn sẽ hạn chế việc bỏ phiếu qua thư và yêu cầu cử tri cung cấp bằng chứng là công dân Mỹ khi đăng ký bỏ phiếu.
Trong bài phát biểu 25 phút trên truyền hình, ông Trump hầu như chỉ nhắc lại những cáo buộc về gian lận bầu cử đã bị tòa án bác bỏ, trong khi không đưa ra được bằng chứng mới nào.
Các đồng minh của ông Trump lập luận rằng việc tập trung vào tính liêm chính của bầu cử là cách để thôi thúc khối cử tri bảo thủ cốt lõi. Họ lưu ý rằng các cử tri đảng Cộng hòa phần lớn đều ủng hộ luật định danh cử tri.
Tuy nhiên, các thành viên khác của đảng Cộng hòa lại bày tỏ sự thất vọng và mệt mỏi. Một số người trong đảng Cộng hòa lo ngại ông Trump không tập trung đúng mức cho các vấn đề kinh tế mà cử tri quan tâm nhất, cũng như về cuộc chiến Iran, trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ mà đảng có nguy cơ mất đa số ghế tại quốc hội.
"Khi các ông bố bà mẹ trằn trọc không ngủ được hàng đêm, tôi cho rằng điều họ lo lắng nhất chính là chi phí sinh hoạt. Đó là những gì tôi nghĩ. Nhưng ông ấy là Tổng thống và là người được người dân bầu ra, ông ấy có quyền nói về bất cứ điều gì mình muốn", thượng nghị sĩ John Kennedy, thành viên đảng Cộng hòa, nói.
Thượng nghị sĩ Thom Tillis ví von bài phát biểu của ông Trump "như chương trình truyền hình rất hay, có điều bạn đã xem đi xem lại nó quá nhiều rồi".
Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)
