Tôi có thói quen nằm ngửa khi ngủ nhưng thức dậy lại chuyển sang nằm nghiêng. Ngủ nghiêng trái, nghiêng phải hay nằm ngửa thì tốt hơn cho sức khỏe? (Lan, TP HCM)
Trả lời:
Câu hỏi của bạn cũng là băn khoăn của rất nhiều người. Thực tế, không có một tư thế ngủ nào được xem là "tốt nhất" cho tất cả. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Nằm ngửa là tư thế trung tính, giúp cột sống, cổ và vai duy trì vị trí tự nhiên, giảm áp lực lên các khớp. Nếu kê gối vừa phải, tư thế này còn giúp hạn chế trào ngược dạ dày - thực quản và giảm nếp nhăn da mặt do không bị tì đè.
Tuy nhiên, nhược điểm lớn của nằm ngửa là dễ làm nặng tình trạng ngáy và ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Khi nằm ngửa, lưỡi và các mô mềm vùng hầu họng có xu hướng tụt ra sau, làm hẹp đường thở. Vì vậy, người ngáy nhiều, mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ hoặc thừa cân nên hạn chế tư thế này.
Nằm nghiêng là tư thế được khuyến khích nhiều nhất ở người trưởng thành vì giúp đường thở thông thoáng hơn, giảm ngáy và các cơn ngưng thở khi ngủ. Nghiêng trái có lợi hơn cho người bị trào ngược dạ dày - thực quản do vị trí của dạ dày khiến axit khó trào ngược lên thực quản. Phụ nữ mang thai nên nằm nghiêng trái để cải thiện tuần hoàn máu về tim và tăng tưới máu cho thai nhi. Nghiêng phải phù hợp với người suy tim vì giảm áp lực lên tim, nhưng lại có xu hướng làm triệu chứng trào ngược nặng hơn.
Ngoài ra, một số nghiên cứu gần đây cho thấy hệ thống glymphatic - cơ chế giúp não "dọn dẹp" các chất chuyển hóa, trong đó có beta-amyloid liên quan bệnh Alzheimer - hoạt động hiệu quả hơn khi ngủ ở tư thế nằm nghiêng so với nằm ngửa hoặc nằm sấp, ít nhất trên mô hình động vật. Hiện vẫn cần thêm nghiên cứu ở người, song đây cũng là một lý do để ưu tiên tư thế nằm nghiêng.
Nằm sấp là tư thế ít được khuyến khích nhất vì khiến cổ phải xoay trong thời gian dài, làm tăng áp lực lên cột sống cổ và thắt lưng, dễ gây đau mỏi sau khi ngủ dậy.
Bạn vào giấc khi nằm ngửa nhưng thức dậy lại nằm nghiêng là hoàn toàn bình thường. Trong một đêm ngủ, mỗi người thường thay đổi tư thế nằm khoảng 10-30 lần. Đây là cơ chế sinh lý tự nhiên giúp giảm áp lực tì đè lên da, cơ và khớp, đồng thời cơ thể tự điều chỉnh về tư thế thoải mái nhất. Bạn không cần cố gắng kiểm soát hay lo lắng về điều này.
Ảnh minh họa bằng AI
Nhìn chung, nếu bạn ngủ ngon, không ngáy, không đau mỏi khi thức dậy thì tư thế hiện tại đã phù hợp và không cần thay đổi. Quan trọng hơn là duy trì chất lượng giấc ngủ: ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm, đi ngủ đúng giờ, sử dụng nệm và gối có độ nâng đỡ phù hợp.
Khi nằm ngửa, không nên kê gối quá cao. Khi nằm nghiêng, có thể kẹp thêm một chiếc gối giữa hai đầu gối để giữ cột sống ở tư thế cân bằng. Nếu bạn hoặc người thân ngáy to, xuất hiện cơn ngưng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày, nên đến cơ sở y tế khám.
Chúc bạn luôn có những giấc ngủ ngon.
TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa
Chủ nhiệm khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175
