Ông Nguyễn Minh Tâm, Giám đốc Talentnet Academy, chỉ rõ rào cản tư duy khiến năng lực ứng dụng AI thực tế của doanh nghiệp Việt hiện chỉ đạt mức 58/100 điểm - Ảnh: C.T.
Nhận định này được rút ra từ báo cáo "Mức độ sẵn sàng năng lực đội ngũ của doanh nghiệp Việt Nam 2026" (VEWCR 2026), vừa được Talentnet Academy công bố chiều muộn 8-6 tại TP.HCM
Nghịch lý doanh nghiệp quy mô tạo ra tầm vóc, nhưng thiết kế mới tạo ra năng lực
Số liệu từ báo cáo VEWCR 2026 thực hiện trên 161 doanh nghiệp Việt cho thấy chỉ số sẵn sàng năng lực trung bình toàn thị trường đạt 65.8/100 điểm, thuộc nhóm "đang phát triển".
Đáng chú ý, các doanh nghiệp tầm trung (500 - 1.000 nhân sự) lại có chỉ số sẵn sàng (68.7 điểm) cao hơn so với khối doanh nghiệp lớn (61.5 điểm).
Lý giải điều này, các chuyên gia cho rằng năng lực không phải là hệ quả tự nhiên của sự tăng trưởng, mà là kết quả của việc thiết kế hệ thống có chủ đích.
Nhiều doanh nghiệp lớn đang đối mặt với nguy cơ đứt gãy năng lực thực thi khi "hệ điều hành" nội bộ chưa tương xứng với tốc độ mở rộng quy mô.
Đặc biệt, báo cáo chỉ rõ "nút thắt" lớn nhất của doanh nghiệp Việt hiện nay chính là khả năng chuyển hóa chiến lược thành hành động. Bởi có tới 37.3% doanh nghiệp coi việc thực thi chậm chạp là thách thức kinh doanh trọng yếu.
Trong đó 67,7% doanh nghiệp định vị quản lý cấp trung là mắt xích yếu nhất trong hệ thống năng lực. Đây là đội ngũ giữ vai trò "nhân bản" sự thực thi, nhưng lại đang thiếu các kỹ năng dẫn dắt và huấn luyện để kết nối giữa tầng chiến lược và vận hành.
Tọa đàm phương trình tăng trưởng mới với sự tham gia của nhiều lãnh đạo từ nhiều đơn vị, doanh nghiệp lớn - Ảnh: C.T.
Xây dựng "hệ điều hành năng lực" bền vững bằng cách nào?
Tại sự kiện, tiến sĩ Lê Mai Lan - Phó chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch hội đồng Trường đại học VinUni - chia sẻ về bài toán thực thi tại tập đoàn đa ngành. Bà khẳng định lợi thế của lãnh đạo nằm ở tư duy hệ thống - nhìn thấy cơ hội ngay trong áp lực.
Để tối ưu hiệu suất, Vingroup áp dụng bộ bốn tư duy cốt lõi: hệ thống, khoa học, đơn giản và sáng tạo. Trong đó tư duy đơn giản lại là thách thức lớn nhất, bởi xu hướng phổ biến là phức tạp hóa những thứ vốn đơn giản.
Từ đó Vingroup duy trì quy tắc "50/50": cắt giảm 50% cuộc họp, 50% người tham dự, và mọi đề xuất phải gói gọn trong một trang giấy.
Bà Nguyễn Thị Bích Vân - Tổng giám đốc Unilever Việt Nam - nhận định trong ngành hàng tiêu dùng nhanh, tốc độ là yếu tố sống còn. Nhiệm vụ của lãnh đạo không phải chạy theo thị trường, mà là dẫn dắt xu hướng.
Tại Unilever, lãnh đạo phải làm gương trong học hỏi - trực tiếp tìm hiểu dữ liệu, mã hóa - để chủ động dẫn dắt chuyển đổi số từ cốt lõi. "Ban lãnh đạo phải xây dựng được năng lực học hỏi và đổi mới trong tổ chức", bà Vân nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Kim Lê Huy - Tổng giám đốc DKSH Việt Nam - cho rằng cơ hội tại Việt Nam rất lớn, nhưng có chuyển hóa thành giá trị hay không phụ thuộc vào niềm tin của lãnh đạo đối với đội ngũ. Ông đề xuất mô hình "lãnh đạo thuận hai tay": vừa đảm bảo vận hành tốt ở hiện tại, vừa sẵn sàng cho chuyển đổi tương lai.
Cuộc đua không nằm ở công nghệ, mà ở sự thích nghi
Trong bối cảnh AI đang định nghĩa lại năng suất, báo cáo chỉ ra rằng lợi thế cạnh tranh tiếp theo không đến từ việc tiếp cận AI, mà từ năng lực thích nghi.
Dù 31,1% doanh nghiệp coi AI là ưu tiên chiến lược, điểm ứng dụng thực tế của công nghệ này lại thấp nhất trong 10 năng lực cốt lõi.
Rào cản lớn nhất không nằm ở tài chính hay hạ tầng, mà ở sự kháng cự tư duy (40,4%) và khó khăn trong thích nghi của nhân sự (34,8%).
Để thu hẹp khoảng cách này, ông Nguyễn Minh Tâm - Giám đốc Talentnet Academy - cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ đào tạo cảm tính sang quản trị dựa trên dữ liệu, theo triết lý "đánh giá trước, đào tạo đúng".
Nâng tầm đội ngũ quản lý cấp trung thành những "huấn luyện viên" thực chiến và xây dựng văn hóa học hỏi mở sẽ là chìa khóa để các doanh nghiệp bứt phá trong kỷ nguyên kinh tế năng lực.
