
Học sinh, sinh viên thực hành tại Trường cao đẳng công nghệ cao Đồng An - Ảnh: DAP
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM vừa kết thúc nhưng đến thời điểm hiện tại nhiều trường cao đẳng, trung cấp đã ghi nhận những tín hiệu tuyển sinh tích cực cho nhóm đối tượng 9+, tức học sinh chọn học nghề sau THCS.
"Chốt sổ" sớm
Trong khi nhiều bạn cùng trang lứa hồi hộp chờ kết quả tuyển sinh lớp 10, học sinh Nguyễn Nhật Hoàng (lớp 9 Trường THCS Lai Uyên, xã Bàu Bàng) đã sớm chọn cho mình hướng đi khác.
Trước kỳ thi, Hoàng đã đăng ký và hoàn tất thủ tục nhập học tại Trường cao đẳng công nghệ cao Đồng An. Dù vậy, Hoàng vẫn tham dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10 để thử sức, xem như một trải nghiệm và tự kiểm tra năng lực của bản thân sau chín năm học.
Hoàng cho biết đã tìm hiểu việc theo học nghề từ đầu năm lớp 8 và trao đổi kỹ cùng gia đình nhiều lần trước khi đưa ra quyết định. Theo bạn, học nghề sau THCS sẽ giúp rút ngắn thời gian học tập, đồng thời có thể kết hợp giữa học văn hóa và học nghề. Nếu theo đúng lộ trình, đến năm 18 tuổi Hoàng vừa có bằng trung cấp vừa hoàn thành chương trình THPT.
Nam sinh cho biết dù kết quả kỳ thi lớp 10 ra sao vẫn sẽ theo học nghề như kế hoạch đã chọn. Với niềm yêu thích ô tô, máy móc và sửa chữa kỹ thuật, Hoàng đăng ký theo học ngành ô tô.
"Sau khi tốt nghiệp mình có thể đi làm ngay nếu có cơ hội phù hợp hoặc tiếp tục học liên thông lên cao đẳng, đại học để mở rộng con đường nghề nghiệp", Hoàng nói về dự tính của mình.
Trong khi đó, bạn Đặng Gia Tuấn (lớp 9 Trường THCS Bình Trị Đông, phường Bình Trị Đông) không dự thi tuyển sinh lớp 10 mà đăng ký học nghề tại Trường cao đẳng Quốc tế TP.HCM. Tuấn chọn ngành quản trị mạng máy tính do yêu thích máy tính, hệ thống mạng và các công việc liên quan đến công nghệ thông tin.
Theo Tuấn, thay vì tiếp tục theo đuổi lộ trình học thuật có thể tạo nhiều áp lực, bạn muốn chọn một chương trình thực tế hơn, vừa sức hơn và có định hướng nghề nghiệp rõ ràng. Khi theo học nghề, Tuấn vẫn học chương trình giáo dục thường xuyên ngay tại trường để có thể dự thi tốt nghiệp THPT, đồng thời tích lũy kiến thức chuyên môn nhằm chuẩn bị cho việc đi làm sớm.
Nam sinh cho biết quyết định này đã được gia đình bàn bạc kỹ lưỡng và thống nhất. "Học nghề là lựa chọn một lộ trình phù hợp hơn với năng lực và mục tiêu của mình hiện tại. Sau khi tốt nghiệp tôi có thể đi làm nếu tìm được cơ hội phù hợp hoặc tiếp tục học liên thông lên trình độ cao hơn tùy theo định hướng nghề nghiệp sau này", Tuấn nói.
Chúng tôi yêu cầu các đơn vị của trường phải chủ động suy nghĩ cách tổ chức chương trình sao cho tối ưu hơn từ nội dung giảng dạy, phương pháp học tập đến môi trường học. Qua đó giúp học sinh sau THCS có thêm động lực, sự tự tin và cơ hội phát triển lâu dài.
ThS NGUYỄN ĐĂNG LÝ (Hiệu trưởng Trường cao đẳng Quốc tế TP.HCM)
Tuyển sinh nghề khởi sắc
ThS Nguyễn Đăng Lý - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Quốc tế TP.HCM - cho biết tình hình tuyển sinh hệ học nghề sau THCS năm nay khá khả quan. Đến trước thời điểm kỳ thi tuyển sinh lớp 10 diễn ra, trường đã ghi nhận hơn 100 học sinh đăng ký, đạt khoảng 1/3 chỉ tiêu. Số chỉ tiêu còn lại dự kiến tiếp tục được tuyển từ nay đến sau khi thí sinh biết điểm thi và kết quả tuyển sinh lớp 10.
Năm nay, trường ghi nhận rõ hơn xu hướng học sinh và phụ huynh tìm hiểu, quyết định hướng đi nghề nghiệp từ sớm, thay vì chờ đến khi biết kết quả thi lớp 10. Ông cho rằng tâm lý của nhiều phụ huynh đang có sự thay đổi, học nghề sau THCS dần trở thành một hướng đi được cân nhắc chủ động.
"Với những học sinh có năng lực, sở thích và mục tiêu nghề nghiệp rõ ràng, việc kết hợp học văn hóa với học nghề có thể giúp các em sớm tiếp cận kỹ năng thực hành mà vẫn có thể thi tốt nghiệp THPT", ThS Lý phân tích.
Trong khi đó, ThS Trần Phương - Hiệu trưởng Trường trung cấp Việt Giao - cũng cho biết với nhóm học sinh tốt nghiệp THCS vào học trung cấp chính quy, đến thời điểm hiện tại trường đã tuyển được hơn 80 học sinh, đạt khoảng 1/3 chỉ tiêu.
Nhiều học sinh không xem học nghề như phương án sau cùng mà đã xác định ngay từ đầu sẽ đi theo hướng nghề nghiệp, phát triển tay nghề và sớm tiếp cận môi trường làm việc thực tế.
Với nhóm học sinh này, lộ trình học trung cấp sau THCS được xem là phù hợp hơn so với một chương trình thiên nhiều về học thuật vì các bạn có thể tập trung vào ngành nghề mình yêu thích và chuẩn bị kỹ năng nghề nghiệp từ sớm. Nhà trường cho biết ưu tiên tổ chức cho học sinh học bốn môn văn hóa theo chương trình giáo dục thường xuyên. Qua đó giúp các bạn dành nhiều thời gian hơn cho phần học nghề và thực hành nghề.
Học sinh sẽ không tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT như học bảy môn văn hóa nhưng vẫn có thể tiếp tục học liên thông lên một số bậc học cao hơn theo quy định. Riêng với nhóm học sinh có nhu cầu học đủ bảy môn, trường sẽ tập hợp thành lớp riêng và phối hợp với trung tâm giáo dục thường xuyên để tổ chức giảng dạy.
Còn đại diện Trường cao đẳng Bình Minh Sài Gòn cho rằng giáo dục nghề nghiệp ngày càng thu hút thí sinh khi nhiều trường đã đa dạng hóa cách đào tạo, gắn chương trình học với doanh nghiệp và tăng trải nghiệm thực tế. Chẳng hạn học sinh được tham gia dự án thực tế, workshop chuyên ngành, tham quan doanh nghiệp và giao lưu với chuyên gia ngay từ năm nhất.
Nhờ vậy người học sớm hình dung môi trường làm việc, đồng thời rèn kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm và khả năng thích nghi với nhu cầu tuyển dụng. Bên cạnh các ngành như công nghệ thông tin, thiết kế đồ họa, công nghệ truyền thông, quản trị kinh doanh, du lịch - lữ hành, tiếng Nhật... trường cũng mở rộng các nhóm ngành theo xu hướng công nghệ, truyền thông số và ứng dụng thực tiễn.

"Lớp chuyên" trong trường nghề
ThS Thân Thanh Thanh - Phó hiệu trưởng Trường cao đẳng công nghệ cao Đồng An - cho biết năm nay nhà trường dự kiến tổ chức một lớp học theo mô hình đặc biệt dành cho học sinh sau THCS. Bên cạnh chương trình học nghề, học sinh vẫn học bảy môn văn hóa theo chương trình giáo dục thường xuyên để có thể dự thi tốt nghiệp THPT.
Điểm mới là lớp học này được tăng cường thêm tiếng Anh, STEM và một số hoạt động học tập với giảng viên nước ngoài. Mô hình này nhằm tạo thêm lựa chọn cho phụ huynh và học sinh bên cạnh các lớp học truyền thống. Dù chi phí học tập có thể cao hơn, nhà trường kỳ vọng giá trị mang lại cũng lớn hơn, nhất là ở khả năng ngoại ngữ, tư duy công nghệ, kỹ năng thực hành và sự tự tin của người học.
Tương tự, ThS Nguyễn Đăng Lý cũng cho biết năm nay nhà trường dự kiến tổ chức một lớp tạm gọi là "lớp chuyên" dành cho học sinh tốt nghiệp THCS vào học nghề. Ngoài chương trình văn hóa và chương trình nghề theo quy định, lớp học này sẽ được tăng cường thêm STEM, tiếng Anh và một số hoạt động trải nghiệm nhằm giúp học sinh phát triển năng lực toàn diện hơn.
Theo ông, việc mở thêm các mô hình lớp học mới cho thấy giáo dục nghề nghiệp sau THCS đang có nhiều cách tiếp cận linh hoạt hơn, hướng tới chất lượng đào tạo và trải nghiệm của người học. Nhà trường đã giao chỉ tiêu đổi mới, nâng cao chất lượng dạy nghề và dạy văn hóa cho từng khoa, từng ban chuyên môn.
Khoảng 50.000 học sinh rẽ hướng
Năm học 2025-2026, TP.HCM có 169.080 học sinh lớp 9, trong đó 151.254 bạn đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 công lập (chiếm gần 89%). Với tổng chỉ tiêu lớp 10 công lập là 118.550 nên sẽ có hơn 32.700 học sinh không trúng tuyển lớp 10 công lập. Nếu tính trên tổng số học sinh lớp 9, toàn TP có khoảng 50.530 bạn chọn theo các hướng học tập khác sau THCS.
Nhóm học sinh không vào lớp 10 công lập có thể chọn học tại trường tư thục, trường có yếu tố nước ngoài, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc theo học nghề tại các trường trung cấp, cao đẳng có kết hợp đào tạo văn hóa. Một số gia đình cũng tính đến phương án du học sớm trong điều kiện tài chính và định hướng của học sinh phù hợp.





