Lực lượng thực thi pháp luật giải tán người biểu tình trước trụ sở ICE ở Portland, bang Oregon (Mỹ), tháng 10-2025 - Ảnh: REUTERS
Tuy nhiên cuộc bỏ phiếu ngày 5-6 không chỉ xoay quanh vấn đề nhập cư. Những tranh cãi liên quan đến quỹ bồi thường trị giá 1,8 tỉ USD dành cho các đồng minh của ông Trump và kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng đã làm lộ rõ những bất đồng trong nội bộ Đảng Cộng hòa, ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Thêm tiền cho chiến dịch trục xuất
Dự luật bổ sung 70 tỉ cho DHS được Thượng viện Mỹ thông qua với tỉ lệ 52 phiếu thuận và 47 phiếu chống, trong đó toàn bộ các thượng nghị sĩ Dân chủ phản đối và chỉ có một nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu chống.
Dự luật hiện được chuyển sang Hạ viện để xem xét lần cuối, trước khi gửi lên Tổng thống Trump ký ban hành.
Khoản ngân sách mới sẽ cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng Tuần tra biên giới trong toàn bộ thời gian còn lại của nhiệm kỳ ông Trump. Đây là một trong những ưu tiên trọng tâm của ông kể từ khi trở lại Nhà Trắng, với mục tiêu mở rộng các hoạt động truy quét và trục xuất người nhập cư trái phép trên khắp nước Mỹ.
Dự luật được đưa ra sau đợt đóng cửa một phần kỷ lục của DHS hồi đầu năm nay. Khi đó phe Dân chủ từ chối ủng hộ việc cấp thêm ngân sách nếu không có các biện pháp hạn chế, như cấm đột kích tại các địa điểm nhạy cảm hoặc cấm nhân viên thực thi pháp luật đeo khẩu trang khi làm nhiệm vụ.
Những người ủng hộ dự luật cho rằng khoản tiền bổ sung là cần thiết để khôi phục nguồn lực cho ICE và Lực lượng Tuần tra biên giới sau giai đoạn thiếu hụt ngân sách.
Phe Cộng hòa cũng cáo buộc phe Dân chủ đang tìm cách "cắt ngân sách" của các cơ quan thực thi nhập cư, dù cả hai cơ quan nêu trên hiện vẫn còn khoảng 100 tỉ USD chưa sử dụng từ một gói ngân sách DHS lớn hơn được Quốc hội thông qua năm ngoái, theo Hãng tin Reuters.
Người biểu tình phản đối ICE đụng độ với lực lượng chức năng bên ngoài Trung tâm giam giữ Delaney Hall ở Newark, bang New Jersey, ngày 30-5 - Ảnh: AP
Tranh cãi quanh "quỹ đen" của ông Trump
Dù dự luật tập trung vào nhập cư, phần lớn cuộc tranh luận tại Thượng viện lại xoay quanh Quỹ "chống vũ khí hóa chính quyền" trị giá 1,8 tỉ USD do Bộ Tư pháp Mỹ đề xuất nhằm bồi thường cho những người cho rằng họ bị chính phủ đối xử bất công.
Các nhà phê bình, bao gồm cả một số nghị sĩ Cộng hòa, gọi đây là một "quỹ đen" của ông Trump, có thể mở đường cho việc chi tiền cho những người bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6-1-2021.
Hiện quỹ này vẫn chưa bị Quốc hội hủy bỏ bằng luật, dù Nhà Trắng và Bộ Tư pháp đã tạm dừng triển khai.
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche khẳng định chính quyền sẽ không tiếp tục thực hiện kế hoạch này. Tuy nhiên Tổng thống Trump vẫn công khai ca ngợi ý tưởng trên, và từ chối xác nhận liệu quỹ đã bị hủy bỏ hoàn toàn hay chỉ đang tạm dừng.
Sự mập mờ đó khiến một số nghị sĩ Cộng hòa muốn đưa việc chấm dứt quỹ này thành quy định trong luật. Thượng nghị sĩ Thom Tillis của bang North Carolina cho rằng không có cách nào giải thích hợp lý khoản quỹ 1,776 tỉ USD ngoài việc loại bỏ nó.
Ngoài Quỹ "chống vũ khí hóa chính quyền", các nghị sĩ còn tranh luận về kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ mới trong khuôn viên Nhà Trắng và khoản tiền 1 tỉ USD từng được dự kiến dành cho công tác an ninh liên quan đến dự án này.
Dù khoản tiền này không còn nằm trong dự luật nhập cư, nó vẫn trở thành biểu tượng cho những lo ngại trong nội bộ Đảng Cộng hòa về việc phải bảo vệ các ưu tiên gây tranh cãi của ông Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Trong quá trình xem xét các đề xuất sửa đổi của dự luật, phe Dân chủ đã tìm cách chuyển một phần ngân sách thực thi nhập cư sang các chương trình hỗ trợ nhà ở và giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt.
Một số nghị sĩ Cộng hòa cũng ủng hộ nỗ lực của phe Dân chủ nhằm tổ chức bỏ phiếu về các biện pháp trừng phạt mới đối với Nga và cấp 8 tỉ USD dưới dạng các khoản vay tài trợ quân sự cho Ukraine.
