Ấn phẩm giới thiệu 25 bộ tranh Tứ bình chủ đề: Tứ quý, Tố nữ, Tứ dân, Bát tiên, có bản dịch tiếng Anh để giới thiệu ra quốc tế.
Sách được tái bản dịp kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Đây là thành quả từ quá trình nghiên cứu, bảo tồn của đội ngũ chuyên gia tại bảo tàng, nhằm khám phá chiều sâu di sản qua dòng tranh Tứ bình.
Ấn phẩm có sự tham gia biên soạn của nhiều chuyên gia, phần dịch thuật chữ Hán - Nôm do Viện Nghiên cứu Hán Nôm thực hiện, dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ chuyển ngữ tiếng Anh.
Cuốn ''Tranh tứ bình - Sưu tập chọn lọc tranh dân gian Việt Nam'' do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam biên soạn, Nhà xuất bản Thế giới ấn hành song ngữ Việt - Anh, ra mắt hôm 9/6. Ảnh: Bảo tàng cung cấp
Mỗi bộ Tứ bình thường gồm bốn bức, mang nghĩa ẩn dụ cho bốn giai đoạn trong một năm, trong cuộc đời, bốn giai thoại của một câu chuyện hoặc bốn vẻ đẹp khác nhau của cô gái. Không chỉ phản ánh quan niệm về sự vận hành của tự nhiên, bộ tranh còn thể hiện khát vọng bình an, sung túc của người Việt.
Ngoài 25 bộ tranh, sách còn có tranh truyện, tranh lịch sử cùng một số bộ ván khắc, được lựa chọn từ bộ sưu tập tác phẩm Tứ bình tại bảo tàng. Ấn phẩm còn nêu rõ ý nghĩa của các chủ đề tranh, phần chữ Hán, phiên âm và bản dịch của từng bộ.
Bộ ''Tố nữ'' được giới thiệu trong tác phẩm. Ảnh: Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam
Trong ấn phẩm, họa sĩ, nhà nghiên cứu Phan Ngọc Khuê viết về bộ Tứ quý: ''Tứ quý - bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông là chu kỳ tuần hoàn trong vòng một năm của thiên nhiên. Mùa nào cũng cho cuộc đời những hoa thơm trái ngọt dù có trải qua đủ vẻ khắc nghiệt của thời tiết. Tương tự, chu kỳ vòng đời của một con người trải qua đầy đủ: ấu thơ (Xuân), trưởng thành (Hạ), chín chắn (Thu), già lão (Đông) như quy luật tự nhiên đã thể hiện: Xuân sinh, Hạ trưởng, Thu héo, Đông tàn. Vì vậy, tranh Tứ quý biểu hiện lời chúc tụng cho con người được trọn vẹn vòng đời (100 - Thọ), được hưởng hạnh phúc gia đình cháu con, đông đúc (Phúc) và cuộc sống gia đình an nhàn, đề huề (Lộc)''.
Nếu ở Tứ quý, các nghệ nhân thường dùng hình tượng những loài cây, hoa tượng trưng cho bốn mùa và khí phách của người quân tử, bộ Tứ dân lại tái hiện bốn nghề mưu sinh của người nông dân xưa. Đó là Ngư (người đánh cá), Tiều (người đốn củi trên rừng), Canh (người cày sâu cuốc bẫm trên đồng ruộng) và Độc (người đọc sách).
Tiến sĩ Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam - nhận định Tứ bình là một trong những thể loại tranh dân gian quý hiếm, thể hiện triết lý nhân sinh sâu sắc cùng các thông điệp, mong ước mà người xưa gửi lại. Ông kỳ vọng cuốn sách không chỉ đơn thuần là một ấn phẩm nghệ thuật mà còn trở thành nhịp cầu để giới thiệu những bộ tranh quý của dân tộc đến với bạn bè quốc tế, góp phần hiện thực hóa mong muốn đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Phương Linh
