Nhiều công nghệ 'tái tạo da' đang được quảng bá giúp trẻ hóa, trị sẹo, phục hồi làn da, song bác sĩ cảnh báo cần tỉnh táo trước những lời hứa hẹn vượt quá bằng chứng khoa học.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào, Chủ tịch Hội Da Liễu TP HCM, tại hội nghị khoa học thường niên Hội Da Liễu TP HCM lần thứ 22 ngày 31/5, cho biết y học tái tạo đang trở thành xu hướng nổi bật trong da liễu và thẩm mỹ nội khoa, với sự bùng nổ của các công nghệ như huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), exosome, tế bào gốc hay các chất kích thích sinh học. Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực tương đối mới, trong khi không ít cơ sở làm đẹp đang thổi phồng công dụng các liệu pháp "tái tạo" vượt xa bằng chứng khoa học.
"Không nên để marketing đi trước bằng chứng khoa học, cũng không nên để kỳ vọng của bệnh nhân đi trước sự an toàn của công nghệ", bác sĩ nói.
Theo bác sĩ Hào, y học tái tạo mới phát triển khoảng 20-30 năm nhưng đã nhanh chóng ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực y khoa, trong đó có da liễu. Nếu trước đây làm đẹp chủ yếu tập trung "xóa nhăn", "làm đầy" hay che khuyết điểm, hiện nay mục tiêu là phục hồi chất lượng da từ bên trong, hỗ trợ tái tạo mô bị tổn thương do lão hóa, bệnh tật hoặc sẹo.
Trong da liễu, các ứng dụng phổ biến gồm trẻ hóa da, cải thiện sẹo rỗ, hỗ trợ điều trị rụng tóc, phục hồi da tổn thương hay một số rối loạn sắc tố. Da đặc biệt phù hợp với y học tái tạo nhờ khả năng tự phục hồi tự nhiên, đồng thời bác sĩ có thể dễ dàng quan sát, đánh giá hiệu quả điều trị trực tiếp trên bề mặt da.
Báo cáo tại hội nghị, TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú cho biết điểm khác biệt của thẩm mỹ tái tạo là không chỉ đưa một chất vào da để tạo hiệu quả tức thì mà hướng đến điều hòa môi trường sinh học của mô, kích thích tăng sinh collagen, hỗ trợ lành thương và cải thiện cấu trúc nền của da theo thời gian. Ví dụ, hyaluronic acid không chỉ giúp giữ nước hay làm đầy mà còn liên quan đến chất lượng mô da; calcium hydroxylapatite có vai trò kích thích tăng sinh collagen, hỗ trợ tái cấu trúc mô lâu dài.
Hiện nhiều bài toán khó trong da liễu đã có hướng giải quyết mới. Với nám má, thay vì lột tẩy hay laser phá hủy sắc tố khiến da mỏng yếu, xu hướng hiện nay tập trung phục hồi màng đáy và lớp bì. Với lão hóa, y học tái tạo cổ vũ xu hướng "tiền trẻ hóa". Quá trình suy giảm collagen (khoảng 1% mỗi năm) bắt đầu từ tuổi 25, do đó can thiệp sớm giúp bảo vệ cấu trúc da trước khi nếp nhăn hay chảy xệ xuất hiện. Những tình trạng từng bị xem là "bó tay" như sẹo rỗ lâu năm nay cũng có thể cải thiện 70-90%.
TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú tư vấn cho bệnh nhân. Ảnh: Nguyên Nguyễn
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo sự bùng nổ của thị trường làm đẹp khiến nhiều thuật ngữ như "tế bào gốc", "exosome", "tái tạo" đang bị sử dụng quá mức. Theo bác sĩ Hào, không phải sản phẩm nào gắn nhãn exosome cũng giống nhau, cũng như không phải công nghệ nào được quảng cáo là "tái tạo da" đều hiệu quả như cam kết.
Ông lấy ví dụ với PRP - kỹ thuật lấy máu tự thân, ly tâm để thu huyết tương giàu tiểu cầu rồi đưa trở lại da nhằm kích thích phục hồi. Trên lý thuyết, phương pháp này có tiềm năng trong trẻ hóa, trị sẹo rỗ, rụng tóc, song hiệu quả phụ thuộc nhiều yếu tố như quy trình ly tâm, nồng độ tiểu cầu, kỹ thuật tiêm và chỉ định phù hợp.
"Hiện chưa có sự chuẩn hóa hoàn toàn trong cách sử dụng PRP, nên hiệu quả có thể khác nhau đáng kể giữa các cơ sở", ông nói.
Tương tự, với công nghệ tế bào gốc, hiện Việt Nam chưa cấp phép ứng dụng trực tiếp trong làm đẹp thẩm mỹ, dù một số quốc gia khác đã triển khai. Việc truyền thông lập lờ khái niệm "tế bào gốc" dễ khiến người tiêu dùng lầm tưởng và gặp rủi ro. Exosome - công nghệ đang được quảng bá mạnh - cũng cần được nhìn nhận thận trọng, bởi hiện chưa có sản phẩm exosome nào được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) công nhận rộng rãi cho mục đích thẩm mỹ.
TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú cho rằng nhiều nghiên cứu về exosome, tế bào gốc hay các công nghệ tái tạo hiện còn quy mô nhỏ, thiếu thử nghiệm lâm sàng lớn và dữ liệu theo dõi dài hạn.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tin tuyệt đối vào quảng cáo "trẻ hóa thần tốc", "phục hồi hoàn toàn" hay "trẻ lại 10 tuổi" sau vài liệu trình. Khi tiếp cận dịch vụ trẻ hóa, phục hồi da cần tìm hiểu kỹ sản phẩm có được Bộ Y tế cấp phép lưu hành hay không và được cấp phép ở dạng nào (bôi, uống hay tiêm). Việc làm đẹp bằng công nghệ cao cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tại cơ sở y tế được cấp phép, tránh tình trạng "tiền mất, tật mang" vì tin lời quảng cáo.
Lê Phương
