Thủ tướng: Nhà nước có thể mua lại nhà ở xã hội để cho công nhân thuê

Ngày 5-6, Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra chương trình trao đổi, thảo luận giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng với đại biểu Đại hội về chủ đề: "Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số".

Phần lớn người lao động thuê nhà chật hẹp, giá cao

Trong chương trình, bà Nguyễn Thị Thanh - Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình (Hà Nội) - chia sẻ tại Hà Nội và nhiều địa phương, phần lớn công nhân là lao động ngoại tỉnh, phải thuê trọ trong những căn nhà chật chội, ẩm thấp. Mùa đông thì lạnh, mùa hè thì nóng, nhất là khi nhiệt độ cao như mấy ngày qua.

Nhiều gia đình 4 - 5 người sống trong những căn phòng chỉ khoảng 10 - 15m². Chi phí thuê nhà, điện, nước và sinh hoạt ngày càng tăng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe, khả năng tái tạo sức lao động, năng suất làm việc...

Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình đề xuất Chính phủ phát triển đa dạng các loại hình và diện tích nhà ở cho thuê, thuê - mua, một bộ phận bán phù hợp với nhu cầu, khả năng chi trả của người lao động, phần lớn diện tích từ 50-75m².

Ưu tiên quy hoạch nhà ở gần khu công nghiệp, khu chế xuất, đồng thời bảo đảm hạ tầng đồng bộ như trường học, nhà trẻ, y tế, văn hóa, thể thao, siêu thị, chợ, giao thông công cộng...

Đồng thời bà Thanh mong Nhà nước có cơ chế hỗ trợ tài chính cho người lao động, thu hút doanh nghiệp làm nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê...

Nhà nước bỏ vốn "mồi", thu hút doanh nghiệp xây nhà ở

Trước các kiến nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu nhu cầu về đời sống, thiết chế xã hội phục vụ người lao động và gia đình cấp thiết, trong đó có vấn đề về nhà ở, nhất là nhà ở cho thuê, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, nhà văn hóa, các cơ sở thể thao.

Thủ tướng chia sẻ phần lớn người lao động chưa có nhà ở, phải thuê nhà với điều kiện hạn chế, chật hẹp, giá cao… Trường học, nhà trẻ cho con em công nhân cũng xa nơi làm việc. "Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự an tâm của người lao động và cũng tác động đến năng suất và hiệu quả của quá trình làm việc", ông nói.

Do vậy Chính phủ đang chuyển đổi tư duy từ chỉ lo người lao động sở hữu nhà sang bảo đảm quyền có nhà ở. Với người chưa có điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để họ thuê nhà dài hạn, ổn định, mức giá phù hợp thu nhập, khả năng chi trả.

Nhà ở phải quy hoạch xây dựng đồng bộ với các thiết chế văn hóa xã hội phục vụ người lao động như trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, nhà văn hóa. Hiện Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách để phát triển thị trường nhà ở, trong đó ưu tiên nhà ở cho thuê.

Vừa qua Thủ tướng đã làm việc với các địa phương đông lao động như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên, Bắc Ninh và chỉ đạo tổng rà soát quy hoạch, nhất là quy hoạch các khu công nghiệp, qua đó bố trí nguồn lực, triển khai ngay các dự án nhà ở cho thuê trong tháng 6-2026.

Các dự án này sẽ gắn với quy hoạch các khu công nghiệp để đảm bảo các thiết chế đi kèm, hạ tầng ổn định, giá thuê hợp lý, dài hạn để người lao động yên tâm công tác.

Về nhà ở thương mại, Thủ tướng nêu có nhiều phân khúc khác nhau, phù hợp thu nhập, có thể bán, cho thuê, thuê mua… Tới đây Chính phủ sẽ làm việc với TP.HCM, Đồng Nai và một số địa phương lớn, tập trung đông người lao động để triển khai hiệu quả các dự án nhà ở.

Trong đó Nhà nước không chỉ xây, vận hành, quản lý, mà có thể thuê doanh nghiệp vận hành, quản lý các tòa nhà cho thuê. Thậm chí đáp ứng nhu cầu hiện nay, Nhà nước có thể bố trí mua lại các khu nhà ở xã hội để làm cơ sở cho thuê. Bộ Tài chính và các bộ ngành đang được giao hoàn thiện cơ chế, chính sách đi kèm, hỗ trợ bên cạnh vốn của Nhà nước.

Bên cạnh vốn "mồi" của Nhà nước, ông Hưng cho rằng cần phải huy động các nhà đầu tư, doanh nghiệp. Để hấp dẫn, Nhà nước sẽ nghiên cứu cơ chế, chính sách hỗ trợ về thuế, nguồn vốn với lãi suất phù hợp để doanh nghiệp tiếp cận. Quan điểm là đảm bảo lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động.

Dự kiến Chính phủ sẽ nghiên cứu, báo cáo Quốc hội để cho ý kiến về sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Thời gian tới Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện chính sách vào các phân khúc ưu tiên như nhà ở cho thuê, nhà cho đối tượng chính sách, nhà công vụ…