Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: AFP
Việc Mỹ nối lại các đòn không kích mạnh vào Iran cùng những phát biểu mâu thuẫn của Tổng thống Donald Trump về thỏa thuận ngừng bắn đang làm dấy lên nhiều câu hỏi về diễn biến tiếp theo của cuộc xung đột.
Ông Trump tuyên bố thỏa thuận với Iran đã "tan vỡ" nhưng cũng nói rằng việc tiếp tục tấn công không đồng nghĩa với việc quay lại một cuộc chiến lâu dài.
Theo Hãng tin AP, đây có thể là chiến thuật nhằm gia tăng sức ép buộc Iran phải chấm dứt các vụ bắn tàu thuyền ở eo biển Hormuz và chấp nhận các yêu cầu của Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân.
"Hai bên vẫn đang trong quá trình đàm phán, bất chấp những gì tổng thống phát biểu", ông Michael Eisenstadt - chuyên gia thuộc Viện Washington về Chính sách Cận Đông - nhận định.
Ông không loại trừ khả năng tuyên bố thỏa thuận đã chấm dứt cũng có thể là một phần của chiến thuật đàm phán.
Dòng người đưa tang cố Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei tại đền Imam Ali ở Najaf, Iraq hôm 8-7. Linh cữu ông sẽ được đưa về Iran an táng vào ngày 9-7 - Ảnh: AFP
Việc gây sức ép quân sự có thể là cách của ông Trump nhằm tìm thêm lợi thế trên bàn đàm phán. Tuy nhiên giới phân tích cảnh báo việc Mỹ tuyên bố chấm dứt ngừng bắn và các cuộc không kích có thể kích hoạt phản ứng mạnh từ Iran, kéo theo biến động của giá dầu và thị trường tài chính toàn cầu.
Theo ông Ali Vaez - Giám đốc phụ trách Iran của Tổ chức Khủng hoảng quốc tế - vòng leo thang này có nhiều rủi ro hơn những lần trước.
"Tình huống lần này dường như là nỗ lực gia tăng áp lực quân sự mà vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao. Song buộc đối phương phải nhượng bộ trước sức ép là một canh bạc nguy hiểm. Đến một thời điểm nào đó, nó có thể tự tạo ra động lực leo thang và biến thành chính cuộc chiến mà ban đầu các bên muốn tránh", ông giải thích.
Dù vậy, ông cho rằng Iran vẫn có động lực quay lại bàn đàm phán vì những lợi ích kinh tế đã được đặt ra trong bản ghi nhớ thỏa thuận hòa bình.
Trong khi đó, với nội bộ nước Mỹ, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra trong bốn tháng nữa có thể làm đảo lộn những tính toán của ông Trump.
Giá dầu, chi phí nhiên liệu cao do chiến sự leo thang có thể tác động đến quyết định của cử tri và gây bất lợi cho khả năng kiểm soát Quốc hội của Đảng Cộng hòa.
Lập trường của hai bên đến nay vẫn rất cứng rắn. Ông Trump tuyên bố không còn mặn mà với thỏa thuận ngừng bắn và sẵn sàng tiếp tục gây sức ép quân sự, trong khi Iran khẳng định sẽ không khuất phục trước những gì họ gọi là hành động "bắt nạt" và vi phạm cam kết của Washington.
Tổng thống Mỹ cũng cho rằng việc giá dầu tăng là cái giá có thể chấp nhận để ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Các bên trung gian vẫn đang thúc đẩy ngừng bắn
Một kịch bản Mỹ - Iran quay trở lại tấn công dữ dội và kéo dài không phải điều mà các quốc gia trong khu vực mong muốn.
Một quan chức tình báo khu vực tham gia hòa giải tiết lộ Ngoại trưởng Pakistan và Qatar, Giám đốc Cơ quan tình báo Ai Cập, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ và lãnh đạo Saudi Arabia đang tham gia các nỗ lực trung gian.
Cũng theo vị này, bất chấp lòng tin mong manh giữa Washington và Tehran, các cuộc liên lạc cấp cao vẫn đang diễn ra nhằm cứu vãn lệnh ngừng bắn.
