Bộ ảnh hóa thân thành chiến binh Viking của tuyển Na Uy trước thềm World Cup 2026 bị chỉ trích dễ gợi liên tưởng đến chủ nghĩa dân tộc cực đoan và các biểu tượng từng bị những nhóm cực hữu sử dụng.
Trong loạt ảnh do LĐBĐ Na Uy (NFF) thực hiện, Erling Haaland và các đồng đội được trang bị khiên, cung tên, rìu và đứng cạnh những chiếc thuyền dài đặc trưng của người Viking. Ý tưởng nhằm tạo dấu ấn trước khi đội tuyển lên đường tham dự World Cup 2026.
Tuyển Na Uy hóa thân chiến binh Viking trong bộ ảnh World Cup 2026. Ảnh: NFF
Bộ ảnh đã gây chia rẽ dư luận Na Uy. Những người chỉ trích cho rằng việc tôn vinh hình tượng Viking là không phù hợp, bởi người Viking từng gắn liền với các cuộc chinh phạt, cướp bóc và xâm lược trong lịch sử.
Nhà báo Markus Slettholm của báo Morgenbladet cho rằng bộ ảnh đề cao hình tượng Viking theo cách dễ gây tranh cãi và có phần thiếu tính bao quát đối với xã hội Na Uy hiện đại. Trong cuộc phỏng vấn với đài NRK, ông còn nhận định những hình ảnh này gợi nhớ đến các chủ đề từng được những nhóm tân phát xít quan tâm cách đây khoảng một thập niên.
Cây bút Janne Stigen Drangsholt của Aftenposten cũng chỉ trích chiến dịch quảng bá "quá dữ dội và đáng sợ". Theo nữ ký giả này, bộ ảnh tạo bầu không khí "nặng nề", tôn vinh hình mẫu nam tính cứng rắn theo cách không phù hợp với hình ảnh một Na Uy vốn được biết đến với vai trò hòa giải trong các xung đột quốc tế. "Họ hoàn toàn có thể nghĩ ra một ý tưởng tốt hơn", bà Drangsholt nhận định.
Trong khi đó, bình luận viên Hans Petter Sjoli của VG kêu gọi "đưa hình tượng Viking ra khỏi bóng đá". Ông cho rằng đây là mô-típ đã bị khai thác quá nhiều và không còn mới mẻ. Sjoli nói thêm rằng hình ảnh này trở nên "quá phô trương và mang màu sắc Disney" với người Na Uy. "Tôi nghĩ bóng đá nên phản ánh những giá trị gần gũi với con người Na Uy hơn - khiêm tốn, chừng mực và giản dị, thay vì những màn thể hiện mang tính sử thi", ông nói.
Trước đó, nhà nghiên cứu người Na Uy Jane Haug Skjoldli cũng từng chỉ trích mẫu áo đấu World Cup của đội tuyển. Bà cho rằng các ký tự cách điệu giống chữ rune ở mặt sau áo có thể khiến công chúng liên tưởng đến hình ảnh chiến binh mạnh mẽ, hiếu chiến và những biểu tượng từng được một số nhóm cực hữu tại châu Âu sử dụng. Những tranh cãi quanh áo đấu nay tiếp tục bùng phát với bộ ảnh Viking, khiến vấn đề thu hút sự chú ý trên truyền thông Na Uy.
Erling Haaland (áo đỏ) đi bóng trong trận giao hữu giữa Na Uy và Thụy Sĩ tại Ullevaal Stadion, Oslo, Na Uy ngày 31/3/2026. Ảnh: Reuters
Ngược lại, nhiều ý kiến khác cho rằng phản ứng đối với bộ ảnh đang bị đẩy đi quá xa. Nghị sĩ Mímir Kristjánsson thuộc Đảng Đỏ là một trong những người lên tiếng bảo vệ đội tuyển Na Uy. Trong bài đăng trên Facebook thu hút nhiều sự chú ý, ông gọi làn sóng chỉ trích là phi lý. "Đây là một kỳ World Cup, nơi các nền văn hóa từ khắp thế giới gặp gỡ nhau. Nếu muốn sự đa dạng thực sự có ý nghĩa, Na Uy cũng cần mang văn hóa của mình đến giải đấu", Kristjánsson bày tỏ.
Ông cho biết bản thân đã quá mệt mỏi với việc mọi biểu tượng thuộc di sản Bắc Âu đều bị gắn với chủ nghĩa cực hữu. Theo nghị sĩ này, khi tuyển Mexico sử dụng họa tiết Aztec trên áo đấu, điều đó thường được ca ngợi như một cách tôn vinh bản sắc dân tộc. Vì vậy, việc Na Uy sử dụng chữ rune hay các yếu tố văn hóa Viking cũng nên được nhìn nhận theo cách tương tự.
"Phát xít không sở hữu Thor, Odin, chữ rune hay Valhalla. Chúng ta cần giành lại những biểu tượng đó. Tôi cho rằng đội tuyển quốc gia đang làm một điều rất tích cực", ông nói.
Đội trưởng tuyển Na Uy Martin Odegaard trao đổi với nhiếp ảnh gia trước khi chụp riêng bức ảnh hóa trang để ghép vào bức ảnh tập thể. Ảnh: NFF
Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình từ một số chuyên gia bảo tàng và nhà khảo cổ học. Họ cho rằng đội tuyển Na Uy đang góp phần đưa các giá trị lịch sử trở lại với đời sống đương đại, thay vì để chúng bị gắn chặt với những cách diễn giải cực đoan.
NFF khẳng định chiến dịch không nhằm tôn vinh bạo lực hay những cuộc chinh phạt trong lịch sử Viking. Theo cơ quan này, mục tiêu chính là nhấn mạnh tinh thần cộng đồng và sự đoàn kết của đội tuyển trước World Cup 2026.
"Chúng tôi sử dụng lịch sử như một hình ảnh tượng trưng cho những giá trị vẫn còn hiện diện trong bóng đá Na Uy ngày nay: tinh thần cộng đồng, sự cống hiến, lòng dũng cảm và khả năng sát cánh cùng nhau khi cần thiết", Giám đốc truyền thông Ragnhild Ask Connell cho biết.
Bà nhấn mạnh điểm xuất phát của chiến dịch là kể một câu chuyện về sự gắn kết và cảm giác thuộc về một tập thể, chứ không phải tạo ra sự phân biệt hay loại trừ bất kỳ ai.
Trước làn sóng tranh cãi, HLV trưởng Stale Solbakken tỏ ra không mấy bận tâm. Khi được hỏi về vấn đề này trong một cuộc họp báo, ông trả lời: "Còn rất nhiều vấn đề lớn và khó khăn hơn thế. Tôi không thể dành thời gian cho chuyện đó".
Hậu trường bức ảnh Erling Haaland hóa thân chiến binh Viking trong bộ ảnh năm 2023. Ảnh: David Yarrow
Ý tưởng thực hiện bộ ảnh được NFF xây dựng cùng nhiếp ảnh gia người Scotland David Yarrow. Theo truyền thông Na Uy, Haaland là người giới thiệu Yarrow sau khi từng hợp tác với ông trong một dự án cá nhân.
Chia sẻ với The Athletic, Yarrow cho biết ông đã lường trước những phản ứng trái chiều. Nhiếp ảnh gia này muốn tái hiện cảm giác về một cuộc hành trình theo tinh thần Viking, như thể đội tuyển Na Uy đang dong buồm tới châu Mỹ để chinh phục thử thách mới.
"Tôi thích đưa mọi người ra khỏi những khuôn mẫu chụp ảnh quen thuộc. Tôi biết dự án có thể bị chỉ trích, nhưng muốn khai thác tinh thần của một chuyến hải trình gắn với lịch sử Viking, như thể họ đang lên đường tới nước Mỹ", Yarrow nói.
Ông cho biết ê-kíp đầu tư công phu cho dự án, sử dụng thuyền Viking thật cùng trang phục được thiết kế sát với nguyên mẫu lịch sử. Trong bộ ảnh, Haaland để tóc xõa tự nhiên, còn tài năng trẻ Antonio Nusa đội mũ chiến binh để che mái tóc nhuộm vàng nhằm tăng tính chân thực.
Hậu trường tuyển Na Uy hóa thân chiến binh Viking.
Toàn bộ quá trình thực hiện được NFF đăng tải trên Instagram và nhận nhiều phản hồi tích cực từ người hâm mộ. Liên đoàn khẳng định mục tiêu của bộ ảnh không phải thu hẹp bản sắc đội tuyển vào một khuôn mẫu lịch sử, mà nhằm thể hiện tinh thần đoàn kết trước giải đấu.
Hồng Duy (theo Daily Mail, The Local Norway)
