Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương: Dịch tễ bệnh do phế cầu khuẩn ngày càng phức tạp

Thông tin trên được GS.TS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, Chủ tịch Hội Y học dự phòng Việt Nam, chia sẻ tại tọa đàm "Nâng cao hiểu biết về phế cầu khuẩn: Xây dựng lá chắn phế cầu khuẩn đủ rộng, bảo vệ sức khỏe con đủ đầy" do Hội Y học dự phòng Việt Nam phối hợp cùng Pfizer Việt Nam tổ chức ngày 24-6.

GS Lân cho biết bệnh do phế cầu khuẩn là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng ở trẻ em như viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết.

Trong y tế dự phòng, việc chủ động phòng ngừa đóng vai trò then chốt vì nếu chờ đến khi trẻ phải nhập viện thì thường đã muộn, gây ra nhiều lo lắng, tốn kém chi phí và để lại hậu quả nặng nề.

Đáng chú ý, bức tranh bệnh lý đang thay đổi do tác động của ô nhiễm môi trường, đô thị hóa và tình trạng tự ý sử dụng kháng sinh.

Sự xuất hiện của các tuýp huyết thanh mới nổi có độc lực cao và khả năng kháng nhiều loại kháng sinh khiến việc điều trị trở nên cực kỳ khó khăn và dễ dẫn đến biến chứng nghiêm trọng.

"Thực tế tại nhiều bệnh viện cho thấy mô hình bệnh do phế cầu khuẩn đang có sự thay đổi. Các ca bệnh nặng không chỉ xuất hiện ở trẻ dưới 5 tuổi mà còn ghi nhận ở một số trẻ lớn hơn có bệnh nền", GS Lân dẫn thực tế.

Cập nhật tình hình dịch tễ học phế cầu khuẩn, PGS.TS Phạm Quang Thái - Phó trưởng khoa kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương - cho biết đây không phải tác nhân mới, nhưng đang trở thành mối đe dọa đáng lo ngại.

Trên thế giới, cứ 40-50 giây ghi nhận một ca tử vong do phế cầu khuẩn. Tại Việt Nam, vi khuẩn này là một trong những nguyên nhân quan trọng gây viêm phổi, khiến hơn 20.000 người tử vong mỗi năm, chủ yếu là trẻ dưới 5 tuổi và người cao tuổi.

Ông Thái dẫn dữ liệu từ Bệnh viện Nhi trung ương (Hà Nội) và các nghiên cứu dịch tễ cho thấy tỉ lệ lưu hành của tuýp 19A đã tăng mạnh từ khoảng 3-5% lên gần 20% trong những năm gần đây. Đây là tuýp không chỉ gây bệnh nặng mà còn có xu hướng kháng kháng sinh cao.

Thực tế, nhiều trường hợp lâm sàng cho thấy vi khuẩn đã kháng tất cả các loại kháng sinh hiện có, dẫn đến việc điều trị trở nên cực kỳ khó khăn hoặc không thể cứu chữa dù đã dùng những loại thuốc mạnh nhất.

Từng điều trị nhiều trẻ mắc bệnh nặng do phế cầu khuẩn, BS.CKII Nguyễn Minh Tiến - Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng thành phố (TP.HCM) - cho biết việc điều trị hiện nay gặp nhiều thách thức.

Theo bác sĩ Tiến, phác đồ điều trị ngày càng phức tạp do tình trạng kháng thuốc gia tăng. Nếu trước đây viêm màng não do phế cầu khuẩn có thể đáp ứng với một loại kháng sinh, thì hiện nay nhiều trường hợp phải phối hợp nhiều kháng sinh phổ rộng và mạnh ngay từ đầu.

Không chỉ khó khăn về chuyên môn, chi phí điều trị cũng rất lớn, có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình.