KiribatiQuốc đảo Kiribati đang chạy đua với thời gian để giành quyền tham dự World Cup 2030, trong bối cảnh nguy cơ bị xóa sổ vì biến đổi khí hậu.
Liên đoàn Bóng đá Kiribati (KIFF) vừa kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ phát triển nền bóng đá nước này nhằm hướng tới mục tiêu dự vòng loại World Cup 2030, giải đấu sẽ được tổ chức tại Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Morocco.
Một trận đấu bóng đá tại Kiribati. Ảnh: FIFA
Với Kiribati, đây không chỉ là giấc mơ thể thao mà còn là cuộc chạy đua với thời gian. Quốc đảo này đang đối mặt nguy cơ bị nhấn chìm bởi mực nước biển dâng cao - một trong những hệ quả nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu. World Cup 2030 được xem là cơ hội cuối cùng để đội tuyển quốc gia góp mặt ở sân chơi lớn nhất hành tinh.
Kiribati là quần đảo gồm 33 đảo san hô nằm giữa Thái Bình Dương, trong đó có 21 đảo không có người ở. Quốc gia này nổi tiếng là một trong những nơi đầu tiên trên thế giới đón năm mới. Tuy nhiên, vẻ đẹp thiên nhiên của Kiribati đang bị đe dọa khi nhiệt độ nước biển trong khu vực tăng nhanh hơn mức trung bình toàn cầu, kéo theo tình trạng ngập lụt, xói mòn bờ biển và buộc người dân phải di dời.
Để hiện thực hóa mục tiêu dự World Cup, KIFF đã mời các nhà quản lý, HLV và cựu cầu thủ từ nhiều quốc gia tham gia hỗ trợ phát triển bóng đá trong nước cũng như xây dựng bộ máy chuyên môn đủ năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, tham vọng của họ không dừng lại ở bóng đá mà còn nhằm tận dụng sức ảnh hưởng của môn thể thao vua để nâng cao nhận thức toàn cầu về khủng hoảng khí hậu tại các quốc đảo Thái Bình Dương.
"Chúng tôi đang đối mặt với một bóng ma", Chủ tịch KIFF Eriati Reebo mô tả tình hình hiện nay là rất đáng lo ngại. "Mực nước biển dâng đang ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày tại Kiribati. Nhiều sân bóng chỉ cách mặt biển vài mét".
Theo ông Reebo, bóng đá giữ vai trò đặc biệt trong đời sống xã hội của người dân địa phương. "Tại Kiribati, bóng đá không chỉ là thể thao. Đó là cách cộng đồng kết nối với nhau, cùng chia sẻ một mục tiêu và duy trì bản sắc dân tộc", ông nhấn mạnh.
Chủ tịch KIFF Eriati Reebo chụp ảnh cùng cựu HLV Arsene Wenger tại Đại hội FIFA ở Vancouver, Canada ngày 30/4/2026. Ảnh: KIFF
Dù là quốc gia được Liên Hợp Quốc công nhận, Kiribati hiện chưa phải thành viên của FIFA, đồng nghĩa với việc không thể tham dự vòng loại World Cup. Quá trình gia nhập FIFA đòi hỏi liên đoàn bóng đá quốc gia phải đáp ứng nhiều tiêu chí về cơ cấu tổ chức, hệ thống giải đấu, chương trình phát triển và cơ sở hạ tầng - những yêu cầu không dễ thực hiện đối với một quốc đảo nhỏ, nguồn lực hạn chế và nằm biệt lập giữa đại dương.
Đội tuyển quốc gia Kiribati đã được thành lập, với phần lớn cầu thủ sống tại thủ đô Tarawa. Một số khác đang định cư ở Fiji, New Zealand và Australia - những điểm đến của làn sóng di cư ngày càng tăng từ quốc đảo này. Dự án phát triển bóng đá của Kiribati hiện nhận được sự hỗ trợ từ Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP).
Dùng bóng đá để cảnh báo thế giới
Theo Chủ tịch Eriati Reebo, mục tiêu cốt lõi của chiến dịch là thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế đối với tình trạng khẩn cấp mà Kiribati đang đối mặt.
"Ý tưởng của dự án rất đơn giản: khởi đầu một cuộc đối thoại toàn cầu. Chúng tôi muốn thế giới nhận thức rõ hơn về thực tế cấp bách mà những quốc gia như Kiribati đang trải qua", ông nói và đặt ra câu hỏi. "Điều gì sẽ xảy ra khi cả một quốc gia biến mất, nhưng người dân, văn hóa và những ước mơ của họ vẫn còn tồn tại?".
UNEP đánh giá bóng đá và các nền tảng thể thao toàn cầu có tiềm năng lớn trong việc nâng cao nhận thức về các rủi ro khí hậu đối với những quốc gia dễ bị tổn thương như Kiribati. Dù chưa có dự án bóng đá riêng hay đối thoại chính thức với FIFA về trường hợp này, cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc đã nhiều lần thúc đẩy các chiến dịch nhấn mạnh vai trò của thể thao trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
Mirey Atallah, Trưởng bộ phận Thích ứng và Tăng cường khả năng chống chịu thuộc Ban Biến đổi khí hậu của UNEP, cho rằng các sự kiện thể thao quốc tế là cơ hội quan trọng để đưa vấn đề khí hậu ra trước công chúng.
"Theo quan điểm của UNEP, các nền tảng thể thao toàn cầu, bao gồm bóng đá, có thể giúp nâng cao nhận thức về những rủi ro mang tính sống còn mà các quốc gia dễ tổn thương như Kiribati đang phải đối mặt, đặc biệt là nước biển dâng, xói mòn bờ biển và suy thoái hệ sinh thái", bà nói.
Trong khi đó, những ưu tiên cấp bách của Kiribati hiện nay gồm bảo vệ bờ biển, đảm bảo an ninh nguồn nước, duy trì sinh kế bền vững và nâng cấp cơ sở hạ tầng để thích ứng với các kịch bản khí hậu tương lai. Tuy nhiên, con đường gia nhập FIFA của Liên đoàn Bóng đá Kiribati vẫn còn nhiều bất định. Đến nay, tổ chức quản lý bóng đá thế giới vẫn chưa phản hồi về tiến trình xem xét hồ sơ của quốc đảo này.
Kiribati là quốc đảo nằm ở khu vực Micronesia thuộc châu Đại Dương, giữa trung tâm Thái Bình Dương. Quốc gia này gồm 32 đảo san hô vòng và một đảo san hô nâng (Banaba), trải rộng trên vùng biển rộng hơn 3,4 triệu km2 - một trong những vùng đặc quyền kinh tế lớn nhất thế giới so với diện tích đất liền.
Tổng diện tích đất liền của Kiribati chỉ khoảng 811 km2, phân tán trên các đảo rải rác qua xích đạo và cả hai bán cầu. Điểm đặc biệt địa lý là quốc gia này trải dài qua cả kinh tuyến 180 độ, khiến đường đổi ngày quốc tế phải uốn vòng để toàn bộ lãnh thổ của Kiribati cùng nằm trong một ngày, với một số đảo thuộc múi giờ sớm nhất thế giới (UTC+14).
Dân số Kiribati hiện vào khoảng hơn 138.000 người (theo thống kê gần nhất), trong đó hơn một nửa sinh sống tại thủ đô Tarawa - nơi tập trung phần lớn hoạt động hành chính, kinh tế và dịch vụ. Các cộng đồng người Kiribati di cư cũng ngày càng gia tăng, đặc biệt tại New Zealand, Australia, Fiji và một số quốc gia khác do áp lực dân số, việc làm và biến đổi khí hậu.
Kinh tế Kiribati thuộc nhóm kém phát triển nhất thế giới, phụ thuộc nhiều vào khai thác và cấp phép đánh bắt thủy sản cho các đội tàu nước ngoài, viện trợ quốc tế, cùng với các hoạt động nông nghiệp tự cung tự cấp như trồng dừa và sản xuất copra. Một bộ phận người dân làm việc trong khu vực công, kinh doanh nhỏ hoặc lao động di cư, gửi kiều hối về nước để hỗ trợ gia đình.
Kiribati giành độc lập từ Anh năm 1979 và trở thành thành viên Liên Hợp Quốc vào năm 1999. Quốc đảo này được xem là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu do phần lớn lãnh thổ chỉ cao hơn mực nước biển vài mét. Các chuyên gia cảnh báo nước biển dâng, xói mòn bờ biển và thời tiết cực đoan có thể đe dọa sự tồn tại lâu dài của quốc gia này trong những thập niên tới.
Hồng Duy (theo Abola)
